Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ไขมันในเลือดสูง 

บทนำ

ไฟเบรต (Fibrate) หรืออนุพันธุ์ของกรดไฟบริค (Fibric acid derivatives) เป็นกลุ่มยาที่มีโครงสร้างทางเคมีประเภทกรดแอมพิฟาติก คาร์บอกไซลิค (Amphipatic carboxylic acids, สารเคมีที่สัมพันธ์กับกรดไขมัน) ยานี้ถูกนำมาใช้รักษาภาวะ/โรคไขมันในเลือดสูงโดยเฉพาะไขมันไตรกลีเซอร์ไรด์ (Triglycerides) อีกทั้งยังช่วยเพิ่มปริมาณไขมันคอเลสเตอรอลชนิดที่ดีเช่น เฮชดีแอล-คอเลสเตอรอล (HDL-cholesterol) แต่ยากลุ่มไฟเบรตไม่ค่อยมีประสิทธิภาพมากนักในการลดไขมันคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี/ไขมันประเภทแอลดีแอล (LDL-cholesterol)

จากข้อมูลทางคลินิกพบว่า ผู้ป่วยที่มีภาวะไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูงมากๆจะนำไปสู่ภาวะตับอ่อนอักเสบ (Pancreatitis) และเป็นอีกหนึ่งกรณีที่ยากลุ่มไฟเบรตมีบทบาทถูกนำมาใช้ป้องกันภาวะตับอ่อนอักเสบนี้

ตัวอย่างยากลุ่มไฟเบรตที่มีใช้ในปัจจุบันอาทิเช่น Bezafibrate, Ciprofibrate, Clofibrate, Fenofibrate และ Gemfibrozil

รูปแบบของยากลุ่มไฟเบรตมักเป็นยาชนิดรับประทานเสียเป็นส่วนมาก และผลข้างเคียงที่ต้องเฝ้าระวังอย่างมากของยากลุ่มนี้คือ ภาวะกล้ามเนื้อลายสลาย/กล้ามเนื้อบาดเจ็บอักเสบอย่างรุนแรง(Rhabdomyolysis) รวมไปถึงภาวะไตวาย

ปัจจุบันคณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุยาบางตัวในกลุ่มไฟเบรตลงในบัญชียาหลักแห่งชาติเช่น Fenofibrate และ Gemfibrozil ทั้งนี้ความเหมาะสมของการใช้ยาตัวใดในการรักษา จะต้องขึ้นอยู่กับคำวินิจฉัยของแพทย์เท่านั้น ผู้ป่วยไม่ควรจะไปเสาะหาหรือซื้อยามารับประทานเอง

ไฟเบรตมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ไฟเบรต

ยากลุ่มไฟเบรตมีสรรพคุณใช้รักษาภาวะ/โรคไขมันในเลือดสูง (Hyperlipidaemias) โดยจะออกฤทธิ์ลดไขมันชนิดไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride) ได้ดี

ไฟเบรตมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยากลุ่มไฟเบรตมีกลไกการออกฤทธิ์ดังนี้

จากกลไกทั้งหมดดังกล่าวจึงทำให้ยากลุ่มไฟเบรตมีฤทธิ์รักษาตามสรรพคุณ

ไฟเบรตมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยากลุ่มไฟเบรตมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

ไฟเบรตมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยากลุ่มไฟเบรตมีหลายตัวยาซึ่งจะมีขนาดรับประทานแตกต่างกันไป ในที่นี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะชนิดที่ใช้บ่อยสำหรับภาวะไขมันในเลือดสูง (Hyperlipidaemias) ดังนี้เช่น

ก. Fenofibrate:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทาน 67 มิลลิกรัมวันละ 3 ครั้ง หรือรับประทาน 200 มิลลิกรัมวันละครั้ง
  • เด็ก: รับประทาน 5 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน

อนึ่ง: ควรรับประทานยานี้พร้อมอาหารจะช่วยเพิ่มการดูดซึมยาเข้าสู่ร่างกายได้ดีขึ้น

ข. Gemfibrozil:

