Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กระดูก  ทั้งตัว  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ก้อนเนื้อ  มะเร็งกระดูก 

บทนำ

มะเร็งกระดูก(Bone cancer หรือ Malignant bone tumor) การแพทย์โรคมะเร็งหมายถึง โรคที่เกิดจากเซลล์เนื้อเยื่อกระดูกเกิดการเจริญเติบโตและมีการแบ่งตัวอย่างรวดเร็วโดยร่างกายไม่สามารถควบคุมการเจริญแบ่งตัวนี้ได้ ส่งผลให้เกิดเป็นก้อนเนื้อมะเร็ง/แผลมะเร็งรุกราน/ลุกลามในเนื้อเยื่อกระดูกจนเนื้อเยื่อกระดูกทำงานไม่ได้ เกิดอาการที่พบบ่อยคือ มีก้อนที่กระดูก ปวด และกระดูกหัก

มะเร็งของเนื้อเยื่อกระดูกนี้เรียกว่า ‘มะเร็งกระดูกปฐมภูมิ(Primary bone cancer)’ แต่หากเซลล์มะเร็งของอวัยวะอื่นๆ(ที่ไม่ใช่กระดูก)แพร่กระจายทางกระแสโลหิตเข้าสู่กระดูก คือมะเร็งระยะที่4ของอวัยวะนั้นๆ จะเรียกว่า ‘มะเร็งแพร่กระจายมากระดูก หรือ มะเร็งกระดูกทุติยภูมิ(Secondary bone cancer)’

ทั้งนี้ บทความนี้จะกล่าวถึง ‘มะเร็งเนื้อเยื่อกระดูก/มะเร็งกระดูกปฐมภูมิ เท่านั้น และขอเรียกว่า ‘มะเร็งกระดูก’) ส่วนมะเร็งกระดูกทุติยภูมิจะมีธรรมชาติของโรครวมถึงวิธีรักษาเช่นเดียวกับแต่ละมะเร็งที่เป็นต้นกำเนิดจึงแตกต่างกันในมะเร็งแต่ละชนิดตามอวัยวะต้นกำเนิด เช่น มะเร็งปอด หรือมะเร็งเต้านม ที่ในระยะที่4จะมีโรคแพร่กระจายเข้ากระดูก แนะนำอ่านเพิ่มเติมแต่ละโรคมะเร็งต้นกำเนิดได้จากเว็บhaamor.com

โรคมะเร็งกระดูก/มะเร็งกระดูกปบมภูมิ เป็นโรคพบน้อยประมาณ 0.2-1%ของมะเร็งทั้งหมด พบทั้งเพศหญิงและชาย พบทุกอายุ มักเป็นโรคของเด็กโต วัยรุ่น และวัยหนุ่มสาว ช่วงอายุประมาณ 10-20 ปี แต่อาจพบในช่วงอายุอื่นๆได้บ้างทั้งในเด็กเล็กจนถึงในผู้สูงอายุซึ่งจะกลับมาพบโรคได้สูงขึ้น

ทั่วไป มะเร็งกระดูกในเด็กพบได้เพียงประมาณ 3-5% ของโรคมะเร็งในเด็กทั้งหมด ทั้งนี้พบในเด็กชายบ่อยกว่าเด็กหญิงประมาณ 2-3 เท่า

ส่วนในประเทศไทยช่วง พ.ศ. 2553-2555 พบมะเร็งกระดูก(รวมทุกอายุ)ในเพศหญิง 0.9 รายต่อประชากรหญิง 100,000 คนต่อปี และพบในเพศชาย 1.0 รายต่อประชากรชาย 100,000 คนต่อปี

โรคมะเร็งกระดูกมีกี่ชนิด?

มะเร็งกระดูก

โรคมะเร็งกระดูกแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ โรคมะเร็งกระดูกปฐมภูมิ (Primary bone cancer หรือ Primary bone tumor) และโรคมะเร็งกระดูกทุติยภูมิ (Secondary bone cancer หรือ Secondary bone tumor)

ก. โรคมะเร็งกระดูกชนิดปฐมภูมิ/มะเร็งกระดูก (Primary bone cancer หรือ Primary bone tumor) คือ โรคมะเร็งที่เกิดจากเซลล์ของเนื้อเยื่อกระดูกเอง ซึ่งเมื่อกล่าวถึง โรคมะเร็งกระดูก จะหมายถึง ‘โรคมะเร็งปฐมภูมิ’เสมอ และจะกล่าวถึงในบทความนี้

มะเร็งกระดูกปฐมภูมิ/ มะเร็งกระดูก มีหลากหลายชนิด ส่วนใหญ่เกือบทั้งหมดเป็นมะเร็งกลุ่มซาร์โคมา(Sarcoma) นอกจากนี้ ในเด็กและในผู้ใหญ่ยังพบต่างชนิดกัน

