Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคมะเร็ง 

บทนำ

ยาไอริโนทีแคน(Irinotecan) ทางคลินิกใช้เป็นยารักษามะเร็งลำไส้ใหญ่ และมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็ก สำหรับมะเร็งลำไส้ใหญ่แพทย์จะใช้ไอริโนทีแคนเพียงลำพังหรือใช้ควบคู่ไปกับยาFluorouracil ทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์ และการรักษามะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็กมักใช้ควบคู่กับยาCisplatin

รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยาไอริโนทีแคนเป็นแบบยาฉีด โดยหยดยาเข้าหลอดเลือดดำ ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 6–12 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำเพื่อกำจัดยานี้ออกไปกับอุจจาระและปัสสาวะ

ข้อพึงระวังที่แพทย์จะต้องแจ้งเตือนให้ผู้ป่วยรับทราบขณะที่ได้รับยาไอริโนทีแคนมีดังต่อไปนี้ เช่น

นอกจากข้อพึงระวังดังกล่าวข้างต้น ยังมีกลุ่มอาการที่แพทย์ใช้เป็นสัญญาณเตือนเพื่อให้ผู้ป่วยใช้เป็นแนวทางสังเกตถึงอันตราย(ผลข้างเคียงรุนแรง)จากยาชนิดนี้/ยานี้ กล่าวคือ กรณีพบเห็นหรือเกิดอาการดังต่อไปนี้ ต้องรีบนำผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลทันทีหรือภายใน 24 ชั่วโมง ได้แก่

องค์การอนามัยโลกได้ประกาศให้ยาไอริโนทีแคนเป็นยารักษาโรคมะเร็งที่สถานพยาบาลมะเร็งควรมีสำรองไว้ให้บริการกับผู้ป่วย และคณะกรรมการอาหารและยาของไทย ได้กำหนดให้ยานี้เป็นยาควบคุมพิเศษและเป็นยาอันตราย ดังนั้นการใช้ยานี้จึงต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์แต่ผู้เดียว

ไอริโนทีแคนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ไอริโนทีแคน

ยาไอริโนทีแคนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ไอริโนทีแคนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาไอริโนทีแคนเป็นยาในกลุ่ม Topoisomerase inhibitor มีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ ชื่อ Topoisomerase I ซึ่งมีหน้าที่ดูแลป้องกันไม่ให้สายนิวคลีโอไทด์(Nucleotide, สารสำคัญในการสร้างDNA)บน DNA พันกันจนดูยุ่งเหยิจนเป็นอุปสรรคต่อการแบ่งตัวหรือจำลองสารพันธุกรรมรุ่นใหม่ของเซลล์มะเร็ง เมื่อเอนไซม์ Topoisomerase Iไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ จึงส่งผลให้เซลล์มะเร็งหมดความสามารถในการเจริญเติบโตและตายลงในที่สุด อย่างไรก็ตามกลไกข้างต้นยังมีอิทธิพลเกิดกับเซลล์ปกติของร่างกายได้อีกด้วย จึงเป็นผลให้เกิดอาการข้างเคียง(ผลข้างเคียง)ต่างๆจากยานี้ตามมา

ไอริโนทีแคนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไอริโนทีแคน มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาฉีดที่ประกอบด้วยตัวยา Irinotecan ขนาด 100 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร, 300 มิลลิกรัม/15 มิลลิลิตร, และ 40 มิลลิกรัม/2 มิลลิลิตร

ไอริโนทีแคนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ขนาดการใช้ยาไอริโนทีแคน ต้องอาศัยพื้นที่ผิวของผู้ร่างกายป่วยเป็นเกณฑ์อ้างอิงสำหรับคำนวณขนาดการให้ยา นอกจากนี้ ผู้ป่วยยังต้องมารับการฉีดยานี้ตามรอบหรือระยะเวลาของการรักษาตามที่แพทย์นัดหมายทุกครั้ง

*หมายเหตุ:

เมื่อมีการสั่งยา ควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยา ไอริโนทีแคน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมมารับการฉีดยาควรทำอย่างไร?

