Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดบุหรี่ 

บทนำ

ยานิโคติน/สารนิโคติน (Nicotine) จัดเป็นสารประเภท Parasympathomimetic alkaloid (สารที่มีผลต่อการทำงานของประสาทอัตโนมัติ) การได้รับยา/สารนี้ที่เป็นเวลานานต่อเนื่องและในปริมาณมากสามารถก่อให้เกิดการเสพติดและเป็นพิษต่อร่างกาย

นิโคตินมีฤทธิ์กระตุ้นการสร้างเส้นเลือดฝอยใหม่ (Angiogenesis) และนำไปสู่การเกิดเนื้องอกของอวัยวะในร่างกาย นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดความเสี่ยงของการเกิดแผลในกระเพาะอาหารและอัลไซเมอร์ (Alzheimer) ได้อีกด้วย การได้รับนิโคตินในปริมาณสูงจะส่งผลต่อการทำงานของสารสื่อประสาทในสมองที่มีชื่อว่า Serotonin และจะมีผลให้เกิดฤทธิ์ลดอาการปวดได้เช่นกัน ประโยชน์ทางคลินิกคือ นิโคตินได้ถูกพัฒนาไปเป็นยาสำหรับเลิกบุหรี่ และระบุการใช้เพื่อบรรเทาอาการถอนยาในผู้บริโภคที่ติดการสูบบุหรี่ รูปแบบยาแผนปัจจุบันที่พบเห็นได้จะเป็นลักษณะของยาอม พลาสเตอร์ปิดผิวหนัง และหมากฝรั่งที่ใช้เคี้ยวเท่านั้น ห้ามกลืนยาทั้งเม็ด

จากการศึกษาเรื่องการกระจายตัวของสารนิโคตินในร่างกายพบว่า การดูดซึมจากทางเดินอาหาร/การกิน/อม/เคี้ยวจะน้อยกว่าจากทางเดินหายใจ/การสูดดม เมื่อนิโคตินเข้าสู่กระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 5% อีกทั้งสามารถซึมผ่านสมอง รก และน้ำนมของมารดา ซึ่งร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 1 - 2 ชั่วโมงในการกำจัดปริมาณนิโคติน 50% ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะและลมหายใจ

ยานิโคตินจัดเป็นยาอันตราย การใช้รักษาผู้ที่ต้องการเลิกบุหรี่จะต้องปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจคัดกรองรวมถึงระบุขนาดและระยะเวลาของการใช้ยานิโคตินที่เหมาะสมและปลอดภัยต่อผู้ต้องการเลิกบุหรี่เป็นรายบุคนไป

นิโคตินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

นิโคติน

ยานิโคตินมีสรรพคุณใช้เป็นยาเลิกบุหรี่

นิโคตินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยานิโคตินในรูปแบบยาอดบุหรี่คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ต่อสมองให้รับรู้ถึงฤทธิ์ของการสูบบุหรี่ และใช้ยานี้ทดแทนการสูบบุหรี่ จนกระทั่งร่างกายปรับสภาพได้คุ้นเคยต่อการงดบุหรี่โดยที่ร่างกายของผู้ป่วยได้รับผลกระทบจากการถอนยา/การอดบุหรี่น้อยที่สุด

นิโคตินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

สำหรับประเทศไทยยานิโคตินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้เช่น

นิโคตินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยานิโคตินมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาสำหรับผู้ที่ต้องการเลิกบุหรี่ดังนี้เช่น

  • ผู้ใหญ่:

    ก. ยาชนิดหมากฝรั่ง: เคี้ยวหมากฝรั่งนิโคตินขนาด 2 มิลลิกรัม 1 เม็ดเมื่ออยากบุหรี่ ห้ามใช้เกิน 30 เม็ด/วัน หรือเคี้ยวหมากฝรั่งนิโคติน 4 มิลลิกรัม 1 เม็ด/ครั้ง ห้ามใช้เกิน 15 เม็ด/วัน

    ควรเคี้ยวหมากฝรั่งนิโคตินอย่างน้อย 30 นาทีก่อนคายทิ้ง และสามารถเคี้ยวยานิโคตินก่อนหรือหลังอาหารก็ได้