ข. โรคมะเร็งกระดูกทุติยภูมิ (Secondary bone cancer หรือ Secondary bone tumor) คือ โรคจากมีมะเร็งชนิดอื่นๆแล้วแพร่กระจายเข้าสู่กระดูก ที่พบได้บ่อย คือ แพร่กระจายมาจาก โรคมะเร็งเต้านม โรคมะเร็งปอด โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก หรือโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ ซึ่งโรคมะเร็งในกลุ่มนี้จะไม่เรียกว่า โรคมะเร็งกระดูก แต่เรียกว่า ‘โรคมะเร็งแพร่กระจายมากระดูก’ หรือ’แพร่กระจายเข้าสู่กระดูก’ ดังนั้นบทความนี้จึง ไม่กล่าวถึงโรคมะเร็งในกลุ่มแพร่กระจายนี้

โรคมะเร็งกระดูกเกิดกับกระดูกส่วนไหนบ้าง?

โรคมะเร็งกระดูกเกิดได้กับกระดูกทุกชิ้นในร่างกาย มักเกิดกับกระดูกเพียงชิ้นเดียว แต่สามารถแพร่กระจายทางกระแสโลหิต (เลือด) สู่กระดูกชิ้นอื่นๆได้ในลักษณะเดียวกับโรคมะเร็งจากอวัยวะอื่นๆ ทั้งนี้โอกาสเกิดในด้านซ้าย และด้านขวาใกล้เคียงกัน

ก.โรคมะเร็งออสตีโอซาร์โคมา มักเกิดกับกระดูกขาและแขน โดยเฉพาะบริเวณใกล้ๆกับข้อกระดูก โดยพบเกิดกับ

ข. โรคมะเร็งอีวิง พบเกิดกับกระดูกขา และแขนได้สูงกว่ากระดูกชิ้นอื่นๆเช่นเดียวกับโรคมะเร็งออสติโอซาร์โคมา แต่มักเกิดตรงกลางของท่อนกระดูก นอกจากนั้น พบเกิดกับกระดูกของลำตัวได้สูง ทั้งนี้พบเกิดกับ

ค. มะเร็งคอนโดรซาร์โคมา มักพบเกิดกับกระดูกช่วงลำตัว เช่น กระดูกสะโพก กะโหลกศีรษะ พบน้อยที่จะเกิดกับกระดูกแขน ขา

โรคมะเร็งกระดูกเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุของโรคมะเร็งกระดูกที่ชัดเจน แต่พบมีปัจจัยเสี่ยง คือ

โรคมะเร็งกระดูกมีอาการอย่างไร?

อาการสำคัญของโรคมะเร็งกระดูก คือ

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งกระดูกได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งกระดูกได้จาก ประวัติอาการ การตรวจร่างกาย การตรวจกระดูกส่วนเกิดโรค และการตรวจภาพกระดูกด้วยเอกซเรย์ธรรมดา หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือ เอมอาร์ไอ แต่ที่ให้ผลแน่นอน คือ การตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อในกระดูกเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา

นอกจากนั้น คือการตรวจเพื่อจัดระยะโรคมะเร็งและเพื่อประเมินสุขภาพของผู้ป่วย เช่น การตรวจเลือดซีบีซี (CBC) ดูการทำงานของไขกระดูก ตรวจปัสสาวะดูการทำงานของไต ตรวจเลือดดูการทำงานของตับและไต ตรวจภาพปอด ด้วยเอกซเรย์ เพื่อดูโรค ปอด หัวใจ และโรค มะเร็งแพร่กระจายสู่ปอด รวมทั้งอาจมีการตรวจไขกระดูก ภาพตับ และการสะแกนภาพกระดูกทั้งตัว (การสะแกนกระดูก) เพื่อหาการแพร่กระจายของโรคเข้าสู่อวัยวะต่างๆเหล่านั้น ทั้งนี้ขึ้น กับ ระยะโรค ชนิดของเซลล์มะเร็ง และดุลพินิจของแพทย์

โรคมะเร็งกระดูกมีกี่ระยะ?

โรคมะเร็งกระดูกแบ่งเป็น 4 ระยะเช่นเดียวกับโรคมะเร็งอื่นๆ และบางระยะยังแบ่งย่อยได้อีกเพื่อแพทย์โรคมะเร็งใช้ช่วยในการรักษาและในการศึกษา แต่ที่แตกต่างจากโรคมะเร็งชนิดอื่น คือ ระยะโรคยังขึ้นกับการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง ซึ่งแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ เซลล์มะเร็งแบ่ง ตัวต่ำ และเซลล์มะเร็งแบ่งตัวสูง ซึ่งทั้ง 4 ระยะของโรค คือ

โรคมะเร็งกระดูกรักษาอย่างไร?

