Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ตับ  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

แน่นท้อง  โรคมะเร็ง 

บทนำ

มะเร็งท่อน้ำดีตับ (Intrahepatic cholangiocarcinoma ย่อว่า ICC/ไอซีซี หรือ Intra hepatic bile duct carcinoma) เป็นมะเร็งตับชนิดหนึ่ง ที่เกิดจากเซลล์เยื่อบุผิวท่อน้ำดีภายในตับ(อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง กายวิภาคตับและระบบทางเดินน้ำดี)ณ ตำแหน่งใดก็ได้ เกิดการเจริญแบ่งตัวรวดเร็วผิดปกติ และร่างกายควบคุมการแบ่งตัวนี้ไม่ได้ ส่งผลให้เกิดเป็นก้อนเนื้อมะเร็ง/แผลมะเร็งรุกราน/ลุกลามอุดตันและทำลายท่อน้ำดีฯรวมถึงทำลายเนื้อเยื่อตับที่อยู่ติดกับท่อน้ำดีฯ จนในที่สุดเกิดภาวะตับวายที่นำไปสู่การเสียชีวิต และยังรุกราน/ลุกลามทำลายเนื้อเยื่อ/อวัยวะข้างเคียงตับ เข้าทำลายต่อมน้ำเหลืองใกล้ๆตับ ลุกลามเข้าเยื่อบุช่องท้องก่ออาการท้องมานจากน้ำมะเร็ง และแพร่กระจายทางระบบน้ำเหลืองเข้าทำลายต่อมน้ำเหลืองได้ทั่วตัว และ/หรือแพร่กระจายเข้ากระแสโลหิต/เลือดไปทำลายอวัยวะต่างๆได้ทั่วร่างกาย พบบ่อยที่ ปอด ซึ่งการลุกลาม/แพร่กระจายนี้เป็นอีกสาเหตุที่ทำให้เสียชีวิต

อนึ่ง มะเร็งท่อน้ำดีตับ จัดเป็นมะเร็งในกลุ่มมะเร็งคาร์ซิโนมา และเป็นมะเร็งที่มีความรุนแรงโรคสูงมาก

มะเร็งท่อน้ำดีตับ พบน้อยในประเทศที่พัฒนาแล้วและในทั่วโลก ในสหรัฐอเมริกาพบได้ประมาณ 1-2 รายต่อประชากร 1 แสนคน แต่เป็นโรคที่พบได้สูงในประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะประเทศไทยที่พบโรคนี้ได้สูง 71 รายต่อประชากร 1 แสนคน ทั้งนี้ทั่วโลกพบมะเร็งท่อน้ำดีตับได้ประมาณ 10 - 20% ของมะเร็งตับทั้งหมด แต่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยพบโรคนี้คิดเป็นประมาณ 80 - 90% ของมะเร็งตับทั้งหมด

มะเร็งท่อน้ำดีตับ เป็นมะเร็งของผู้ใหญ่ พบน้อยมากๆในเด็ก โดยทั่วไปพบในคนที่อายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป พบในผู้ชายสูงกว่าในผู้หญิง

มะเร็งท่อน้ำดีตับเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

มะเร็งท่อน้ำดีตับ

สาเหตุที่แน่ชัดของการเกิดมะเร็งท่อน้ำดีตับ ยังไม่ทราบ แต่จากการศึกษาเชื่อว่า เกิดจากเซลล์เยื่อบุผิวของท่อน้ำดีในตับ ได้รับการระคายเคืองเรื้อรัง เช่น จากการอักเสบ หรือจากการมีนิ่วในตับ จึงส่งผลให้เซลล์ท่อน้ำดีเกิดการเปลี่ยนแปลง (Mutation) กลายเป็นเซลล์มะ เร็งได้

อย่างไรก็ตาม พบปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งท่อน้ำดีตับ ซึ่งได้แก่

มะเร็งท่อน้ำดีตับมีอาการอย่างไร?

ไม่มีอาการเฉพาะของโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ แต่เป็นอาการเหมือนอาการโรคตับจากสา เหตุต่างๆ รวมทั้งจากมะเร็งตับชนิดต่างๆ และเมื่อเริ่มเป็นโรคมักไม่มีอาการ จะมีอาการต่อเมื่อโรคเป็นมากแล้ว

อาการที่พบได้บ่อยจากโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ คือ

แพทย์วินิจฉัยมะเร็งท่อน้ำดีตับได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ ได้จาก

มะเร็งท่อน้ำดีตับมีกี่ระยะ?

