Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ปอด  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หลอดลมอักเสบ 

บทนำ

ซาลบูทามอล (Salbutamol หรือ Albuterol หรือ Albuterol sulfate) เป็นยารักษาภาวะหลอดลมเกร็งตัว ใช้บรรเทาอาการป่วยจาก โรคหืดและโรคปอดชนิดเรื้อรัง จัดเป็นยาออกฤทธิ์สั้น อยู่ประเภทเบต้า2-แอดริเนอจิก รีเซฟเตอร์ อโกนิส (Beta-2 adrenergic receptor agonist, ยากลุ่มทำให้กล้ามเนื้อเรียบคลายตัว) ในประเทศไทยจะรู้จักในชื่อการค้าว่า ‘เวนโทลิน (Ventolin)’

ซาลบูทามอลถูกจัดจำหน่ายในตลาดยาตั้งแต่ ปี ค.ศ. 1968 (พ.ศ. 2511) การบริหารยาในคน ไข้มีทั้งแบบฉีด สูดพ่นเข้าทางเดินลมหายใจ และแบบรับประทาน

จากการศึกษาด้านเภสัชจลนศาสตร์ (Pharmacokinetic, การศึกษาความเป็นไปของยาเมื่อยาเข้าสู่ร่างกาย) ของยานี้พบว่า เมื่อยานี้เข้าสู่กระแสเลือด จะถูกส่งไปเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีที่ตับ ร่างกายต้องใช้เวลา 1 - 6 ชั่วโมงในการกำจัดยาออกจากกระแสเลือด 50% โดยผ่านไปกับปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกจัดให้ยานี้เป็นยาจำเป็นสำหรับระบบสาธารณสุขขั้นมูลฐาน คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุซาลบูทามอลลงในบัญชียาหลักแห่งชาติ และจัดอยู่ในหมวดยาอัน ตราย ด้วยมีข้อควรระวัง ข้อห้ามใช้ และผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นหลังการใช้ยา ดังนั้นการใช้ยาซาล บูทามอลจึงควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น

ยาซาลบูทามอลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ซาลบูทามอล

ยาซาลบูทามอลมีสรรพคุณดังนี้

ยาซาลบูทามอลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาซาลบูทามอลมีกลไกการออกฤทธิ์ โดยตัวยาจะกระตุ้นตัวรับในระดับเซลล์ของผนังหลอดลมที่เรียกว่า เบต้า-2 รีเซฟเตอร์ (Beta- 2 receptor) ทำให้หลอดลมคลายตัว จึงเกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

ยาซาลบูทามอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาซาลบูทามอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาเม็ดขนาดความแรง 2 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาพ่นขนาด 100 ไมโครกรัม/โด๊ส (Dose, ปริมาณยาที่ใช้ต่อครั้ง)
  • ยาพ่นชนิดสารละลาย ขนาดความเข้มข้น 0.1% และ 0.5% น้ำหนัก/ปริมาตร
  • ยาพ่นชนิดเนปบูล (Nebules, ยาพ่นแบบฝอยละอองเพื่อเพิมประสิทธิภาพในการดูดซึมตัวยา) 2.5 มิลลิกรัม
  • ยาชนิดน้ำเชื่อมขนาด 2 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร

ยาซาลบูทามอลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาซาลบูทามอลมีขนาดรับประทานดังนี้

ก. สำหรับหลอดลมหดเกร็งแบบเฉียบพลัน: ขนาดการใช้แบบยารับประทาน:

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 2 - 4 มิลลิกรัม (อาจเพิ่มได้ถึง 8 มิลลิกรัม) วันละ 3 - 4 ครั้ง หากเป็นยาชนิดออกฤทธิ์เนิ่นนาน รับประทาน 8 มิลลิกรัม เช้า - เย็น
  • เด็กอายุ 1 เดือน - 2 ปี: รับประทาน 100 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม (อาจเพิ่มสูงสุดได้ถึง 2 มิลลิกรัม)
  • เด็กอายุ 2 - 6 ปี: รับประทาน 1 - 2 มิลลิกรัมวันละ 3 - 4 ครั้ง
  • เด็กอายุมากกว่า 6 ปี: รับประทาน 2 มิลลิกรัมวันละ 3 - 4 ครั้ง
  • ผู้สูงอายุ: รับประทานเริ่มต้น 2 มิลลิกรัมวันละ 3 - 4 ครั้ง

ข. สำหรับหลอดลมหดเกร็งแบบเฉียบพลัน: ขนาดการใช้แบบยาพ่น:

  • ผู้ใหญ่: พ่น 100 หรือ 200 ไมโครกรัม (พ่น 1 - 2 ครั้ง) วันละ 3 - 4 ครั้ง
  • เด็กทุกอายุและผู้สูงอายุ: ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

ค. สำหรับหลอดลมหดเกร็งตัวระดับรุนแรง: ขนาดการใช้แบบยาพ่นชนิดฝอยละออง

  • ผู้ใหญ่: ใช้ขนาด 2.5 - 5 มิลลิกรัม อาจพ่นซ้ำได้ถึง 4 ครั้ง/วัน โดยใช้อัตรา 1 - 2 มิลลิกรัม/ชั่วโมง
  • เด็กอายุมากกว่า 18 เดือน: ใช้ขนาด 2.5 - 5 มิลลิกรัม อาจพ่นซ้ำได้ถึง 4 ครั้ง/วัน โดยใช้อัตรา 1 - 2 มิลลิกรัม/ชั่วโมง
  • เด็กอายุต่ำกว่า 18 เดือน : ขนาดการใช้ยาขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

*****หมายเหตุ

ยานี้ในรูปแบบของยารับประทาน ควรรับประทานยาก่อนอาหาร 1 ชั่วโมง หรือรับประทานหลังอาหาร 2 ชั่วโมง หากรับประทานยานี้เกินขนาด จะมีอาการหัวใจเต้นเร็ว อาการมือสั่น เกิดการกระตุ้นสมอง (ทำให้กระสับกระส่าย นอนไม่หลับ) มีภาวะเกลือโพแทสเซียมในร่างกายต่ำ (กล้าม เนื้ออ่อนแรง หัวใจเต้นผิดปกติ) และมีระดับน้ำตาลในเลือดสูง ซึ่งถ้าเกิดอาการเช่นนี้ ต้องรีบนำผู้ป่วยส่งแพทย์/ไปโรงพยาบาลโดยเร็ว

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาซาลบูทามอล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานหรือพ่นยาซาลบูทามอล สามารถรับประทานหรือพ่นยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้า เวลาใกล้เคียงกับการรับประทานหรือพ่นยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาซาลบูทามอลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาซาลบูทามอลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เกิดอาการมือสั่น หัวใจเต้นเร็ว ชีพจรผิดปกติ เป็นตะคริว ปวดศีรษะ ลมพิษ และความดันโลหิตต่ำ

มีข้อควรระวังการใช้ยาซาลบูทามอลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาซาลบูทามอลดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาซาลบูทามอลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้ คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้ง ควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาซาลบูทามอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาซาลบูทามอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายาซาลบูทามอลอย่างไร?

ควรเก็บยาซาลบูทามอลชนิดรับประทานที่อุณหภูมิระหว่าง 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius), สำหรับชนิดพ่นและพ่นฝอยละออง เก็บที่อุณหภูมิระหว่าง 2 - 25 องศาเซลเซียส, และควรเก็บยาเหล่านี้ให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาซาลบูทามอลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาซาลบูทามอลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Aerotamol 100 (เอโรทามอล 100)Aerocare
Antomol (แอนโทมอล)Medicine Products
Asmasal SDU (แอสมาซอล เอสดียู)Silom Medical
Asmasal Syrup (แอสมาซอล ไซรัป)Silom Medical
Asmol (แอสมอล)Suphong Bhaesaj
Asthalin CFC-Free (แอสทาลิน ซีเอฟซี-ฟรี)Cipla
Asthamol (แอสทามอล)Okasa Pharma
Asthmolin (แอสโมลิน)Pharmasant Lab
Bronchosol (บรอนโชซอล)Siam Bheasach
Buto-Asma (บูโท-แอสมา)Lab Aldo-Union
Buventol Easyhaler (บูเวนทอล อิสซีเฮเลอร์)Orion
Durasal-CR (ดูราซอล-ซีอาร์)Raptakos
Naso (นาโซ)T.Man Pharma
Sabumol (ซาบูมอล)GPO
Salbusian (ซาลบูเซียน)Asian Pharm
Salbutac (ซาลบูแทค)Polipharm
Salbutamol GPO (ซาลบูทามอล จีพีโอ)GPO
Salbutamol Inhalation CFC-Free (ซาลบูทามอล อินฮาลาชั่น ซีเอฟซี-ฟรี) Jewim
Salbutamol Medicpharma (ซาลบูทามอล เมดิฟาร์มา)Medicpharma
Salbutamol Osoth (ซาลบูทามอล โอสถ)Osoth Interlab
Salbutamol Utopian (ซาลบูทามอล ยูโทเปียน)Utopian
Saldol (ซาลดอล)The Forty-Two
Salmol Atlantic (ซาลมอล แอทแลนติก)Atlantic Lab
Salmol Syrup (ซาลมอล ไซรัป)Biolab
Salvent (ซาลเวนท์)Okasa Pharma
Sulbuta-N (ซาลบูทา-เอ็น)L. B. S.
Venterol (เวนเทอรอล)Greater Pharma
Ventolin (เวนโทลิน)GlaxoSmithKline
Violin (ไวโอลิน)T.O. Chemicals
Zalbu Nebule (ซาลบู เนบลู)Pharma Innova

อนึ่ง ยาชื่อการค้าอื่นของยานี้ เช่น Proventil, Proventil HFA

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Salbutamol [2018,April21]
  2. http://salbutamol.org/ [2018,April21]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=salbutamol&page=0 [2018,April21]
  4. http://www.mims.com/USA/drug/info/salbutamol/?type=full&mtype=generic [2018,April21]
  5. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Ventolin/?type=brief [2018,April21]
  6. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2009/020503s039lbl.pdf [2018,April21]
Updated 2018,April21


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน bkbkonep aw248
Frame Bottom