การรักษาหลักของโรคมะเร็งกระดูก คือ

  • การผ่าตัดและยาเคมีบำบัด
  • ส่วนรังสีรักษาจะใช้เฉพาะในผู้ป่วยที่ผ่าตัดไม่ได้ หรือเมื่อมีโรคแพร่กระจายแล้ว และ
  • การใช้ยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในขั้นตอนของการศึกษา

มีผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งกระดูกอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งกระดูก ขึ้นกับวิธีรักษา ซึ่งผลข้างเคียงจะสูงขึ้นเมื่อ

โรคมะเร็งกระดูกรุนแรงไหม?

โรคมะเร็งกระดูกจัดเป็นโรคมีความรุนแรง/มีการพยากรณ์โรครุนแรง/ไม่ดี โอกาสรักษาได้หายนอกจากขึ้นกับระยะโรคแล้ว ยังขึ้นกับ การผ่าตัด (ถ้าผ่าตัดไม่ได้ เช่น จากสุขภาพ หรือจากตำแหน่งของโรค ความรุนแรงโรคจะสูงขึ้น), ตำแหน่งเกิดโรค(เกิดโรคที่ แขน ขาการพยากรณ์โรคดีกว่าเกิดโรคที่ กระดูกลำตัว เช่น กระดูกสะโพก), การตอบสนองของโรคต่อยาเคมีบำบัด, การแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง (ยิ่งแบ่งตัวสูง ความรุนแรงโรคสูง ), ขนาดของก้อนเนื้อ (ยิ่งก้อนโต ความรุนแรงโรคยิ่งสูง) อายุ และสุข ภาพของผู้ป่วย

ทั้งนี้ ทั่วไป อัตรารอดที่5ปี ได้แก่

ก. ในโรคมะเร็งชนิดออสตีโอซาร์โคมา

  • ระยะที่ 1 ประมาณ 75-80%
  • ระยะที่ 2 ประมาณ 60-75%
  • ระยะที่ 3 ประมาณ 30-50%
  • ระยะที่ 4 ประมาณ 0- 25%

ข. ในโรคมะเร็งอีวิง

  • ระยะที่ 1 อัตรารอดที่ 5 ปีประมาณ 70%
  • ระยะที่ 2 ประมาณ 60-70%
  • ระยะที่ 3 ประมาณ 20-40 %
  • ระยะที่ 4 ประมาณ 0-30%

ค.ในโรคคอนโดรซาร์โคมา

มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งกระดูกไหม? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีในการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งกระดูกตั้งแต่ยังไม่มีอาการ และปัจจัยเสี่ยงต่อการการเกิดโรคมักเป็นปัจจัยเสี่ยงที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้นที่ดีที่สุด คือ การเอาใจใส่ของผู้ปกครองและในผู้ใหญ่ คือ การสังเกตตนเอง เมื่อพบมีอาการผิดปกติดังกล่าวในหัวข้อ”อาการฯ” ควรรีบพบแพทย์เพื่อการวินิจฉัยและรักษาโรคแต่เนิ่นๆ

ป้องกันโรคมะเร็งกระดูกอย่างไร?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีป้องกันโรคมะเร็งกระดูก ดังนั้นจึงเช่นเดียวกับในหัวข้อการตรวจคัดกรอง คือ การรีบพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆดังกล่าวแล้ว เพื่อการวินิจฉัยและการรักษาโรคแต่เนิ่นๆ

ดูแลตนเองอย่างไร? ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?

การดูแลตนเองและการดูแลผู้ป่วยมะเร็งกระดูกเช่นเดียวกับการดูแลตนเองและการดูแลผู้ ป่วยมะเร็งทุกชนิด อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com ในบทความเรื่อง

บรรณานุกรม

  1. Edge, S. et al. (2010). AJCC: Cancer staging handbook. New York: Springer.
  2. Halperin, E., Perez, C., and Brady, L. (2008). Perez and Brady: Principles and practice of Radiation Oncology (5th edition). Philadelphia: Wolters Kluwer/ Lippincott Williams & Wilkins.
  3. Halperin, E., Constine, L., Tarbell, N, and Kun, L. (2005). Pediatric radiation oncology. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins.
  4. Imsamran, W. et al. (2015). Cancer in Thailand vol Viii, 2010-2012, National Cancer Institute, Ministry of Public Health. Thailand
  5. http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/sites-types/bone [2018,Aug25]
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3476517/ [2018,Aug25]
  7. https://www.cancer.org/cancer/osteosarcoma/detection-diagnosis-staging/survival-rates.html [2018,Aug25]
  8. https://www.cancer.org/cancer/ewing-tumor/detection-diagnosis-staging/survival-rates.html [2018,Aug25]
  9. https://emedicine.medscape.com/article/1258236-overview#showall [2018,Aug25]
  10. https://www.cancer.net/cancer-types/bone-cancer/statistics [2018,Aug25]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน sirikul France Wannamon Tom1996
Frame Bottom