จัดแบ่งมะเร็งท่อน้ำดีตับตามการจัดแบ่งระยะโรคขององค์กรด้านโรคมะเร็งสหรัฐอเมริกาคือ เอเจซีซี (AJCC: American Joint Committee on Cancer) ค.ศ. 2018 ได้เป็น 4 ระยะ ได้แก่

อนึ่ง มะเร็งระยะศูนย์(ระยะ0) หรือ Carcinoma in situ ย่อว่า CIS แพทย์โรคมะเร็งหลายท่านยังไม่จัดเป็นมะเร็งอย่างแท้จริง เพราะเซลล์มะเร็งยังไม่มีการรุกราน/ลุกลาม(Non invasive)ออกนอกเยื่อบุผิว/เยื่อเมือกของผนังท่อน้ำดี โรคระยะนี้ในทางคลินิกพบได้น้อยมากๆๆๆ

รักษามะเร็งท่อน้ำดีตับอย่างไร?

การรักษาหลักของมะเร็งท่อน้ำดีตับ คือ การผ่าตัด และอาจร่วมกับ รังสีรักษา และ/หรือยาเคมีบำบัด และ/หรือการรักษาด้วยรังสีร่วมรักษา ทั้งนี้ขึ้นกับระยะโรค อายุและสุขภาพโดย รวมของผู้ป่วย

ส่วนยารักษาตรงเป้า /ยารักษาแบบจำเพาะต่อเซลล์มะเร็ง และการปลูกถ่ายตับ/การผ่าตัดเปลี่ยนตับ (Liver transplan tation) ยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษาทางการแพทย์

มีผลข้างเคียงจากการรักษาอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ ขึ้นกับวิธีรักษา ได้แก่

อนึ่ง ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งทุกชนิดที่รวมถึงมะเร็งท่อน้ำดีตับ จะสูงและรุนแรงขึ้นอีก เมื่อ

มะเร็งท่อน้ำดีตับรุนแรงไหม?

มะเร็งท่อน้ำดีตับ จัดเป็นมะเร็งที่ธรรมชาติของโรคมีความรุนแรงสูง/มีการพยากรณ์โรคที่ไม่ดี (มีการลุกลามแพร่กระจายเข้า เยื่อบุช่องท้อง เนื้อเยื่อรอบๆท่อน้ำดี ต่อมน้ำเหลือง และปอดสูง) และผู้ป่วยมักมาพบแพทย์ในโรคระยะที่ลุกลามแล้ว เพราะเป็นโรคที่มักไม่มีอาการเมื่อเริ่มเป็น โดยทั่วไป ผู้ป่วยโรคนี้จะมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 1 ปี หลังการวินิจฉัยโรค

ทั้งนี้ อัตรรอดที่ห้าปีตามระยะโรค ได้แก่

มีวิธีตรวจคัดกรองมะเร็งท่อน้ำดีตับไหม?

ปัจจุบัน ยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองที่มีประสิทธิภาพ ที่จะช่วยให้พบมะเร็งท่อน้ำดีตับตั้งแต่ระยะยังไม่มีอาการ ซึ่งในประเทศไทยที่พบอัตราการเกิดโรคนี้สูงมาก กำลังมีการศึกษาวิจัยอย่างจริงจังในเรื่องนี้ เช่น โดยใช้การตรวจภาพตับด้วย อัลตราซาวด์ในประชากรที่มีปัจจัยเสี่ยงที่ยังไม่มีอาการ

ป้องกันมะเร็งท่อน้ำดีตับอย่างไร?

ปัจจุบัน การป้องกันโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับให้เต็มร้อย ยังเป็นไปไม่ได้ เนื่องจากยังไม่ทราบสาเหตุเกิดโรคที่แน่ชัด ดังนั้นที่ช่วยให้ลดโอกาสเกิดโรคลงได้อย่างมีนัยสำคัญ คือ หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง (ที่หลีกเลี่ยงได้) ดังกล่าวแล้วในหัวข้อ สาเหตุ คือ

ดูแลตนเองอย่างไร? ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?พบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยมะเร็งทุกชนิดที่รวมถึงโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ จะคล้ายกัน ปรับใช้ด้วยกันได้ ที่สำคัญคือ

อนึ่ง แนะนำอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com ในบทความเรื่อง

บรรณานุกรม

  1. AJCC Cancer staging, Manual,8th edition
  2. Blechacz,B., and Gores,G. (2008). Cholangiocarcinoma. Clin Liver Dis.12,131-150.
  3. Buettner,S .etal.(2017).OncoTargets and Therapy 10,1131-1142.
  4. Halperin,E., Wazer, D., Perez,C., and Brady,L. (2013). Principle and practice of radiation oncology.(6th ed). Walter KLUWER/Lippincott Williams & Wilkins. Philadelphia.
  5. https://www.medscape.com/viewarticle/743945 [2019,Jan26]
  6. https://www.cancer.org/cancer/bile-duct-cancer/detection-diagnosis-staging/survival-by-stage.html [2019,Jan26]
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Cholangiocarcinoma [2019,Jan26]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน oath9999
Frame Bottom