Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทั้งตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

ยาไอมิเพเนม (Imipenem) เป็นยาในกลุ่มยาปฏิชีวนะเบต้า-แลคแตม (Beta lactam) ถูกค้นพบเมื่อปี ค.ศ. 1980 (พ.ศ. 2523) โดยมีรูปแบบยาแผนปัจจุบันเป็นยาฉีด ธรรมชาติของยานี้จะทนต่อการทำลายจากเอนไซม์ชื่อ เบต้า-แลคแตม เอนไซม์ ที่มีอยู่ในแบคทีเรียบางกลุ่ม ทางคลินิกจึงมักจะนำไปใช้รักษาอาการป่วยจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ใช้ยาปฏิชีวนะตัวอื่นแล้วไม่ได้ผล

ยาไอมิเพเนมเป็นยาปฏิชีวนะที่ออกฤทธิ์ครอบคลุมแบคทีเรียได้หลายกลุ่ม (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง แบคทีเรีย) เช่น กลุ่มใช้ออกซิเจนในการดำรงชีวิต (Aerobic), กลุ่มไม่ใช้ออกซิเจนในการดำรงชีวิต (Anaerobic), กลุ่มแกรมบวก (Gram-positive) และกลุ่มแกรมลบ (Gram-negative) จึงทำให้ยาไอมิเพเนมออกฤทธิ์ต่อต้านเชื้อแบคทีเรียชนิดที่มักดื้อต่อยาปฏิชีวนะเช่น Pseudomonas aeruginosa และ Enterococcus ได้ดี แต่อย่างไรก็ตาม ไม่สามารถต่อต้านแบคทีเรียกลุ่ม Methicillin-resistant staphylococcus aureus ได้

เมื่อฉีดยาไอมิเพเนมเข้าทางหลอดเลือดดำหรือเข้ากล้ามเนื้อ ตัวยาไอมิเพเนมประมาณ 20% จะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีน ยาส่วนใหญ่จะถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีเมื่อผ่านเข้าไปในไตของผู้ป่วย ร่างกายของเด็กและผู้ใหญ่จะมีความสามารถในการกำจัดยา 50% ออกจากกระแสเลือดได้ไม่เท่ากัน โดยเด็กจะใช้เวลาประมาณ 38 นาที ในขณะที่ผู้ใหญ่ต้องใช้เวลาประมาณ 60 นาทีขึ้นไป และยาที่ถูกกำจัดออกเหล่านี้จะถูกขับผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ ปกติยาไอมิเพเนมจะถูกกำจัดทิ้งผ่านทางไต/ปัสสาวะได้อย่างรวดเร็วเมื่อใช้รักษาแบบยาเดี่ยวๆ การรักษาทางคลินิกจึงอาจนำยานี้ไปใช้ร่วมกับสาร Cilastatin (สารที่ช่วยให้ยาไอมิเพเนมออกฤทธิ์ได้ยาวนานขึ้นจากขับยาออกทางไตได้น้อยลง) เพื่อทำให้ประสิทธิภาพของการรักษาดีขึ้น

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุยาไอมิเพเนมอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ โดยมีเงื่อนไขต้องใช้ควบคู่ไปกับยา Cilastatin sodium โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาโรคติดเชื้อในโรงพยาบาลจากแบคทีเรียแกรมลบที่ดื้อต่อยาหลายชนิด ดังนั้นเราจะพบเห็นการใช้ยาไอมิเพเนมได้ตาสถานพยาบาลเท่านั้น และไม่มีจำหน่ายตามร้านขายยาทั่วไป

ไอมิเพเนมมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ไอมิเพเนม

ยาไอมิเพเนมมีสรรพคุณดังนี้

ไอมิเพเนมมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธืของยาไอมิเพเนมคือ ตัวยาจะยับยั้งการสังเคราะห์ผนังเซลล์ของแบคทีเรียทั้งชนิดแกรมบวกและลบ นอกจากนี้ไอมิเพเนมยังทนต่อการทำลายจาก Beta-lactamase ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่ปล่อยมาทำลายตัวยานี้จากตัวแบคทีเรียอีกด้วย จากกลไกที่กล่าวมาทำให้ไอมิเพเนมมีฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

ไอมิเพเนมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไอมิเพเนมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาฉีดที่ผสม Imipenem 500 มิลลิกรัมร่วมกับสาร Cilastatin 500 มิลลิกรัม/ขวด

ไอมิเพเนมมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาไอมิเพเนมมีขนาดการบริหารยา/การใช้ยาสำหรับการติดเชื้อแบคทีเรียที่ตอบสนองต่อยาไอมิเพเนมดังนี้เช่น

  • ผู้ใหญ่: อาจใช้ร่วมกับสาร Cilastatin ซึ่งขึ้นอยู่กับคำสั่งของแพทย์ โดยให้ยาไอมิเพเนมหยดเข้าทางหลอดเลือดดำ 1 - 2 กรัม/วันโดยแบ่งการให้ยาทุกๆ 6 - 8 ชั่วโมง
  • เด็กที่อายุมากกว่า 3 เดือนและมีน้ำหนักตัวมากกว่า 40 กิโลกรัมขึ้นไป: ให้ใช้ยาขนาดเดียวกันกับผู้ใหญ่
  • เด็กที่อายุมากกว่า 3 เดือนแต่มีน้ำหนักตัวน้อยกว่า 40 กิโลกรัม: ให้หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 15 - 25 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุกๆ 6 ชั่วโมง
  • เด็กที่อายุ 4 สัปดาห์ - 3 เดือน: ให้หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 25 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุกๆ 6 ชั่วโมง
  • เด็กอายุ 1 - 4 สัปดาห์: ให้หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 25 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุกๆ 8 ชั่วโมง
  • เด็กอายุไม่เกิน 1 สัปดาห์: ให้หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 25 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุกๆ 12 ชั่วโมง

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดการให้ยาไอมิเพเนม 250 - 500 มิลลิกรัม/ครั้ง จะต้องหยดเข้าหลอดเลือดดำในอัตราเวลา 20 - 30 นาทีเป็นอย่างต่ำ
  • ขนาดการให้ยาไอมิเพเนม 750 มิลลิกรัมหรือ 1 กรัม จะต้องหยดเข้าหลอดเลือดดำในอัตรา 40 - 60 นาที
  • ขนาดสูงสุดของยานี้ไม่ควรเกิน 4 กรัม/วัน แต่
  • ในเด็กที่น้ำหนักตัวน้อยกว่า 40 กิโลกรัมลงมาใช้ยานี้สูงสุดไม่ควรเกิน 2 กรัม/วัน
  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ผู้รักษาได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาไอมิเพเนม ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

ไอมิเพเนมมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไอมิเพเนมสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น เกิดผื่นคันและลมพิษขึ้นตาผิวหนัง มีไข้ คลื่นไส้ อาเจียน ฟันและ/หรือลิ้นมีสีซีดจาง ผิวหนังอักเสบ ผู้ป่วยบางรายอาจพบอาการ Stevens-Johnson syndrome

มีข้อควรระวังการใช้ไอมิเพเนมอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ไอมิเพเนมดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไอมิเพเนมด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ไอมิเพเนมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไอมิเพเนมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาไอมิเพเนมอย่างไร?

ควรเก็บยาไอมิเพเนมภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาที่หมดอายุ

ไอมิเพเนมมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไอมิเพเนมที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Bacqure (แบคเคอร์) Ranbaxy
Cilapenem (ซิลาเพเนม) Jeli Pharm
Imepen (อิเมเพน) SRS Pharma
Prepenem (พรีเพเนม) JW Pharmaceutical
Tienam (ทีแนม) MSD
Yungjin Imipenem-Cilastatin Injection (ยังจิน ไอมิเพเนม-ซิลาสแตติน อินเจ็กชั่น) Yungjin Pharm

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Imipenem [2015,March28]
2 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/85#item-8596 [2015,March28]
3 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=imipenem [2015,March28]
4 http://www.mims.com/USA/drug/info/imipenem/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,March28]
5 http://www.drugs.com/drug-interactions/cilastatin-imipenem-index.html?filter=3&generic_only= [2015,March28]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom