Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ตับ  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

แน่นท้อง 

บทนำ

มะเร็งท่อน้ำดีตับ (Intrahepatic cholangiocarcinoma ย่อว่า ICC/ไอซีซี หรือ Intrahe patic bile duct carcinoma) เป็นมะเร็งตับชนิดหนึ่ง ที่เกิดจากเซลล์เยื่อบุผิวของท่อน้ำดีภาย ในตับ (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง กายวิภาคตับและระบบทางเดินน้ำดี) จัดเป็นมะเร็งในกลุ่มมะเร็งคาร์ซิโนมา และเป็นมะเร็งที่มีความรุนแรงโรคสูง

มะเร็งท่อน้ำดีตับ พบได้น้อยในประเทศที่พัฒนาแล้วและในทั่วโลก โดยพบได้ประมาณ 0.5 - 1.2 รายต่อประชากร 1 แสนคน แต่เป็นโรคที่พบได้สูงในประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะประเทศไทยที่พบโรคนี้ได้สูงถึง 87 รายต่อประชากร 1 แสนคน ทั้งนี้ทั่วโลกพบมะเร็งท่อน้ำดีตับได้ประมาณ 10 - 20% ของมะเร็งตับทั้งหมด แต่ในประเทศไทยพบโรคนี้คิดเป็นประมาณ 80 - 90% ของมะเร็งตับทั้งหมด

มะเร็งท่อน้ำดีตับ เป็นมะเร็งของผู้ใหญ่ พบได้น้อยมากๆในเด็ก โดยทั่วไปพบในคนที่อายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป พบในผู้ชายสูงกว่าในผู้หญิงเล็กน้อย

มะเร็งท่อน้ำดีตับเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

มะเร็งท่อน้ำดีตับ

สาเหตุที่แน่ชัดของการเกิดมะเร็งท่อน้ำดีตับ ยังไม่ทราบ แต่จากการศึกษาเชื่อว่า เกิดจากเซลล์เยื่อบุผิวของท่อน้ำดีในตับ ได้รับการระคายเคืองเรื้อรัง เช่น จากการอักเสบ หรือจากการมีนิ่วในตับ จึงส่งผลให้เซลล์ท่อน้ำดีเกิดการเปลี่ยนแปลง (Mutation) กลายเป็นเซลล์มะ เร็งได้

อย่างไรก็ตาม พบปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งท่อน้ำดีตับ ซึ่งได้แก่

มะเร็งท่อน้ำดีตับมีอาการอย่างไร?

ไม่มีอาการเฉพาะของโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ แต่เป็นอาการเหมือนอาการโรคตับจากสา เหตุต่างๆ รวมทั้งจากมะเร็งตับชนิดต่างๆ และเมื่อเริ่มเป็นโรคมักไม่มีอาการ จะมีอาการต่อเมื่อโรคเป็นมากแล้ว

อาการที่พบได้บ่อยจากโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ คือ แน่นอึดอัดท้อง จากมีตับโต ซึ่งทำให้คลำหน้าท้องพบตับโตได้ (ตับขนาดปกติ จะคลำไม่ได้) เบื่ออาหาร น้ำหนักลด/ผอมลง อ่อน เพลีย และเมื่อโรคลุกลามมากขึ้นจะส่งผลให้เกิดการอุดตันของท่อน้ำดีในตับ ส่งผลให้มี ตัว ตาเหลือง คันทั่วตัว ปัสสาวะสีเข็ม และอุจจาระสีซีดลง (โรคดีซ่าน) และในระยะสุดท้ายของโรค มักมีน้ำมะเร็งในท้อง (ท้องมาน) ส่งผลให้ แน่นอึดอัดท้อง หายใจลำบาก และเสียชีวิต (ตาย)ในที่สุดจากตับล้มเหลว และ/หรือ ภาวะหายใจล้มเหลว

แพทย์วินิจฉัยมะเร็งท่อน้ำดีตับได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ ได้จาก อาการ ประวัติการเจ็บป่วยในอดีตและในปัจจุ บัน ถิ่นที่พักอาศัย ประเภทอาหารที่บริโภค การดื่มสุรา การตรวจร่างกาย ตรวจภาพตับด้วยอัล ตราซาวด์ และ/หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และ/หรือการส่องกล้องตรวจระบบทางเดินน้ำดี และ/หรือการตรวจระบบทางเดินน้ำดีด้วยการฉีดสีเข้าระบบทางเดินน้ำดี (Cholangiography) อาจตรวจเลือดดูค่าสารมะเร็ง (สารทูเมอร์มากเกอร์/tumor marker) ชนิดที่เซลล์มะเร็งสร้าง แต่อย่างไรก็ตาม ผลการวินิจฉัยที่แน่นอนได้จากการตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อในตับ เพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา

มะเร็งท่อน้ำดีตับมีกี่ระยะ?

จัดแบ่งมะเร็งท่อน้ำดีตับตามการจัดแบ่งระยะโรคของ เอเจซีซี (AJCC: American Joint Committee on Cancer) ได้เป็น 4 ระยะ ได้แก่

รักษามะเร็งท่อน้ำดีตับอย่างไร?

