Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ต่อมหมวกไต  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

cushing syndrome 

บทนำ

ยาไมโทเทน(Mitotane)เป็นยาที่ใช้รักษาโรคมะเร็งของต่อมหมวกไต (Adrenocortical carcinoma)ที่ไม่สามารถใช้วิธีผ่าตัดในการรักษา และรักษาอาการ Cushing syndrome ซึ่งเป็นกลุ่มอาการที่ร่างกายมีฮอร์โมนกลูโคคอร์ติคอยด์ (Glucocorticoid)มากเกินไป ทางการแพทย์จัดให้ยาไมโทเทนเป็นยาเคมีบำบัดแบบรับประทาน (Oral chemotherapeutic agent)

ยาไมโทเทน จะออกฤทธิ์กดการทำงานของต่อมหมวกไต แต่ไม่ได้ทำลายเซลล์ของต่อมหมวกไตแต่อย่างใด ตัวยาไมโทเทนยังอาจเป็นเหตุให้สมองได้รับความเสียหายได้อีกด้วย ทั้งนี้อาจมาจากเหตุผลที่ว่ายาไมโทเทนเป็น “อนุพันธ์ของยาฆ่าแมลง” ซึ่งไม่เพียงจะออกฤทธิ์กดการทำงานของต่อมหมวกไตเท่านั้น แต่ยังออกฤทธิ์ยับยั้งการสร้างฮอร์โมนต่างๆของร่างกายอีกด้วย

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยาไมโทเทนเป็นยารับประทาน โดยมีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารและจะกระจายตัวเข้าสู่กระแสเลือดได้เพียงประมาณ 35–40% ยาไมโทเทนละลายได้ดีในไขมัน การรับประทานยานี้พร้อมอาหารจะทำให้มีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารได้มากยิ่งขึ้น ร่างกายจะสะสมยาไมโทเทนตาเนื้อเยื่อไขมันของร่างกาย ตับรวมถึงเนื้อเยื่อต่างๆของร่างกายจะเป็นผู้ทำลาย และเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเคมีของยาไมโทเทนอย่างต่อเนื่อง และอาจต้องใช้เวลา ประมาณ 18–159 วัน ในการกำจัดยานี้ออกจากร่างกาย โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะและอุจจาระ ระยะเวลาของการรักษาโดยใช้ยานี้อยู่ระหว่าง 1.5–12.5 เดือน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอาการและการตอบสนองของร่างกายผู้ป่วย

ส่วนมากผู้ที่รับประทานยาไมโทเทน จะมีอาการคลื่นไส้-อาเจียนในความรุนแรงระดับกลางๆ แพทย์จึงมักต้องจ่ายยาลดอาการคลื่นไส้-อาเจียน/ยาแก้คลื่นไส้อาเจียนให้กับผู้ที่ใช้ยานี้ด้วย

ข้อห้ามใช้ของยาไมโทเทนมีไม่กี่ประการ เช่น ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาไมโทเทนรวมถึงผู้ป่วยที่ร่างกายได้รับบาดเจ็บอย่างรุนแรง หรือผู้ที่อยู่ในภาวะช็อก

กรณีที่ผู้ป่วยรับประทานยาไมโทเทนเกินขนาด สามารถสังเกตได้จากอาการท้องเสีย อาเจียน ชามือ-เท้า อ่อนเพลีย การบำบัดรักษาผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดนั้นแพทย์จะดูแลและรักษาตามอาการ

อนึ่ง ยังมีข้อพึงระวังการใช้ยาไมโทเทนกับผู้ป่วยบางกลุ่มที่ถือเป็นกลุ่มเสี่ยง ที่อาจได้รับอันตรายจากการใช้ไมโทเทน อาทิ เช่น

ทั้งนี้ ยังมีข้อมูลของการใช้ยาไมโทเทนอีกมากมายที่ผู้ป่วยสามารถสอบถามได้จากแพทย์ผู้รักษา หรือจากเภสัชกร ซึ่งเราจะพบการใช้ยาไมโทเทนแต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น การใช้ยานี้ได้อย่างเหมาะสมปลอดภัยจะต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของแพทย์ผู้รักษาแต่ผู้เดียว

ไมโทเทนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ไมโทเทน

ยาไมโทเทนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ไมโทเทนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาไมโทเทน ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่ยานี้มีผลกดการทำงานของต่อมหมวกไต ส่งผลต่อกระบวนการเมตาบอลิซึม(Metabolism/สันดาป)ของฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol)ของต่อมหมวกไต และทำให้การผลิตฮอร์โมน 17 Hydroxy corticosteroids ของต่อมหมวกไตลดลง จากกลไกที่เกิดขึ้น มีผลให้เนื้อร้ายที่บริเวณต่อมหมวกไตฝ่อตัวลง และยังสามารถบำบัดรักษาอาการของกลุ่มอาการคุชชิง(Cushing syndrome)ได้อีกด้วย

ไมโทเทนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไมโทเทนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เป็น

ไมโทเทนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ในบทความนี้ ขอยกตัวอย่างขนาดรับประทานของยาไมโทเทนเฉพาะสำหรับการบำบัดโรคมะเร็งของต่อมหมวกไต ดังนี้ เช่น

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทานยาขนาด 2–6 มิลลิกรัม/วัน โดยแบ่งรับประทาน 3–4 ครั้ง ขนาดรับประทานที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 9–10 กรัม/วัน ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 16 กรัม/วัน แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาระยะเวลาของการใช้ยานี้ได้เหมาะสมที่สุดโดยดูจากการตอบสนองและประโยชน์ที่ผู้ป่วยได้รับ ทั้งนี้ ควรรับประทานยานี้พร้อมอาหารเพื่อเพิ่มการดูดซึมของตัวยาไมโทเทนจากระบบทางเดินอาหาร

อนึ่ง ขนาดยาที่ใช้ในการบำบัดอาการ Cushing syndrome จะอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นรายผู้ป่วยไป โดยขึ้นกับอาการและความรุนแรงของอาการของผู้ป่วย

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาไมโทเทน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไมโทเทน ให้รับประทานทันทีเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ไมโทเทนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไมโทเทนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ไมโทเทนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไมโทเทน เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้ ผู้ที่ได้รับบาดเจ็บขั้นรุนแรง ผู้ที่อยู่ในภาวะช็อก รวมถึง สตรีมีครรภ์/ตั้งครรภ์ และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น เม็ดยาแตกหัก สีของเม็ดยาเปลี่ยนไป
  • ห้ามรับประทานยานี้พร้อมกับสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วน ประกอบด้วยจะส่งผลให้เกิดผลข้างเคียงจากยานี้ที่รุนแรงตามมา
  • ระวังการใช้ยากับผู้ป่วยโรคตับ
  • รับประทานยานี้ต่อเนื่องตรงตามขนาดและเวลาในแต่ละวันตามที่แพทย์สั่ง
  • ระหว่างบำบัดรักษาด้วยยาไมโทเทน แพทย์จะคอยตรวจการทำงานของต่อมหมวกไต ของระบบเลือด การทำงานของตับ ระบบประสาท รวมถึงพฤติกรรมของผู้ป่วยมาประกอบร่วมกับการรักษา
  • มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้งเพื่อรับการตรวจร่างกาย และดูความก้าวหน้าของการรักษาจากแพทย์
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไมโทเทนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑืเสริมอาหาร และสมุนไพร ต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ไมโทเทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไมโทเทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาไมโทเทนอย่างไร?

ควรเก็บยาไมโทเทนภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด/แสงสว่าง ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

ไมโทเทนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไมโทเทนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
LYSODREN (ไลโซเดรน)Bristol-Myers Squibb

บรรณานุกรม

  1. https://www.drugs.com/dosage/mitotane.html#Usual_Adult_Dose_for_Adrenal_Cortical_Carcinoma [2017,Feb4]
  2. https://www.drugbank.ca/drugs/DB00648 [2017,Feb4]
  3. http://www.mims.com/thailand/drug/info/mitotane/?type=brief&mtype=generic [2017,Feb4]
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Mitotane [2017,Feb4]
  5. https://www.drugs.com/drug-interactions/mitotane-index.html?filter=3&generic_only= [2017,Feb4]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน Fluke007 Earthmanoytasai
Frame Bottom