    ข. ยาชนิดพลาสเตอร์ปิดผิวหนัง: ใช้ 1 แผ่น/วันโดยปิดบริเวณผิวหนังที่แห้งไม่มีคราบสกปรก ไม่มีขนรุงรังเช่น สะโพก ลำตัว หรือต้นแขน ในแต่ละวันไม่ควรปิดพลาสเตอร์ซ้ำบริเวณเดิม ให้สลับพื้นที่การปิดพลาสเตอร์บนผิวหนังตามที่แพทย์ระบุ โดยแพทย์จะเป็นผู้เลือกขนาดความแรงของพลาสเตอร์นิโคตินที่เหมาะสมให้กับผู้ป่วยเป็นกรณีไป รวมถึงกำหนดระยะเวลาการใช้ ตลอดจนการปรับลดขนาดความแรงของพลาสเตอร์นิโคตินตามลำดับ

  • เด็ก: ยานี้ยังไม่มีข้อมูลถึงผลและผลข้างเคียงจากยาที่ชัดเจนในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็กที่รวมถึงในวัยรุ่นจึงขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

******หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยานิโคติน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

การใช้ยานิโคตินจะขึ้นกับความต้องการของผู้ที่ติดบุหรี่ หากไม่มีความรู้สึกอยากบุหรี่ก็สามารถหยุดการใช้ยาในแต่ละครั้งได้ อย่างไรก็ตาม แพทย์ผู้ให้การดูแลรักษาเรื่องการอดบุหรี่ จะเป็นผู้ให้คำแนะนำกับผู้ป่วยเป็นกรณีไป

นิโคตินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยานิโคตินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ปวดศีรษะ รู้สึกหนาวคล้ายเป็นโรคหวัด นอนไม่หลับ คลื่นไส้ วิงเวียน เจ็บหน้าอก ชีพจรเต้นผิดปกติ อาหารไม่ย่อย วิตกกังวล ครองสติได้ไม่ดี รู้สึกหิวมากผิดปกติ ประจำเดือนขาด/ขาดประจำเดือน (ในผู้หญิง) ผื่นคัน มีน้ำตาออกมาก ปากเป็นแผล ระคายคอ ไอ ปากแห้ง อวัยวะในระบบทางเดินหายใจอักเสบ

สำหรับผู้ที่ได้รับยานิโคตินเกินขนาดจะพบเห็นอาการดังนี้เช่น คลื่นไส้ น้ำลายไหลออกมามาก ปวดท้อง อาเจียน ท้องเสีย ความดันโลหิตสูงหรือไม่ก็ต่ำ วิงเวียน และอาจเกิดอาการชัก รู้สึกสับสน เป็นลม เหงื่อออกมาก ในขั้นรุนแรงอาจทำให้ระบบการหายใจหยุดทำงานและเสียชีวิต (ตาย) ในที่สุด ซึ่งหากพบเห็นอาการดังกล่าวต้องรีบนำผู้ป่วยส่งแพทย์/ส่งโรงพยาบาลทันที การช่วยเหลือผู้ป่วย แพทย์จะใช้วิธีล้างท้องและให้รับประทานยาถ่านกำมันต์เพื่อดูดซับพิษของนิโคติน รวมถึงต้องควบคุมสัญญาณชีพของผู้ป่วยให้เป็นปกติ อาจใช้ยา Atropine เพื่อลดฤทธิ์ของนิโคตินร่วมด้วย

มีข้อควรระวังการใช้นิโคตินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยานิโคตินดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยานิโคตินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่ม เติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

นิโคตินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยานิโคตินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษานิโคตินอย่างไร?

สามารถเก็บยานิโคตินภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

นิโคตินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยานิโคตินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบรืษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Nicomild-2/Nicomild-4 (นิโคมายด์-2/นิโคมายด์-4) Millimed
NicoDerm (นิโคเดิร์ม) ALZA Corporation
Nicorette (นิโคเรท) Johnson & Johnson
Nicotinell Mint (นิโคทิเนล มินท์) Novartis
Nicotinell TTS-10/TTS-20/TTS-30 (นิโคทิเนล ทีทีเอส-10/ทีทีเอส-20/ทีทีเอส-30) Novartis

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Nicotine#Toxicology [2015,Feb21]
2 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Nicotinell%20Mint/?type=brief [2015,Feb21]
3 http://www.mims.com/USA/drug/info/nicotine/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Feb21]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/nicotinell%20tts-10-nicotinell%20tts-20-nicotinell%20tts-30/?type=brief [2015,Feb21]
5 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=nicotine&page=4 [2015,Feb21]
6 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Nicorette/?type=brief [2015,Feb21]
7 http://www.drugs.com/drug-interactions/nicotine-index.html?filter=2&generic_only= [2015,Feb21]
8 http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a601084.html [2015,Feb21]
9 http://en.wikipedia.org/wiki/Nicoderm [2015,Feb21]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน v007 Izax hon
Frame Bottom