Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

มดลูก  สูตินรีเวช 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

การตั้งครรภ์เกินกำหนดคืออะไร?

อายุครรภ์ที่แม่นยำ เป็นสิ่งสำคัญที่สุดที่แพทย์ใช้วางแผนการดูแลสตรีตั้งครรภ์ว่า ควรจะให้คลอดหรือควรยับยั้งการคลอดไว้ก่อนหากอายุครรภ์ยังไม่ครบกำหนด และในทางตรงกันข้าม แพทย์ก็ต้องรีบเร่งให้มีการคลอดหากสตรีตั้งครรภ์นั้นตั้งครรภ์เกินกำหนด

อายุครรภ์ที่ครบกำหนดคลอดที่ทารกมีความสมบูรณ์เต็มที่ คืออายุครรภ์ระหว่าง 37 สัปดาห์ถึง 41 สัปดาห์ และอีกไม่เกิน 6 วัน เมื่อคำนวณจากวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้ายที่มาอย่างปกติ หากตั้งครรภ์ตั้งแต่ 42 สัปดาห์ขึ้นไป (294 วัน) จัดว่าเป็น “การตั้งครรภ์เกินกำหนด (Post term pregnancy)” ซึ่งถือว่าเป็นการตั้งครรภ์ที่มีความเสี่ยงในการเกิดผลข้างเคียง/ผลกระทบทั้งกับมารดาและทารกในครรภ์เพิ่มขึ้น แต่หากประจำเดือนมาไม่แน่นอน แพทย์อาจมีการตรวจยืนยันอายุครรภ์โดยคลื่นเสียงความถี่สูง (อัลตราซาวด์) ตั้งแต่ในช่วงการตั้งครรภ์ประมาณ 20 สัปดาห์

การตั้งครรภ์เกินกำหนดพบได้ไม่มาก พบได้ประมาณ 10% ของการตั้งครรภ์ทั้งหมด ส่วนใหญ่จะคลอดก่อนวันนัด 1-2 สัปดาห์ และมีสตรีตั้งครรภ์ประมาณ 5 % ที่คลอดตรงกับวันที่แพทย์นัดพอดี

ผลกระทบของการตั้งครรภ์เกินกำหนดมีอะไรบ้าง?

การตั้งครรภ์เกินกำหนด

ผลกระทบ/ผลข้างเคียงของการตั้งครรภ์เกินกำหนด พบได้ทั้งกับมารดา และกับทารกในครรภ์

  1. ด้านมารดา
  2. ด้านทารก

ทำไมถึงเกิดการตั้งครรภ์เกินกำหนด?

สาเหตุที่ทำให้ตั้งครรภ์เกินกำหนดยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด มีบางสมมุติฐานว่าเกิดจากการไม่สมดุลของฮอร์โมนที่พบในทารกในครรภ์ที่พิการบางอย่าง เช่น ทารกที่ไม่มีกะโหลกศีรษะ (Anen cephalous) พบว่ามีการตั้งครรภ์เกินกำหนดบ่อย, พันธุกรรม อาจเป็นสาเหตุของการตั้งครรภ์ก่อนกำหนด พบว่าอิทธิพลทางฝ่ายมารดาในการตั้งครรภ์เกินกำหนดจะมีมากกว่าจากทางฝ่ายบิดา, แต่สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการตั้งครรภ์เกินกำหนด คือ การที่สตรีตั้งครรภ์จำประวัติประจำเดือนได้ไม่แม่นยำ ทำให้คำนวณอายุครรภ์ผิดไป

อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงของการตั้งครรภ์เกินกำหนด?

ปัจจัยเสี่ยงของการตั้งครรภ์เกินกำหนด ได้แก่

แพทย์รู้ได้อย่างไรว่าตั้งครรภ์เกินกำหนด?

