Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคมะเร็ง 

บทนำ

ยาไมโตแซนโทรน (Mitoxantrone หรือ Mitozantrone หรือ Mitoxantrone hydrochloride หรือ Mitoxantrone HCl) อยู่ในกลุ่มยาเคมีบำบัด (Cytotoxic chemotherapy) ทางการแพทย์นำมาใช้รักษาโรคมะเร็งหลายชนิด อย่างเช่น มะเร็งเต้านมในระยะแพร่กระจาย(Metastatic breast cancer), มะเร็งเม็ดเลือดขาวเอเอ็มแอล(Acute myeloid leukemia), มะเร็งต่อมน้ำเหลืองนอนฮอดจ์กิน (Non-Hodgkin lymphoma) นอกจากนี้ ยาไมโตแซนโทรนยังได้รับการยืนยันว่า สามารถชะลอการกลับมาเป็นซ้ำของมะเร็งเม็ดเลือดขาวเอแอลแอล(Acute lymphoblastic leukemia)ในเด็กได้อีกด้วย หรือการใช้ร่วมกับยา Prednisone ก็ช่วยให้ผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมาก (Prostate cancer)มีการตอบสนองต่อการรักษาในแนวทางที่ดีขึ้น ยาไมโตแซนโทรนยังใช้ประโยชน์ในการรักษาโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง(Multiple sclerosis)อย่างได้ผล

เภสัชภัณฑ์ของยาไมโตแซนโทรน เป็นแบบยาฉีดเข้าหลอดเลือดดำ ตัวยาในกระแสเลือดจะถูกทำลายโดยตับ และจะอยู่ในร่างกายได้ยาวนานประมาณ 75 ชั่วโมง ก่อนที่จะถูกขับทิ้งไปกับปัสสาวะ ตัวยาไมโตแซนโทรนจะออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่ช่วยในกระบวนการสังเคราะห์สารพันธุกรรม(DNA)ของเซลล์มะเร็ง ทำให้ชะลอการเจริญเติบโตและหยุดการแพร่ กระจายของเซลล์มะเร็ง อย่างไรก็ตามผู้ป่วยที่ได้รับยาชนิดนี้เป็นเวลาแรมเดือน-ปีก็อาจเกิดความเสี่ยงมีภาวะหัวใจล้มเหลวเกิดขึ้นได้ ระหว่างทำการรักษาด้วยไมโตแซนโทรนแพทย์จึงต้องตรวจสอบสภาพการทำงานของหัวใจของผู้ป่วย ตลอดจนการทำงานของตับ และความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด(CBC/ซีบีซี)ควบคู่กันไป

อาจสรุปข้อควรระวัง/ข้อห้ามเกี่ยวกับยาไมโตแซนโทรนได้ดังนี้ เช่น

ยาไมโตแซนโทรนที่จำหน่ายอยู่ในประเทศไทย มี 2-3 ยาชื่อการค้า และจัดเป็นหนึ่งในรายการยาที่อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติของไทย โดยระบุเงื่อนไขการใช้ยานี้ดังนี้

1. ใช้สำหรับมะเร็ง Acute myeloid leukemia และมะเร็งต่อมน้ำเหลือง

2. ใช้สำหรับมะเร็งต่อมลูกหมากที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาฮอร์โมน

อนึ่ง ตามกฎหมายยาของไทย ได้กำหนดให้ยาไมโตแซนโทรนเป็นยาควบคุมพิเศษ การใช้ยานี้ต้องมีใบสั่งจากแพทย์ และจะพบเห็นการใช้ยานี้แต่ในสถาน พยาบาลเท่านั้น

ไมโตแซนโทรนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ไมโตแซนโทรน

ยาไมโตแซนโทรนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ไมโตแซนโทรนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาไมโตแซนโทรน มีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่ชื่อว่า Type II topoisomerase เอนไซม์นี้เป็นกลไกสำคัญในการสังเคราะห์และซ่อมแซมสารพันธุกรรม(DNA) ทั้งในเซลล์ปกติของร่างกายและรวมถึงเซลล์มะเร็งด้วย จากกลไกยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ดังกล่าวทำให้เซลล์มะเร็งหยุดการเจริญเติบโตและไม่สามารถแพร่กระจายต่อ ด้วยกระบวนการที่กล่าวมาทั้งหมดจึงก่อให้เกิดฤทธิ์รักษาโรคมะเร็งได้ตามสรรพคุณ

สำหรับโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง ซึ่งมีสาเหตุจากเม็ดเลือดขาวเข้าเล่นงานระบบประสาท การใช้ยาไมโตแซนโทรนจะช่วยยับยั้งการทำงานของเม็ดเลือดขาวทั้งชนิด T cell , B cell, และ Macrophages ไม่ให้เข้าทำลายระบบประสาทของผู้ป่วย ด้วยกลไกนี้เองจึงก่อให้เกิดฤทธิ์ในการรักษาโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งตามมา

ไมโตแซนโทรนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไมโตแซนโทรน มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาฉีดที่ประกอบด้วยตัวยา Mitoxantrone HCl ขนาด 10 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร และขนาด 20 มิลลิกรัม/10 มิลลิลิตร

ไมโตแซนโทรนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาไมโตแซนโทรนมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยา เช่น

ก. สำหรับมะเร็งเม็ดเลือดขาวเอเอ็มแอล (Acute myeloid leukaemia):

ข. สำหรับมะเร็งเต้านม มะเร็งต่อมลูกหมาก มะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งตับ:

ค. สำหรับโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง:

อนึ่ง:

*****หมายเหตุ: ขนาดและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาไมโตแซนโทรน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมมารับการฉีดยาควรทำอย่างไร?

กรณีไม่สามารถมารับการฉีดยาไมโตแซนโทรนตามแพทย์นัดได้ ให้ผู้ป่วยรีบติดต่อ แพทย์ พยาบาล ผู้ที่ทำการดูแลรักษา เพื่อทำการนัดหมายมารับการฉีดยาครั้งใหม่โดยเร็ว

ไมโตแซนโทรนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไมโตแซนโทรนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ไมโตแซนโทรนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไมโตแซนโทรน เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่มีประวัติแพ้ยานี้ หรือแพ้ส่วนประกอบของยานี้
  • ห้ามใช้ยากับสตรีมีครรภ์ สตรีในภาวะให้นมบุตร นอกจากมีคำสั่งแพทย์
  • ขณะฉีดยานี้ต้องระวังการแทงเข็มทะลุออกนอกหลอดเลือด ด้วยตัวยาสามารถก่อให้เกิดอันตราย/การอักเสบกับเนื้อเยื่อที่มีการสัมผัสกับตัวยานี้ได้
  • ผู้ป่วยต้องได้รับการประเมินควบคุมการทำงานของระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายจากแพทย์ตามแพทย์สั่งหลังได้รับยาไมโตแซนโทรน เช่น การทำงานของ หัวใจ ตับ และของระบบเลือด
  • กรณีมีอาการวิงเวียนหลังจากรับการฉีดยาไมโตแซนโทรน ผู้ป่วยต้องหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะทุกชนิด รวมถึงการทำงานที่เกี่ยวข้องกับเครื่องจักรต่างๆ ด้วยจะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
  • ปฏิบัติตามคำแนะนำของ แพทย์ พยาบาล เภสัชกร และมารับการให้ยานี้/มาโรงพยาบาลตามแพทย์นัดหมายทุกครั้ง
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาไมโตแซนโทรนด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ไมโตแซนโทรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไมโตแซนโทรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาไมโตแซนโทรนอย่างไร?

ควรเก็บยาไมโตแซนโทรน ในช่วงอุณหภูมิ 15-25 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไมโตแซนโทรนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไมโตแซนโทรน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Mitoxantrone Baxter (ไมโตแซนโทรน แบ็กซ์เตอร์) Baxter Healthcare
Mitoxantron Ebewe (ไมโตแซนโทรน เอบิว)EBEWE Pharma
NOVANTRONE (โนแวนโทรน)EMD Serono

บรรณานุกรม

  1. http://www.mims.com/thailand/drug/info/mitoxantrone/?type=brief&mtype=generic [2017,Nov4]
  2. http://www.mims.com/thailand/drug/info/mitoxantrone%20baxter/?type=brief [2017,Nov4]
  3. http://www.mims.com/thailand/drug/search?q=Mitoxantrone [2017,Nov4]
  4. https://www.drugs.com/pro/mitoxantrone.html [2017,Nov4]
  5. https://www.drugs.com/cdi/mitoxantrone.html [2017,Nov4]
  6. https://www.drugs.com/dosage/mitoxantrone.html [2017,Nov4]
  7. https://www.drugs.com/sfx/mitoxantrone-side-effects.html [2017,Nov4]
  8. https://www.drugs.com/drug-interactions/mitoxantrone-index.html?filter=3&generic_only= [2017,Nov4]
  9. https://www.drugs.com/dosage/mitoxantrone.html#Usual_Adult_Dose_for_Prostate_Cancer [2017,Nov4]
  10. https://en.wikipedia.org/wiki/Mitoxantrone [2017,Nov4] https://www.old.health.gov.il/units/pharmacy/trufot/alonim/789.pdf [2017,Nov4]
  11. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2009/019297s030s031lbl.pdf [2017,Nov4]
  12. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2559/E/086/11.PDF [2017,Nov4]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom