Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ระบบหายใจ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หายใจช้า ตื้น 

บทนำ

ยาดอกซาแพรม(Doxapram หรือ Doxapram hydrochloride) เป็นยากลุ่มไพโรลิโดน (2-pyrrolidone, สารประกอบอินทรีย์/Organic compoundชนิดหนึ่งที่นำมาใช้ผลิตเป็นยาได้หลายชนิด) ทางคลินิกนำมาใช้เป็นยากระตุ้นการหายใจหลังจากการผ่าตัด หรือใช้ช่วยผู้ป่วยที่มีภาวะหยุดหายใจอย่างกะทันหันจากสาเหตุได้รับยาบางประเภทเกินขนาด เช่น ยานอนหลับ เป็นต้น

รูปแบบผลิตภัณฑ์ของยานี้จะเป็นยาฉีด ตัวยามีกลไกออกฤทธิ์กระตุ้นศูนย์ควบคุมการหายใจที่สมองให้ทำงานโดยการปรับสมดุลของสารสื่อประสาทในสมองของผู้ป่วย ยานี้มีใช้แต่ในสถานพยาบาลโดยเฉพาะในห้องไอ.ซี.ยู./ห้องผู้ป่วยวิกฤต (ICU, Intensive care unit) ห้องผ่าตัด หรือห้องฉุกเฉิน

อนึ่ง จากฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา ส่งผลให้ยานี้มีข้อจำกัดการใช้บางประการที่ทำให้ผู้ป่วยบางกลุ่มไม่สามารถใช้ยาดอกซาแพรม เช่น

นอกจากนั้น การใช้ยาดอกซาแพรมอาจก่อให้เกิดอาการข้างเคียง(ผลข้างเคียง)บางอย่าง เช่น อาการแพ้ทางผิวหนัง(เกิดผื่นคันทั่วตัว) ไอ ท้องเสีย รูม่านตาขยาย วิงเวียน หน้าแดง ปวดศีรษะ คลื่นไส้ เหงื่อออกมาก และอาเจียน

กรณีที่มีข้อผิดพลาดจนทำให้ผู้ป่วยได้รับยาดอกซาแพรมเกินขนาด อาจสังเกตได้ จากอาการ ตัวสั่น รู้สึกสับสน ไอ หายใจลำบาก หัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตสูง กล้ามเนื้อทำงานไวเกิน/กล้ามเนื้อกระตุก การตอบสนองต่อสิ่งเร้าเปลี่ยนแปลงไป(อาจตอบสนองมากหรือน้อยกว่าปกติ) รวมถึงมีภาวะเหงื่อออกมาก หากพบอาการดังกล่าว ต้องรีบแจ้งให้ แพทย์ พยาบาล ทราบโดยเร็ว

ทั้งนี้ หากผู้บริโภคต้องการทราบข้อมูลของยาดอกซาแพรมเพิ่มเติม สามารถสอบถามได้จากแพทย์ หรือจากเภสัชกรจากสถานพยาบาลได้โดยทั่วไป

ดอกซาแพรมมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ดอกซาแพรม

ยาดอกซาแพรมมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ดอกซาแพรมมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ตัวยาดอกซาแพรมมีกลไกการออกฤทธิ์ต่อศูนย์ควบคุมการหายใจในบริเวณก้านสมอง หลังจากฉีดยานี้ให้ผู้ป่วยแล้ว ประมาณ 20–40 วินาที ตัวยาจะเริ่มกระตุ้นตัวรับ(Receptor)ในก้านสมองที่มีชื่อว่า Chemoreceptors และออกฤทธิ์ภายใน 1–2 นาที โดยจะส่งผลต่อสมดุลของสารสื่อประสาทในสมอง ทำให้ผู้ป่วยเริ่มหายใจได้อย่างปกติ ระยะเวลาที่ยานี้ออกฤทธิ์อาจอยู่ได้นาน 5–12 นาที ขณะมีการกระตุ้นจาก ยาดอกซาแพรม จะไม่ก่อให้กระทบต่อการทำงานของหัวใจ เพียงแต่ปริมาณเลือดที่ออกจากหัวใจจะน้อยกว่าปริมาณเลือดที่ออกจากหัวใจในภาวะปกติ จากกลไกที่เกิดขึ้น ส่งผลให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาได้ตามสรรพคุณ

ดอกซาแพรมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาดอกซาแพรมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็น ยาฉีดที่มีส่วนประกอบของตัวยา Doxapram hydrochloride 20 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร โดยขนาดบรรจุ 20 มิลลิลิตร/ขวด

ดอกซาแพรมมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ตัวอย่างขนาดการบริหารยา/ใช้ยาดอกซาแพรม เช่น

ก. สำหรับกระตุ้นการหายใจของผู้ป่วยหลังการผ่าตัด (Postoperative respiratory depression):

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นฉีดยาขนาด 0.5 – 1.5 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม เข้าหลอดเลือดดำ โดยใช้เวลาในการให้ยานานประมาณ 30 วินาทีเป็นอย่างต่ำ อาจต้องให้ยาซ้ำทุกๆชั่วโมง หากจำเป็น แพทย์อาจหยดยาเข้าหลอดเลือดดำในอัตรา 2–5 มิลลิกรัม/นาที จากนั้นอาจลดขนาดการหยดยาเข้าหลอดเลือดดำลงมาเป็น 1–3 มิลลิกรัม/นาที ทั้งนี้แพทย์จะดูการตอบสนองของผู้ป่วยต่อยานี้เป็นสำคัญในการปรับวิธีการ/ขนาดการใช้ยานี้ ทั้งนี้ขนาดการใช้ยาสูงสุดไม่เกิน 4 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม

ข. สำหรับกระตุ้นหายใจเมื่อผู้ป่วยหยุดหายใจแบบเฉียบพลัน (Acute respiratory failure):

อนึ่ง:

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาดอกซาแพรม ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมฉีดยาให้ควรทำอย่างไร?

โดยทั่วไป การใช้ยาดอกซาแพรม จะอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์/บุคลากรทางการแพทย์ภายในห้องผ่าตัด ห้องไอซียู หรือห้องฉุกเฉิน ประกอบกับต้องใช้เครื่องวัดสัญญาณชีพคอยเฝ้าควบคุมอาการของผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด โอกาสที่ลืมฉีดยานี้ให้ผู้ป่วยจึงเป็นไปได้น้อยมาก

ดอกซาแพรมมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาดอกซาแพรมสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ดอกซาแพรมอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาดอกซาแพรม เช่น

***** อนึ่ง: ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาดอกซาแพรม) ยาแผนโบราญทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะ ยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ดอกซาแพรมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาดอกซาแพรมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

  • การใช้ยาดอกซาแพรมร่วมกับยา Albuterol(Salbutamol), Pseudoephedrine, อาจทำให้ ความดันโลหิตสูง หัวใจเต้นเร็ว หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นกรณีไป
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาดอกซาแพรมร่วมกับยา Tramadol, Bupropion, ด้วยอาจก่อให้เกิดอาการชักกับผู้ป่วยได้ง่าย กรณีจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป
  • ห้ามใช้ยาดอกซาแพรมร่วมกับยา Selegilline, Furazolidone, Methylene blue ด้วยจะก่อให้เกิดภาวะความดันโลหิตสูงอย่างรุนแรงจนเป็นอันตรายถึงกับชีวิตได้ หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะเว้นระยะห่างของการใช้ยาอย่างน้อย 14 วัน

ควรเก็บรักษาดอกซาแพรมอย่างไร?

ควรเก็บยาดอกซาแพรมภายใต้อุณหภูมิ 20 – 25 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ดอกซาแพรมมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาดอกซาแพรม ที่มีจำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Dopram (โดแพรม)Baxter

อนึ่ง ยาชื่อการค้าอื่นของยานี้ในต่างประเทศ เช่น Stimulex, Respiram, Caropram

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Doxapram [2017,Jan7]
  2. http://www.mims.com/india/drug/info/doxapram?type=full&mtype=generic#Indications [2017,Jan7]
  3. https://www.drugs.com/pro/doxapram.html [2017,Jan7]
  4. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2005/14879s044lbl.pdf [2017,Jan7]
  5. https://www.drugs.com/drug-interactions/doxapram-index.html?filter=3&generic_only= [2017,Jan7]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน sirikul
Frame Bottom