ผู้ป่วยต้องได้รับยาไอริโนทีแคน ต่อเนื่องจึงจะเกิดประสิทธิผลของการรักษา กรณีลืมหรือมีเหตุขัดข้องไม่สามารถมารับการฉีดยานี้ จะต้องรีบติดต่อแพทย์/พยาบาล/บุคคลากรทางการแพทย์ ที่เกี่ยวข้องดูแลรักษาผู้ป่วย เพื่อทำการนัดหมายการให้ยานี้ครั้งใหม่โดยเร็ว

ไอริโนทีแคนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไอริโนทีแคนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ไอริโนทีแคนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไอริโนทีแคน เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยากับ สตรีมีครรภ์ สตรีในภาวะให้นมบุตร
  • ดื่มน้ำวันละ 2–3 ลิตรเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
  • หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่มีผู้คนแออัดเพราะจะเสี่ยงต่อการติดเชื้อต่างๆ และควร ล้างมือบ่อยครั้งในแต่ละวัน
  • หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายที่เสี่ยงต่อการบาดเจ็บ ด้วยสภาพร่างกายขณะได้รับยาชนิดนี้จะมีเกล็ดเลือดต่ำ
  • หลีกเลี่ยงการสัมผัสแสงแดดจัด ด้วยอาจจะกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ทางผิวหนังมากยิ่งขึ้น เช่น ผื่นแพ้แสงแดด
  • ขณะที่ได้รับยาชนิดนี้ ควรต้องป้องกันการตั้งครรภ์ทั้งผู้ป่วยที่เป็นสตรีและบุรุษ สำหรับผู้ป่วยบุรุษการมีเพศสัมพันธ์กับสตรีควรใส่ถุงยางอนามัยชายทุกครั้งเพื่อป้องกันการส่งผ่านตัวยาไอริโนทีแคนไปกับน้ำอสุจิ
  • ห้ามดื่มเครื่องดื่มประเภทแอลกอฮอล์
  • พักผ่อนอย่างเต็มที่เพื่อให้ร่างกายฟื้นสภาพอย่างรวดเร็ว
  • กรณีมีอาการ คลื่นไส้อาเจียน ต้องรับประทานยาบำบัดอาการที่แพทย์ให้มา เท่านั้น ห้ามไปซื้อยาอื่นใดมารับประทานเองโดยเด็ดขาด
  • มาโรงพยาบาลเพื่อรับการตรวจร่างกายตามแพทย์นัดหมายทุกครั้ง
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาไอริโนทีแคนด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ไอริโนทีแคนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไอริโนทีแคนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาไอริโนทีแคนอย่างไร?

ควรเก็บยาไอริโนทีแคนภายใต้อุณหภูมิ 15-30 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไอริโนทีแคนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไอริโนทีแคน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Campto (แคมป์โต้) Sanofi Pfizer
Irinoll (ไอรินอลล์)Venus Remedies
Irinotel (ไอริโนเทล)Fresenius Kabi
Irinotesin (ไอริโนเทซิน)SC Sindan

อนึ่ง ยาชื่อการค้าอื่นของยานี้ เช่น Camptosar, Irinomil, Irnocam, Torsirin

บรรณานุกรม

  1. http://chemocare.com/chemotherapy/drug-info/irinotecan.aspx [2018,April28]
  2. http://www.mims.com/thailand/drug/info/campto/?type=brief [2018,April28]
  3. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2014/020571s048lbl.pdf [2018,April28]
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Irinotecan [2018,April28]
  5. https://www.drugs.com/dosage/irinotecan.html [2018,April28]
  6. https://www.drugs.com/mtm/irinotecan.html [2018,April28]
  7. https://www.drugs.com/sfx/irinotecan-side-effects.html [2018,April28]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน Thuksa Saelao IKaihom
Frame Bottom