การรักษาหลักของมะเร็งท่อน้ำดีตับ คือ การผ่าตัด และอาจร่วมกับรังสีรักษา และ/หรือยาเคมีบำบัด และ/หรือการรักษาด้วยรังสีร่วมรักษา ทั้งนี้ขึ้นกับระยะโรค อายุและสุขภาพโดย รวมของผู้ป่วย ส่วยยารักษาตรงเป้าและการปลูกถ่ายตับ/การผ่าตัดเปลี่ยนตับ (Liver transplan tation) ยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษา

มีผลข้างเคียงจากการรักษาอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ ขึ้นกับวิธีรักษา ได้แก่

อนึ่ง ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งทุกชนิดที่รวมถึงมะเร็งท่อน้ำดีตับ จะสูงและรุนแรงขึ้นอีก เมื่อ

มะเร็งท่อน้ำดีตับรุนแรงไหม?

มะเร็งท่อน้ำดีตับ จัดเป็นมะเร็งที่ธรรมชาติของโรคมีความรุนแรงสูง/มีการพยากรณ์โรคที่ไม่ดี (มีการลุกลามแพร่กระจายเข้า เยื่อบุช่องท้อง เนื้อเยื่อรอบๆท่อน้ำดี ต่อมน้ำเหลือง และปอดสูง) และผู้ป่วยมักมาพบแพทย์ในโรคระยะที่ลุกลามแล้ว เพราะเป็นโรคที่ไม่มีอาการเมื่อเริ่มเป็น

ทั้งนี้ในผู้ป่วยที่สามารถผ่าตัดก้อนเนื้อมะเร็งออกได้หมด อัตราการรอดชีวิตถึง 1 ปี ประ มาณ 60%, 3 ปี ประมาณ 45%, และ 5 ปี ประมาณ 20% ส่วนในผู้ป่วยระยะที่ 4 มักเสียชีวิตภายใน 6 - 12 เดือน ทั้งนี้โดยทั่วไปโดยเฉลี่ย ผู้ป่วยโรคนี้จะมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 1 ปี หลังการวินิจฉัยโรค

มีวิธีตรวจคัดกรองมะเร็งท่อน้ำดีตับไหม?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองที่มีประสิทธิภาพ ที่จะช่วยให้พบมะเร็งท่อน้ำดีตับตั้งแต่ระยะยังไม่มีอาการ ซึ่งในประเทศไทยที่พบอัตราการเกิดโรคนี้สูงมาก กำลังมีการศึกษาวิจัย โดยใช้การตรวจภาพตับด้วยอัลตราซาวด์ในประชากรที่มีปัจจัยเสี่ยงที่ยังไม่มีอาการ

ป้องกันมะเร็งท่อน้ำดีตับอย่างไร?

ปัจจุบัน การป้องกันโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับให้เต็มร้อย ยังเป็นไปไม่ได้ เนื่องจากยังไม่ทราบสาเหตุเกิดโรคที่แน่ชัด ดังนั้นที่พอช่วยให้ลดโอกาสเกิดโรคลงได้ คือ หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง (ที่หลีกเลี่ยงได้) ดังกล่าวแล้วในหัวข้อ สาเหตุ คือ การรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน (สุขบัญ ญัติแห่งชาติ) เพื่อลดโอกาสติดเชื้อต่างๆ รวมไปถึงการเลิกกินปลาน้ำจืด (ที่เป็นแหล่งของพยาธิใบไม้ตับ) ที่ปรุงดิบๆ, ดิบๆสุกๆ และ/หรือหมักดอง นอกจากนั้น คนในถิ่นระบาดของโรคพยาธิใบไม้ตับ ควรพบแพทย์/พยาบาล ขอรับการตรวจอุจจาระเพื่อตรวจหาไข่ของพยาธิใบไม้ตับ โดยความถี่ในการตรวจขึ้นกับคำแนะนำของแพทย์/พยาบาล เพื่อการรักษาโรคพยาธิใบไม้ตับก่อนเกิดอักเสบเรื้อรังของท่อน้ำดี ซึ่งอาจเปลี่ยนแปลงเนื้อเยื่อท่อน้ำดีไปเป็นมะเร็งได้

ดูแลตนเองอย่างไร? ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยมะเร็งทุกชนิดที่รวมถึงโรคมะเร็งท่อน้ำดีตับ อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com ในบทความเรื่อง การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรค มะเร็งและการดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็ง และในเรื่อง การดูแลตนเอง การดูแลผู้ป่วยเคมีบำบัด

บรรณานุกรม

1. Blechacz,B., and Gores,G. (2008). Cholangiocarcinoma. Clin Liver Dis.12,131-150.
2. Edge, S. et al. (2010). AJCC: Cancer staging handbook. New York: Springer.
3. Halperin,E., Wazer, D., Perez,C., and Brady,L. (2013). Principle and practice of radiation oncology.(6th ed). Walter KLUWER/Lippincott Williams & Wilkins. Philadelphia.
http://www.medscape.com/viewarticle/743945 4. Sempoux,C. et al. (2011). Intrahepatic cholangiocarcinoma



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน joklove00 Nattinan art.WR puipawit00
Frame Bottom