ในกรณีที่ประจำเดือนมาสม่ำเสมอก่อนตั้งครรภ์ อายุครรภ์ จะเป็นไปตามที่แพทย์คำนวณไว้ หากเกินวันที่แพทย์นัดคลอดไปมากกว่าหรือเท่ากับ 14 วัน ก็จะจัดว่าเป็นการตั้งครรภ์เกินกำหนด

แต่ในกรณีที่มีประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ แพทย์มักจะทำการตรวจครรภ์ด้วยอัลตราซาวด์เมื่อไปฝากครรภ์ครั้งแรกๆ เพื่อจะดูอายุครรภ์ที่แน่นอน การตรวจอัลตราซาวน์ตอนอายุครรภ์น้อยๆ จะบอกอายุทารกในครรภ์ได้แม่นยำมากกว่ามาตรวจตอนอายุครรภ์มากแล้ว ซึ่งเมื่อแพทย์กำหนดวันคลอดแล้วจากการตรวจอัลตราซาวด์ จะไม่มีการเปลี่ยนวันกำหนดคลอดตามขนาดทารกอีก ซึ่งหากตรวจพบว่าทารกตัวเล็ก ก็ต้องหาสา เหตุต่อไปว่าเกิดจากอะไร ใช่จากการนับอายุครรภ์ไม่ถูกต้องหรือไม่

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อตั้งครรภ์เกินกำหนด?

เมื่อถึงวันที่แพทย์คำนวณว่าอายุครรภ์ครบ 40 สัปดาห์สามารถคลอดได้แล้ว แต่ยังไม่มีอา การเจ็บครรภ์ ไม่มีการหดรัดตัวของมดลูก ควรต้องไปพบแพทย์ตามนัดเสมอ ซึ่งแพทย์จะตรวจร่าง กายและตรวจครรภ์มารดา และจะนัดตรวจทุกสัปดาห์เพื่อประเมินสุขภาพทารกในครรภ์ ขณะอยู่บ้าน สตรีตั้งครรภ์ต้องสังเกตและนับลูกดิ้นให้ดี ซึ่งทารกควรดิ้นอย่างน้อย 10 ครั้งใน 12 ชั่วโมง หากดิ้นน้อยกว่านั้นควรรีบมาพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล

ควรพบแพทย์เมื่อไหร่?

โดยทั่วไปเมื่ออายุครรภ์ครบกำหนด แพทย์จะทำการตรวจภายในเพื่อประเมินสภาพปากมด ลูกว่าสุกหรือยัง (พร้อมที่จะคลอด) บางครั้งอาจกระตุ้นให้มดลูกหดรัดตัว โดยใช้นิ้วที่ตรวจภายในเซาะเยื่อหุ้มรกออกจากโพรงมดลูก (Membrane stripping) เมื่อสตรีตั้งครรภ์เกิดความรู้สึกว่ามด ลูกหดตัวถี่ ก็เตรียมตัวไปคลอด

อย่างไรก็ตาม จากหลักฐานข้อมูลงานวิจัยพบว่า อายุครรภ์ที่มากกว่า 42 สัปดาห์ มีอันตรายต่อทารกและมารดาเพิ่มขึ้น ในปัจจุบันแพทย์จึงมักจะทำการเร่งคลอดตั้งแต่อายุครรภ์ 41 สัปดาห์ขึ้นไป มักไม่ได้รอจนถึง 42 สัปดาห์

เมื่อครบกำหนดคลอดแต่ยังไม่เจ็บครรภ์คลอดต้องผ่าตัดคลอดไหม?

เมื่ออายุครรภ์ครบ 40 สัปดาห์แต่ยังไม่เจ็บครรภ์คลอด ยังไม่จำเป็นต้องผ่าตัดคลอด สามารถรอได้อีกประมาณ 1 สัปดาห์ โดยที่ต้องสังเกตลูกดิ้นให้ดี ในบางครั้งแพทย์ตรวจภายในและทำ Stripping membrane ถ้าทำได้

นอกจากนั้น แพทย์อาจส่งตรวจคลื่นหัวใจทารกในครรภ์ เพื่อดูความสัมพันธ์ของการเต้นของหัวใจกับการดิ้นของทารก (Non stress test) ซึ่งถ้าผลออกมาปกติ บ่งบอกว่าทารกน่าจะไม่มีปัญหาภายใน 1 สัปดาห์

อย่างไรก็ตาม หากอายุครรภ์ 41 สัปดาห์แล้วยังไม่เจ็บครรภ์คลอด แพทย์ส่วนใหญ่จะทำการเร่งคลอด ตามหลักฐานข้อมูลที่มีในปัจจุบันเพื่อลดอันตรายทั้งต่อตัวมารดาและกับทารก

การเร่งคลอดทำได้อย่างไร?

