Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทั้งตัว  ระบบโรคติดเชื้อ 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ไข้  มีไข้ 

บทนำ

โรคติดเชื้อ หรือ ภาวะติดเชื้อ (Infectious disease) คือ โรค หรือภาวะเจ็บป่วยที่เกิดจากร่างกายได้รับการรุกราน ติดเชื้อจุลชีพ หรือจุลินทรีย์ ชนิดที่ก่อโรค ที่เรียกว่า ‘จุลชีพก่อโรค หรือ เชื้อโรค (Pathogen)’

โดย จุลชีพจะมี 2 กลุ่มหลัก คือ จุลชีพก่อโรค, และจุลชีพไม่ก่อโรค (Non pathogen)

ทั้งนี้ จุลชีพ คือสิ่งมีชีวิติขนาดเล็กที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่เห็นได้จากกล้องจุลทรรศน์ ซึ่งได้แก่ แบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา และสัตว์เซลล์เดียว

1. จุลชีพไม่ก่อโรค (Non pathogen): เป็นจุลชีพที่มีอยู่มากมายใน พืช สัตว์ คน สิ่ง แวดล้อมต่างๆ (เช่น ดิน หิน และแหล่งน้ำต่างๆ) ซึ่งจุลชีพไม่ก่อโรคที่เป็นแบคทีเรียบางชนิดที่อยู่ในร่างกายยังช่วยสร้างประโยชน์ให้กับร่างกาย เช่น แบคทีเรียบางชนิดในลำไส้ใหญ่ (เช่น Bacteroides, Bifidobacterium และ Lactobacillus) ที่

ทั้งนี้เรียกแบคทีเรียที่ไม่ก่อโรคในร่างกายนี้ว่า “แบคทีเรียประจำถิ่น (Normal flora)”

2. จุลชีพก่อโรค (Pathogen): หรือ เชื้อโรคที่เป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดโรคติดเชื้อ มีได้ทั้ง แบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา และสัตว์เซลล์เดียว

อนึ่ง

โรคติดเชื้อ เป็นโรคที่พบบ่อยที่สุดในจำนวนโรคทั้งหมด และเป็นสาเหตุการเสียชีวิตที่อยู่ในอันดับต้นๆโดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนาและยังไม่พัฒนา ทั้งนี้มีรายงานจากองค์การอนามัยโรค ในปี พ.ศ. 2553 พบประชากรทั่วโลกที่เสียชีวิตจากโรคติดเชื้อประมาณ 10 ล้านคน คิดเป็น 25.9% ของสาเหตุการเสียชีวิตทั้งหมดจากทุกโรค โดยอัตราเสียชีวิตสูงสุด 11 ลำดับแรกของโรคติดเชื้อ คือ

โรคติดเชื้อพบได้ในคนทุกวัย ตั้งแต่ทารกในครรภ์ ไปจนถึงผู้สูงอายุ พบทั้งในเพศชายและเพศหญิง โดยทั้งสองเพศมีโอกาสติดเชื้อได้เท่าๆกัน

โรคติดเชื้อมีสาเหตุจากอะไร? ร่างกายติดเชื้อได้อย่างไร?

โรคติดเชื้อ

โรคติดเชื้อ มีสาเหตุจากเชื้อโรค ทั้ง แบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา และ/หรือสัตว์เซลล์เดียว โดยร่างกายสามารถติดเชื้อ/ติดเชื้อโรคได้จากการที่ร่างกายสัมผัสกับเชื้อโรคได้หลายช่องทาง ที่พบได้บ่อย คือ

1. สัมผัสเชื้อโรคโดยตรง: เช่น

ก. คนสู่คน โดย

ข. สัตว์สู่คน (Zoonosis): คือ เชื้อโรคต่างๆที่เกิดในสัตว์แต่สามารถติดต่อมาสู่คนได้ด้วยการที่คนสัมผัสกับสัตว์ หรือ กับสารคัดหลั่งของสัตว์ที่รวมถึง สารคัดหลั่งต่างๆของสัตว์(เช่น น้ำลาย) อุจจาระ และปัสสาวะของสัตว์ เช่น

ค. แม่สู่ลูก: เช่น

2. สัมผัสเชื้อโรคทางอ้อม: บ่อยครั้งที่คนได้รับเชื้อโรคจากสิ่งไม่มีชีวิต ซึ่งจัดเป็นการติดเชื้อทางอ้อม ทั้งนี้เพราะมีเชื้อโรคหลายชนิด สามารถมีชีวิตอยู่ได้บนสิ่งไม่มีชีวิต เช่น ของเล่น โทรศัพท์ ราวบันได พรม และเสื้อผ้า ซึ่งเมื่อเราสัมผัสกับสิ่งของเหล่านั้น แล้วมาสัมผัสกับ จมูก ปาก หรือ ตา เราก็อาจติดเชื้อโรคได้ ดังนั้น ด้วยเหตุนี้ วิธีสำคัญวิธีหนึ่งในการป้อง กันการติดเชื้อ คือ การล้างมือบ่อยๆ เช่น ไข้หวัดใหญ่

