Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดยาเสพติด 

บทนำ

ยานาลอกโซน (Naloxone) เป็นสาร/ยาประเภทโอปิออยด์ แอนตาโกนิสต์ (Opioid antagonist, สาร/ยาที่ใช้รักษาผู้ติดยาเสพติดในกลุ่มฝิ่น) ถูกพัฒนาขึ้นในปี ค.ศ. 1960 (พ.ศ. 2503) ทางวงการแพทย์นำมาใช้รักษาผู้ป่วยที่ได้รับพิษจากการติดยาเสพติดเช่น เฮโรอีน มอร์ฟีน ซึ่งจะแสดงออกมาด้วยอาการผิดปกติของการทำงานในสมอง (เช่น สับสน ขาดสติ กระวนกระวาย) รวมถึงความผิดปกติในการทำงานของระบบทางเดินหายใจ (เช่น หายใจตื้น เบา) หรือในระบบความดันโลหิต (เช่น ความดันโลหิตต่ำ)

จากการศึกษาด้านเภสัชจลนศาสตร์ (Pharmacokinetic, การศึกษาความเป็นไปของยาเมื่อยาเข้าสู่ร่างกาย) ของยานี้พบว่า เมื่อยนาลอกโซนเข้าสู่กระแสเลือดจะมีการเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีที่ตับ ร่างกายต้องใช้เวลา 1 - 1.5 ชั่วโมงในการกำจัดยานี้ออกจากกระแสเลือด 50% โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะและอุจจาระ

องค์การอนามัยโลกจัดให้ยานาลอกโซนเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานในระบบสาธารณสุขของชุมชน คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุยานาลอกโซนลงในบัญชียาหลักแห่งชาติโดยระบุเงื่อน ไขของการใช้ยาไว้ 2 ข้อคือ

  1. ใช้บำบัดอาการพิษจากสารกลุ่มโอปิออยด์ (Opioids,ยากลุ่มฝิ่น) และโคลนิดีน (Clonidine)
  2. ใช้บำบัดภาวะกดการหายใจ (หายใจตื้น เบา แผ่ว) ที่ไม่ทราบสาเหตุ

สำหรับรูปแบบของยาแผนปัจจุบันที่พบเห็นในประเทศไทย ยานี้จะมีลักษณะเป็นยาฉีดซึ่งมีใช้ในสถานพยาบาลเท่านั้น ในต่างประเทศอาจพบเห็นการใช้เป็นยารับประทานด้วย โดยจะผลิตเป็นยาผสมร่วมกับ Buprenorphine (ยาใช้รักษาการติดยาเสพติด) และใช้ชื่อการค้าว่า Suboxone

นาลอกโซนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

นาลอกโซน

ยานาลอกโซนมีสรรพคุณดังนี้

นาลอกโซนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยานาลอกโซนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์เป็นโอปิออยด์ แอนตาโกนิสต์ (Opioid antagonist) โดยจะเข้าไปจับกับตัวรับที่เรียกว่า โอปิออยด์ รีเซพเตอร์ (Opioid receptor) ทำให้ฤทธิ์ของสารเสพติดลดและเบาบางลงไป

นาลอกโซนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยานาลอกโซนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้เช่น

ก. ยาเม็ดชนิดอมใต้ลิ้นที่ผสมร่วมกับยาอื่นเช่น

ข. ยาฉีดขนาด 0.4 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

นาลอกโซนมีขนาดรับประทานและการบริหารยาอย่างไร?

ยานาลอกโซนมีขนาดรับประทานและการบริหารยาดังนี้เช่น

ก. สำหรับรักษาและบำบัดผู้ป่วยที่ติดยาเสพติด:

  • ผู้ใหญ่: อมใต้ลิ้นวันละ 1 ครั้งขนาดปกติคือ Buprenorphine 16 มิลลิกรัม + naloxone 4 มิลลิกรัม/วัน แพทย์จะเป็นผู้ระบุทั้งขนาดความแรงและระยะเวลาในการใช้ยา
  • เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลการศึกษาที่แน่ชัดถึงการใช้ยานี้ในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์

ข. สำหรับรักษาและบรรเทาอาการผู้ป่วยที่ได้รับสารเสพติดเกินขนาด:

ค. สำหรับช่วยฟื้นฟูการทำงานของประสาทส่วนกลางหลังได้รับยาที่มีฤทธิ์เสพติดก่อนการผ่าตัด:

***** หมายเหตุ:

  • การฉีดยานี้ให้ผู้ป่วยต้องอาศัยหัตถการทางการแพทย์ที่เชี่ยวชาญ อาจต้องมีระยะเวลาในการใช้ยา การปรับขนาดของยา รวมถึงการเฝ้าระวังด้านสัญญาณชีพและเทคนิคอื่นๆเข้ามาเกี่ยวข้อง ดังนั้นจึงจำเป็นต้องใช้ยานี้ในสถานพยาบาล/โรงพยาบาลเท่านั้น ทั้งนี้เพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย
  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยานาลอกโซน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

สามารถรับประทาน (อม) ยานาลอกโซนเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

นาลอกโซนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยานาลอกโซนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น อาจเกิดอาการทางหลอดเลือดหัวใจเช่น ความดันโลหิตต่ำหรือความดันโลหิตสูง หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือหัวใจหยุดเต้น บวมตามร่างกาย ขาดประสิทธิภาพในการควบคุมสติ ง่วงนอน เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้นาลอกโซนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยานาลอกโซนดังนี้เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ที่ได้รับสารเสพติดเป็นปริมาณมาก
  • ระวังการใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร การใช้ยานี้กับผู้ป่วยกลุ่มนี้ต้องได้รับความเห็นชอบจากแพทย์แต่เพียงผู้เดียว
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยานาลอกโซนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บhaamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

นาลอกโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยานาลอกโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น การใช้ยานาลอกโซนร่วมกับยาแก้ปวดที่มีฤทธิ์เสพติด (Opioid analgesics) เช่น Fentanyl และ Morphine จะทำให้ฤทธิ์ของการรักษาอา การปวดด้อยประสิทธิภาพลงไป จึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกันหรือแพทย์ปรับขนาดการใช้ให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป

ควรเก็บรักษานาลอกโซนอย่างไร?

ควรเก็บยานาลอกโซนทั้ง 2 รูปแบบภายใต้อุณหภูมิประมาณ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น ไม่เก็บยาในห้องน้ำ และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

นาลอกโซนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยานาลอกโซนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตดังนี้เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
DBL Naloxone (ดีบีแอล นาลอกโซน)Hospira
Narcan (นาร์แคน)Bristol-Myers Squibb
Suboxone (ซูบ็อกโซน)Reckitt Benckiser Pharmaceuticals Inc
Talwin Nx(ทาลวิน)Sanofi-Synthelabo Inc

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Naloxone [2015,Jan10]
2 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Narcan/ [2015,Jan10]
3 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=naloxone [2015,Jan10]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/DBL%20Naloxone/?type=brief [2015,Jan10]
5 http://www.mims.com/USA/drug/info/naloxone/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan10]
6 http://www.mims.com/USA/drug/info/Talwin%20Nx/Talwin%20Nx%20Tablet?type=full [2015,Jan10]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน bigbookkung
Frame Bottom