Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไขกระดูก  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โลหิตจาง  

บทนำ

ยาไอออน เดกซ์แทรน (Iron dextran หรือ Iron dextran complex)เป็นสารประกอบเชิงซ้อนที่นักวิทยาศาสตร์สังเคราะห์ขึ้นมา โดยมีความเหมาะสมที่จะนำมาใช้บำบัดภาวะโลหิตจางจากขาดธาตุเหล็ก(Iron deficiency anemia) เภสัชภัณฑ์ของไอออน เดกซ์แทรนเป็นแบบยาฉีดที่มีสีน้ำตาลคล้ำ เป็นของเหลวที่มีความข้นเล็กน้อยและมีตัวยาสำคัญคือ เฟอร์ริก ออกซีไฮดรอกไซด์ (Ferric oxyhydroxide) ซึ่งเป็นสารประกอบประเภทหนึ่งของธาตุเหล็ก(Iron) หลังจากผู้ป่วยได้ยารับไอออน เดกซ์แทรน เข้าสู่กระแสเลือด ตัวยานี้ที่ถูกส่งไปยัง ตับ ม้ามและไขกระดูก จะถูกทำลายโครงสร้างด้วยกระบวนการชีวะเคมีของร่างกายที่เรียกว่า Reticuloendothelial system ส่งผลให้ธาตุเหล็ก แยกตัวออกเป็นอิสระในกระแสเลือด ซึ่งร่างกายจะนำไปใช้สร้างเม็ดเลือดแดงต่อไป โดยทั่วไป ตัวยาไอออน เดกซ์แทรน จะอยู่ในกระแสเลือดได้นานประมาณ 6 ชั่วโมงก่อนที่จะถูกขับทิ้งไปกับ เหงื่อ ปัสสาวะ และอุจจาระ

ยาไอออน เดกซ์แทรน สามารถผ่านเข้ารก รวมถึงน้ำนมของมารดา จึงต้องใช้ความระมัดระวังอย่างมาก เมื่อจำเป็นต้องใช้ยานี้กับสตรีมีครรภ์/ตั้งครรภ์ และสตรีในภาวะให้นมบุตร

โดยทั่วไป ก่อนให้ยาไอออน เดกซ์แทรนกับผู้ป่วยทั้งผู้ใหญ่และเด็ก แพทย์จะทดสอบฉีดยานี้เข้ากล้ามเนื้อ หรือเข้าหลอดเลือดให้ผู้ป่วยในปริมาณเล็กน้อย ขนาด 25 มิลลิกรัม และรอเป็นเวลาประมาณ 1 ชั่วโมง สำหรับในเด็กทารกให้ใช้ยานี้ลดลงมาเป็น 12.5 มิลลิกรัม จากนั้น แพทย์ พยาบาล จะคอยสังเกตอาการแพ้ยานี้ หากพบว่า ผู้ป่วยไม่มีอาการแพ้ยานี้แต่อย่างใด จึงจะดำเนินการให้ยานี้ต่อตามคำสั่งแพทย์

หลังจากได้รับยาไอออน เดกซ์แทรน แพทย์ พยาบาล จะทำการเฝ้าติดตามอาการของผู้ป่วยไม่ว่าจะเป็นเรื่อง ปริมาณของเม็ดเลือด ฮีโมโกลบิน สภาพทั่วไปของร่างกาย อย่างเช่น มีอาการท้องผูกหรือท้องเสีย ง่วงนอนบ่อย มีสีคล้ำที่ริมฝีปาก ที่เล็บนิ้ว และที่ฝ่ามือหรือไม่ นอกจากนี้ยังต้องตรวจสภาพการทำงานของหัวใจ เช่น หัวใจเต้นเร็ว หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ ทั้งนี้เป็นเพราะเคยมีรายงานทางคลินิกว่า ผู้ที่ได้รับยาไอออน เดกซ์แทรน บางรายจะเกิดอาการ หัวใจทำงานผิดปกติ อาการชัก เลือดเป็นกรด ตับได้รับความเสียหาย/ตับอักเสบ หากพบเห็นอาการต่างๆดังกล่าวเหล่านี้ ให้รีบพบแพทย์/มาโรงพยาบาลทันที