ทั้งนี้ เชื้อโรคจะอยู่ในสภาวะแวดล้อมภายนอกร่างกายได้เป็นระยะเวลานานเท่าไร ขึ้นกับชนิดของเชื้อโรค และสภาพ ลักษณะ หรือ ชนิดของสิ่งของนั้นๆ เช่น เชื้อเอชไอวี ในเลือดนอกร่างกายที่อุณหภูมิห้อง อาจมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 6 วัน แต่ถ้าเป็นในสารคัดหลั่งอื่นๆในอุณหภูมิ ห้องเช่นกัน เชื้อเอชไอวี มีชีวิตอยู่ได้เพียงระยะเวลาเป็นนาทีเท่านั้น

3. การปนเปื้อนในอาหารและน้ำดื่ม: เป็นอีกช่องทางในการติดเชื้อ โดยเชื้อโรคจะปนเปื้อนในอาหาร และน้ำดื่ม เช่น โรคอาหารเป็นพิษ ไข้ไทฟอยด์ อหิวาตกโรค และ โรคบิด

4. แมลง หรือ แมงกัด: โดยเชื้อโรคอาศัยอยู่ในแมลง เช่น ยุง เห็บ ไร เป็นต้น เมื่อคนถูกสัตว์เหล่านี้กัด เชื้อโรคในสัตว์จึงถ่ายทอดจากน้ำลายของแมลงสู่คน เช่น

อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดการติดเชื้อ?

ปัจจัยเสี่ยงต่อการติดเชื้อโรค ได้แก่

โรคติดเชื้อมีอาการอย่างไร?

อาการที่พบได้บ่อยจากโรคติดเชื้อเกือบทุกโรค คือ

นอกนั้นจะเป็นอาการเฉพาะว่าเกิดติดเชื้อกับอวัยวะในระบบใด เช่น

แพทย์วินิจฉัยโรคติดเชื้อได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคติดเชื้อ ได้จาก

รักษาโรคติดเชื้ออย่างไร?

การรักษาโรคติดเชื้อ ประกอบด้วย การรักษาสาเหตุ และ การรักษาประคับประคองตามอาการ

ก. การรักษาตามสาเหตุ คือ การรักษาตามชนิดของเชื้อโรค เช่น

2. การรักษาประคับประคองตามอาการ คือ ให้การรักษาประคับประคองตามอาการของผู้ป่วย เช่น

โรคติดเชื้อรุนแรงไหม? มีผลข้างเคียงไหม?

การพยากรณ์โรค/ความรุนแรงของโรคติดเชื้อ มีได้ทั้งที่ไม่รุนแรง หายได้เองจากเพียงการรักษาประ คับประคองตามอาการ และทั้งที่รุนแรงมากจนทำให้เสียชีวิต ทั้งนี้ขึ้นกับ

ผลข้างเคียง:

การเกิดผลข้างเคียงจากการติดเชื้อ อาจเกิดขึ้นได้ ทั้งนี้ขึ้นกับว่า

  • เป็นการติดเชื้ออวัยวะใด
  • และการติดเชื้อนั้นๆรุนแรงหรือไม่

โดยอวัยวะที่ติดเชื้อแล้วมักเกิดผลข้างเคียงตามมา ได้แก่

ใครมีปัจจัยเสี่ยงต่อการติดเชื้อรุนแรง?

ผู้มีปัจจัยเสี่ยงที่จะเกิดความรุนแรงจนอาจถึงเสียชีวิตเมื่อมีการติดเชื้อ/ติดเชื้อโรค มักรู้ จักหรือเรียกกันทั่วไปว่า “กลุ่มเสี่ยง (High risk)” ซึ่งได้แก่ กลุ่มบุคคลที่มีภูมิคุ้มกันป้องกันโรคต่ำ จึงติดเชื้อได้ง่ายกว่าบุคคลอื่นๆ และเมื่อติดเชื้อแล้วก็มักเป็นการติดเชื้อที่รุนแรงกว่า จึงมีโอกาสเกิดผลข้างเคียงและเสียชีวิตได้สูงจากการติดเชื้อ

โดยกลุ่มเสี่ยง ดังกล่าว เช่น

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อเป็นโรคติดเชื้อ? ควรพบแพทย์เมื่อไร?พบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

การดูแลตนเองเมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆ คือ การพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเสมอภายหลังที่ดูแลตนเอง 1-2 วันแล้วอาการไม่ดีขึ้น

*ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลทันทีหรือฉุกเฉินเมื่อ

ในส่วนการดูแลตนเองเมื่อทราบแล้วว่าเป็นโรคติดเชื้อ ได้แก่

มีการตรวจคัดกรองโรคติดเชื้อไหม?

ปัจจุบัน ไม่มีการตรวจคัดกรองในเรื่องโรคติดเชื้อ แต่ในขณะมีโรคระบาด และมีผู้สัมผัสโรค อาจมีการแยกผู้สัมผัสโรคให้อยู่ในสถานที่เฉพาะ จนกว่าจะผ่านระยะฟักตัวของโรค ที่เรียก ว่า “การกักกันโรค (Quarantine)” เพื่อเป็นการป้องกันการแพร่กระจายของโรคสู่ชุมชน

ป้องกันโรคติดเชื้อได้อย่างไร?

สามารถป้องกันโรคติดเชื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดย

บรรณานุกรม

  1. http://www.who.int/topics/infectious_diseases/en/ [2019,March23]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Contagious_disease [2019,March23]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Infection [2019,March23]
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Mycosis [2019,March23]
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Parasitic_disease [2019,March23]
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Viral_disease [2019,March23]
  7. https://medlineplus.gov/bacterialinfections.html [2019,March23]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Wanwat
Frame Bottom