Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หลอดเลือดสมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ปวดศีรษะไมเกรน 

บทนำ

ไรซาทริปแทน(Rizatriptan หรือ Rizatriptan benzoate) เป็นสารประกอบสังเคราะห์ที่มีโครงสร้างหลักของกลุ่มยาทริปแทน (Triptan) ทางคลินิกนำมาใช้บำบัดอาการปวดหัว/ปวดศีรษะไมเกรนทั้งชนิดที่มีและไม่มีอาการนำที่เรียกว่า ออร่า(Aura) แต่ห้ามใช้เป็นยาป้องกันอาการไมเกรน และไม่ควรนำมารักษาอาการปวดศีรษะแบบคลัสเตอร์ (Cluster Headache) ชื่อการค้ารู้จักกันดีคือ “Maxalt” รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยาไรซาทริปแทนเป็นยาเม็ดชนิดรับประทาน ด้วยกลไกการออกฤทธิ์ของยานี้ที่ทำให้หลอดเลือดหดตัว จึงต้องระวังผลข้างเคียงเรื่องการเกิด ความดันโลหิตสูง ชีพจรเต้นผิดปกติ รวมถึงกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด

ยาไรซาทริปแทนสามารถถูกดูดซึมจากระบบทางเดินอาหาร และเข้าสู่กระแสเลือดได้ประมาณ 40-45% ตัวยานี้ในกระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนได้ประมาณ 14% ซึ่งร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 2-3 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยานี้ทิ้งไปกับปัสสาวะ

ยังมี ข้อจำกัด ข้อควรระวัง การใช้ยาไรซาทริปแทนที่ผู้บริโภค/ผู้ป่วยควรทราบดังต่อไปนี้ เช่น

ยาไรซาทริปแทนยังสามารถก่อให้เกิดอาการข้างเคียง(ผลข้างเคียง)เช่นเดียวกับยารักษาโรคชนิดอื่นๆทั่วไป อาทิเช่น วิงเวียน ง่วงนอน ปากแห้ง อ่อนแรง และคลื่นไส้

*กรณีได้รับยาไรซาทริปแทนเกินขนาด อาจเป็นเหตุให้ปวดศีรษะมากยิ่งขึ้น มีความดันโลหิตสูง กรณีนี้ควรรีบส่งตัวผู้ป่วยไปโรงพยาบาลโดยเร็ว/ทันที/ฉุกเฉิน แพทย์จะช่วยเหลือผู้ป่วยโดยการล้างท้อง และจะต้องควบคุมค่าคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) ให้เป็นปกติตลอดเวลา

เพื่อความปลอดภัยของการใช้ยาไรซาทริปแทนได้อย่างเหมาะสม ผู้ป่วยควรใช้ยานี้ตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด ไม่ปรับเปลี่ยนขนาดการใช้ยานี้หรือไปหาซื้อยาไรซาทริปแทนมาใช้ด้วยตนเอง

ไรซาทริปแทนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ไรซาทริปแทน

ยาไรซาทริปแทนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อ บำบัดรักษาอาการปวดศีรษะไมเกรนแบบเฉียบพลัน สามารถใช้ได้กับอาการปวดศีรษะไมเกรนทั้งชนิดที่มีและไม่มีอาการนำแบบออร่า

ไรซาทริปแทนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาไรซาทริปแทนมีคุณสมบัติเป็น Selective serotonin (5-HT1) agonist ซึ่งมีกลไกการออกฤทธิ์ที่หลอดเลือดของสมอง ทำให้เกิดการหดตัวของหลอดเลือดดังกล่าว ด้วยกลไกนี้เอง ส่งผลต่อการนำกระแสประสาทที่รับความเจ็บปวดในสมอง และช่วยลดการปวดศีรษะไมเกรนได้ตามสรรพคุณ

ไรซาทริปแทนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไรซาทริปแทนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทานที่มีส่วนประกอบของ Rizatriptan benzoate ขนาด 5 และ 10 มิลลิกรัม/เม็ด

ไรซาทริปแทนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาไรซาทริปแทนมีขนาดรับประทาน เช่น

  • ผู้ใหญ่: รับประทานขนาด 5–10 มิลลิกรัม วันละ1 ครั้ง หลังรับประทานยาครั้งแรกแล้ว ถ้ายังมีอาการปวดศีรษะไมเกรนอยู่ สามารถรับประทานยาครั้งที่ 2 โดยเว้นระยะเวลาห่างจากการรับประทานครั้งแรก 2 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ แต่ทั้งนี้ต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ โดยขนาดรับประทานยานี้สูงสุดไม่เกิน 30 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กอายุตั้งแต่ 6 ขวบขึ้นไปและมีน้ำหนักตัวน้อยกว่า 40 กิโลกรัมลงมา : เริ่มรับประทานยานี้ขนาด 5 มิลลิกรัม วันละ 1 ครั้ง
  • เด็กอายุตั้งแต่ 6 ขวบขึ้นไปและมีน้ำหนักตัวมากกว่า 40 กิโลกรัมขึ้นไป : เริ่มรับประทานยานี้ขนาด 10 มิลลิกรัม วันละ 1 ครั้ง
  • เด็กอายุต่ำกว่า 6 ขวบ: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่แน่ชัดถึง ขนาดยานี้ ผลข้างเคียง และความปลอดภัยในการใช้ยานี้ในเด็กวัยนี้ การใช้ยานี้ในเด็กวัยนี้ จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

อนึ่ง:

  • สำหรับเด็ก ห้ามรับประทานยานี้เกิน 1 ครั้ง/วัน
  • สำหรับผู้ใหญ่ขนาดรับประทาน 10 มิลลิกรัม จะเป็นขนาดที่จะมี ประสิทธิภาพมากที่สุด
  • สามารถรับประทานยานี้ ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้
  • ยานี้รักษาและบำบัดการปวดศีรษะไมเกรนแบบเฉียบพลัน ไม่ควรนำมาใช้เป็นยาป้องกันการเกิดอาการไมเกรน
  • ห้ามใช้ยานี้เกิน 4 ครั้ง/เดือน
  • ห้ามใช้ยานี้กับอาการไมเกรนบางประเภทที่มีอาการทางสมองร่วมด้วย เช่น Hemiplegic หรือ Basilar migraine

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาไรซาทริปแทน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไรซาทริปแทน สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า แต่ทั้งนี้ การรับประทานยาไรซาทริปแทนแต่ละครั้ง ควรเว้นช่วงห่างกัน 2 ชั่วโมงขึ้นไป

ไรซาทริปแทนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไรซาทริปแทนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ไรซาทริปแทนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไรซาทริปแทน เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไรซาทริปแทนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพร ต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ไรซาทริปแทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไรซาทริปแทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาไรซาทริปแทนอย่างไร?

ควรเก็บยาไรซาทริปแทนภายใต้อุณหภูมิ 15 – 30 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ และเก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น

ไรซาทริปแทนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไรซาทริปแทนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Maxalt (แมกซอล)MERCK

อนึ่ง ยาชื่อการค้าของยานี้ในต่างประเทศ เช่น Rizact, Rizatan

บรรณานุกรม

  1. http://www.mims.com/thailand/drug/info/rizatriptan/?type=brief&mtype=generic[2017,March4]
  2. https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/3118[2017,March4]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Rizatriptan[2017,March4]
  4. https://www.drugs.com/drug-interactions/rizatriptan-index.html?filter=3&generic_only=#E[2017,March4]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน MTAGodLike
Frame Bottom