Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ผิวหนัง  ระบบโรคผิวหนัง 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

คันทวารหนัก 

บทนำ

คันทวารหนัก หรือ คันปากทวารหนัก (Pruritus ani) คือ อาการ คันที่เกิดในบริเวณรอบๆปากทวารหนัก อาจเป็นอาการเฉียบพลัน หรือเป็นอาการเรื้อรัง ทั้งนี้ขึ้นกับสาเหตุ

คันทวารหนัก เป็นอาการพบได้บ่อยอาการหนึ่ง พบได้ประมาณ 1-5% ของประชากรทั้ง หมด พบได้ในทุกอายุ ตั้งแต่เด็ก จนถึงผู้สูงอายุ โดย ผู้หญิงและผู้ชายมีโอกาสเกิดอาการนี้ได้เท่ากัน

คันทวารหนักมีสาเหตุจากอะไร?

สาเหตุของการคันทวารหนักมีได้หลายสาเหตุ ได้แก่

มีอาการอื่นร่วมกับคันทวารหนักไหม?

อาการคันทวารหนัก อาจมีอาการอื่นๆร่วมด้วยได้ ทั้งนี้ขึ้นกับสาเหตุ เช่น ผื่น น้ำเหลือง หนอง มีกลิ่นผิดปกติ เมื่อเกิดจากการติดเชื้อ มีแผล มีแผลรอยแยก เมื่อเกิดจากโรคแผลรอยแยกขอบทวารหนัก แผล/ผื่นหรืออุจจาระเป็นเลือด อาการเจ็บ/ปวด และมีก้อนเนื้อ เช่น ในโรคริดสีดวงทวาร หรือ หูดต่างๆ

แพทย์วินิจฉัยหาสาเหตุอาการคันทวารหนักได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยหาสาเหตุอาการคันทวารหนักได้จากประวัติอาการ ประวัติการเจ็บป่วยต่าง ๆทั้งในอดีตและในปัจจุบัน ประวัติการใช้ยา ประวัติเพศสัมพันธ์ การตรวจบริเวณทวารหนัก และการตรวจร่างกาย และอาจมีการตรวจอื่นๆเพิ่มเติม ทั้งนี้ขึ้นกับอาการผู้ป่วย สิ่งที่แพทย์ตรวจพบ และดุลพินิจของแพทย์ เช่น การตรวจเชื้อจากแผล/หนอง การตรวจอุจจาระ การตรวจปัสสาวะ การตรวจเลือดซีบีซี (CBC) เพื่อดูการติดเชื้อ หรือ การส่องกล้องตรวจทวารหนัก หรือการตัดชิ้นเนื้อเมื่อพบก้อนเนื้อเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา เป็นต้น

รักษาอาการคันทวารหนักอย่างไร?

แนวทางการรักษาอาการคันทวารหนัก คือ การรักษาอาการคัน การรักษาสาเหตุ และการรักษาประคับประคองตามอาการ

คันทวารหนักรุนแรงไหม? มีผลข้างเคียงไหม?

ตัวอาการคันทวารหนักเอง จะไม่รุนแรง แต่ส่งผลถึงคุณภาพชีวิต และการเข้าสังคม แต่ความรุนแรงจะขึ้นกับสาเหตุของอาการคัน เช่น ไม่รุนแรงเมื่อเกิดจากการแพ้สบู่ที่ใช้ทำความสะ อาดร่างกาย หรือเมื่อเกิดจากโรคริดสีดวงทวาร แต่จะรุนแรง เมื่อเกิดจากโรคมะเร็ง เป็นต้น

ผลข้างเคียงจากการคันทวารหนัก ที่สำคัญ คือ การเกาจนเกิดแผลติดเชื้อ หรือ แผลเลือดออก รวมทั้งการพักผ่อนไม่เพียงพอจากตื่นขึ้นมาเกา

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

การดูแลตนเองและการพบแพทย์ เมื่อมีอาการคันทวารหนัก คือ

  • ตัดเล็บให้สั้น เพื่อป้องกันแผลเกาติดเชื้อจากการเกา
  • รักษาความสะอาดบริเวณทวารหนัก ล้างให้สะอาดด้วยน้ำเปล่าสะอาด อุณหภูมิน้ำปกติในทุกครั้งหลังเข้าห้องน้ำ ซับให้แห้งด้วยทิชชูที่อ่อนนุ่ม แพทย์ส่วนใหญ่แนะ นำให้ใช้เพียงน้ำเปล่า แต่บางท่านแนะนำว่า ถ้ามีหนอง หรือ น้ำเหลือง อาจใช้สบู่ได้ แต่ต้องเป็นชนิดที่อ่อนโยนต่อผิว
  • ทิชชูที่ใช้ในบริเวณทวารหนักต้องอ่อนนุ่ม
  • รักษาบริเวณทวารหนักให้แห้งเสมอ
  • ใส่ยาทาแก้คันได้ เช่น ยาคาลามาย (Calamine lotion)
  • ซื้อยาแก้คันกินเองได้ เช่น ยาในกลุ่มแอนติฮีสตามีน (Antihistamine) แต่ควรปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนเสมอ
  • สวมใส่เสื้อผ้า รวมทั้งชุดชั้นในที่ไม่รัดตึง เนื้อผ้าควรระบายอากาศได้ดี (ผ้าฝ้าย 100%) รักษาความสะอาดชุดชั้นใน ควรเปลี่ยนอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง หลังอาบ น้ำเช้า และก่อนนอน
  • สังเกตความสัมพันธ์ของอาการกับเครื่องใช้ที่เกี่ยวข้อง แล้วปรับตัวตามนั้น เช่น สบู่ ผงซักฟอก น้ำยาปรับผ้านุ่ม เป็นต้น
  • สังเกตความสัมพันธ์ระหว่างอาการกับอาหารและเครื่องดื่ม แล้วปรับตัวตามนั้น เช่น กาแฟ อาหารเผ็ด เป็นต้น
  • อยู่ในที่อากาศถ่ายเทได้ดี เพื่อลดการมีเหงื่อ
  • ควรพบแพทย์เมื่อ บริเวณทวารหนักมีอาการดังนี้

ป้องกันอาการคันทวารหนักอย่างไร?

โดยทั่วไป สามารถป้องกันอาการคันทวารหนักได้ เพราะสาเหตุส่วนใหญ่ดังกล่าวแล้วในหัวข้อ สาเหตุ เป็นสาเหตุที่ป้องกันได้

การป้องกันอาการคันทวารหนัก เช่นเดียวกับที่ได้กล่าวแล้วในหัวข้อการดูแลตนเอง (อ่านเพิ่มเติมในหัวข้อนั้น) ซึ่งที่สำคัญ คือ

  • การรักษาความสะอาด
  • รักษาบริเวณปากทวารหนักให้แห้งเสมอ
  • ลดการระคายเคืองบริเวณทวารหนักจากเครื่องนุ่งห่ม
  • ใช้ทิชชูทำความสะอาดบริเวณทวารหนักชนิดอ่อนนุ่ม
  • เลือกของใช้ในบริเวณทวารหนัก ชนิดที่อ่อนโยน และสังเกตความสัมพันธ์ระหว่างอาการกับของ/เครื่องใช้เสมอเพื่อการปรับเปลี่ยน
  • สังเกตความสัมพันธ์ของอาหารและเครื่องดื่มกับอาการ เพื่อการปรับเปลี่ยน
  • ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
  • ป้องกันอาการท้องผูก ท้องเสีย

บรรณานุกรม

  1. Fargo, M., and Latimer, K. (2012). Evaluation and management of common anorectal conditions. Am Fam Physician. 85, 624-630.
  2. Moses, S. (2003). Pruritus. Am Fam Physicin. 68, 1135-1142.
  3. Pruritus ani. http://en.wikipedia.org/wiki/Pruritus_ani [2012,Nov26].
  4. Siddiqi, S. et al. (2008). Prritus ani. Ann R Coll Surg Engl. 90, 457-463.


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน feepongsatorn Ppvbb Mon za Miwna boomz1500
Frame Bottom