การเร่งให้เจ็บครรภ์/การเร่งคลอดสามารถทำได้หลายวิธี ได้แก่

การคลอดทารกอายุครรภ์เกินกำหนดต้องระวังอะไร?

การคลอดทารกอายุครรภ์เกินกำหนดต้องระวังภาวะดังต่อไปนี้

หลังคลอดเมื่ออายุครรภ์เกินกำหนดมารดาจะเป็นอย่างไร?

มารดาที่คลอดเมื่ออายุครรภ์เกินกำหนด หากไม่มีภาวะแทรกซ้อนทางสูติกรรม เช่น มดลูกติดเชื้อ หรือตกเลือดหลังคลอด หรือ ผ่าตัดคลอดบุตร การดูแลเหมือนสตรีหลังคลอดปกติ (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ระยะหลังคลอด)

ควรดูแลตนเองหลังคลอดอย่างไร?

การดูแลตนเองหลังคลอด จะเหมือนในสตรีหลังคลอดทั่วไป (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor .com บทความเรื่อง ระยะหลังคลอด)

น้ำคาวปลาไหลปกติ เป็นสีแดงในสัปดาห์แรก แล้วสีค่อยๆจางลง ปริมาณลดลง และ สามารถให้นมบุตรได้กรณีที่ทารกไม่มีปัญหา

แพทย์จะนัดมาตรวจหลังคลอด 6 สัปดาห์ ต้องงดเว้นการมีเพศสัมพันธ์ อย่างน้อย 6 สัปดาห์ จนกว่าจะมาตรวจหลังคลอด และรับการคุมกำเนิด

สำหรับการตั้งครรภ์ครั้งต่อไป ควรเว้นไประยะประมาณ 2-3 ปีเหมือนการตั้งครรภ์ทั่วไป เพื่อ ให้มีโอกาสเลี้ยงดูบุตรให้เต็มที่, เพื่อให้สุขภาพมารดาแข็งแรง, และเมื่อมีการตั้งครรภ์ครั้งต่อไปควรบอกแพทย์ที่ดูแลเรื่องการตั้งครรภ์เกินกำหนด เพราะมีโอกาสเกิดการตั้งครรภ์เกินกำหนดซ้ำได้อีก

เด็กคลอดเกินกำหนดเจริญเติบโตเหมือนเด็กทั่วไปไหม?

เด็กคลอดเกินกำหนด แรกคลอดมักมีผิวหนังเหี่ยวย่น เล็บยาว การทำงานของอวัยวะต่างๆพัฒนาเต็มที่ หากไม่มีปัญหาการขาดออกซิเจนตอนคลอด การเจริญเติบโตหลังคลอดจะเหมือน กับเด็กทั่วไป ทั้งเมื่อเป็นทารกและเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่ ไม่ต้องดูแลโดยเฉพาะเหมือนเด็กคลอดก่อนกำหนด

สามารถป้องกันการตั้งครรภ์เกินกำหนดได้หรือไม่?

สามารถป้องกันการตั้งครรภ์เกินกำหนดได้ หากไปฝากครรภ์สม่ำเสมอตามแพทย์นัด

ในกรณีตั้งครรภ์ตั้งแต่ 41 สัปดาห์ขึ้นไปโดยไม่รอจนครรภ์เลยกำหนดคลอดหรือรอเจ็บครรภ์เอง

บรรณานุกรม

  1. http://emedicine.medscape.com/article/261369-overview [2013,Sept9].
  2. http://www.aafp.org/afp/2005/0515/p1935.html [2013,Sept9].


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน sirikul
Frame Bottom