สำหรับข้อจำกัดและข้อควรปฏิบัติของการใช้ยาไอออน เดกซ์แทรน ที่ควรทราบมีดังนี้ เช่น

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้ระบุให้ยาไอออน เดกซ์แทรนที่มีจำหน่ายในประเทศไทยอยู่ในหมวดยาอันตราย ซึ่งเราจะพบเห็นการใช้ยานี้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น และหากมีข้อสงสัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับยานี้ สามารถสอบถามข้อมูลการใช้ยาไอออน เดกซ์แทรนได้จาก แพทย์ผู้ที่ทำการตรวจรักษา หรือจากเภสัชกรในสถานพยาบาลได้ตลอดเวลา

ไอออน เดกซ์แทรนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ไอออนเดกซ์แทรน

ยาไอออน เดกซ์แทรนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อ บำบัดอาการโลหิตจางจาก ขาดธาตุเหล็ก โดยเป็นไปตามเงื่อนไข ดังนี้

  • ใช้ยารับประทานที่ประกอบด้วยธาตุเหล็กแล้วไม่ได้ผล
  • ผู้ป่วยไม่อยู่ในสภาพที่จะรับประทานยาใดๆได้

ไอออน เดกซ์แทรนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาไอออน เดกซ์แทรนคือ ตัวยาที่อยู่ในกระแสเลือด จะเข้าสู่กระบวนการทางชีวะเคมีของร่างกายที่มีชื่อเรียกว่า Reticuloendothelial system ทำให้ธาตุเหล็ก(Iron) ถูกแยกออกจากโครงสร้างหลักของยานี้ ธาตุเหล็กอิสระนี้เอง จะเป็นแหล่งสนับสนุนให้ร่างกายนำไปใช้ในกระบวนการสร้างฮีโมโกลบินซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญของการผลิตเม็ดเลือดแดง และจากกลไกดังกล่าว จึงทำให้สภาวะโลหิตจางบรรเทาลง

ไอออน เดกซ์แทรนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไอออน เดกซ์แทรนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาฉีดที่ประกอบด้วยธาตุเหล็ก ขนาด 50 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

ไอออน เดกซ์แทรนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาไอออน เดกซ์แทรนมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยา เช่น

อนึ่ง:

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยา ควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยา ไอออน เดกซ์แทรน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมมารับการฉีดยาควรทำอย่างไร?

กรณีลืมมารับการฉีดยาไอออน เดกซ์แทรน ให้ทำการนัดหมายการฉีดยาครั้งใหม่กับ แพทย์ พยาบาล โดยเร็ว

ไอออน เดกซ์แทรนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไอออน เดกซ์แทรนสามารถก่อให้เกิด ผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ไอออน เดกซ์แทรนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไอออน เดกซ์แทรน เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาไอออน เดกซ์แทรนด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.comบทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด)รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ไอออน เดกซ์แทรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไอออน เดกซ์แทรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาไอออน เดกซ์แทรนอย่างไร?

ควรเก็บยาไอออน เดกซ์แทรน ภายใต้อุณหภูมิ 15–30 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไอออน เดกซ์แทรนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไอออน เดกซ์แทรน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
CosmoFer (คอสโมเฟอร์)Nebo
Dexferrum (เดกซ์เฟอร์รัม)Vifor
INFeD (อินเฟด)Patheon

บรรณานุกรม

  1. https://davisplus.fadavis.com/3976/meddeck/pdf/irondextran.pdf [2017,Nov4]
  2. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2009/040024s022lbl.pdf [2017,Nov4]
  3. http://www.cosmofer.com/media/248844/CosmoFer_SPC.pdf [2017,Nov4]
  4. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2009/040024s022lbl.pdf [2017,Nov4]
  5. http://www.mims.com/thailand/drug/info/iron%20dextran/?type=brief&mtype=generic [2017,Nov4]
  6. https://www.webmd.com/diet/supplement-guide-iron#1 [2017,Nov4]
  7. https://www.drugs.com/cdi/iron-dextran-complex.html [2017,Nov4]
  8. https://www.drugs.com/sfx/iron-dextran-side-effects.html [2017,Nov4]
  9. https://www.drugs.com/drug-interactions/iron-dextran-index.html?filter=2 [2017,Nov4]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน Mee1246 saoy
Frame Bottom