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 1.2 กรัม/วันโดยแบ่งรับประทานวันละ 2 ครั้งเช้า - เย็น โดยขนาดรับประทานเพื่อคงระดับการรักษา 0.9 - 1.5 กรัม/วัน
  • เด็ก: ห้ามใช้ Gemfibrozil กับเด็ก

อนึ่ง: ควรรับประทานยาในช่วงท้องว่างหรือก่อนอาหาร ½ ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ

ค. Clofibrat:

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 2 กรัม/วันโดยแบ่งรับประทานวันละ 4 ครั้งทุก 6 ชั่วโมง
  • เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลการศึกษาถึงขนาดยานี้ในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์

อนึ่ง: สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้

ง. Bezafibrate:

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 200 มิลลิกรัมวันละ 3 ครั้ง อาจเพิ่มขนาดรับประทานทีละน้อยภายใน 5 - 7 วันแรก โดยขนาดรับประทานที่คงระดับการรักษาอยู่ที่ 200 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง
  • เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลการศึกษาถึงขนาดยานี้ในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์

อนึ่ง: ควรรับประทานยานี้พร้อมอาหาร

จ. Ciprofibrate:

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 100 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลการศึกษาถึงขนาดยานี้ในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์

อนึ่ง: อาจรับประทานยาก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยากลุ่มไฟเบรต ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยากลุ่มไฟเบรตสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า อย่างไรก็ตาม หากลืมรับประทานยาบ่อยๆหลายครั้งอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการรักษาได้

ไฟเบรตมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยากลุ่มไฟเบรตสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น ปวดศีรษะ วิงเวียน อ่อนแรง หัวใจเต้นผิดจังหวะ ผิวแพ้แสงแดดง่าย (ผิวหนังอักเสบ และ/หรือขึ้นผื่นเมื่อผิวถูกแสงแดดโดยตรง/ผื่นแพ้แสงแดด) ช่องคลอดอักเสบ ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน มีภาวะไซนัสอักเสบ จมูกอักเสบ ไอ ปัสสาวะบ่อย ตับอักเสบ กล้ามเนื้ออ่อนแรง ระคายเคืองต่อกระเพาะอาหารและลำไส้ ผื่นคัน ลมพิษ ดีซ่าน กดการทำงานของไขกระดูก (ตรวจพบจากการตรวจเลือด CBC, โดยพบมีเม็ดเลือดต่ำ) เกิดภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ เป็นพิษกับไต เส้นประสาทอักเสบ

มีข้อควรระวังการใช้ไฟเบรตอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยากลุ่มไฟเบรตดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยากลุ่มไฟเบรตด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ไฟเบรตมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยากลุ่มไฟเบรตมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาไฟเบรตอย่างไร?

ควรเก็บยากลุ่มไฟเบรตภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อน และความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ไฟเบรตมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไฟเบรตที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Atromid-S (อะโตรมิด-เอส)Wyeth
Febrate (ฟีเบรท)Umeda
Fenomed-200 (ฟีโนเมด-200)Mediorals
Fenox (ฟีนอค)Abbott
Fibril (ไฟบริล)Berlin Pharm
Lexemin (เลซีมิน)Unison
Lipanthyl (ไลแพนทิล)Abbott
Lipothin 200 (ไลโปทิน)T. O. Chemicals
Stanlip (สแตนลิป)Ranbaxy
Supralip NT 145 (ซุปราลิบ เอ็นที 145)Abbott
Trilipix (ไตรไลปิค)Abbott
Vytorin (ไวโทริน)MSD
Bisil (บิซิล)Sriprasit Pharma
Delipid (เดลิปิด)T.Man Pharma
Dropid (ดรอปิด)Medicine Products
Fibropid 300 (ไฟโบรปิด 300)V S Pharma
G.F.B.-600 (จี.เอฟ.บี.-600)Umeda
Gembropac (เจมโบรแพค)Inpac Pharma
Gemfibril (เจมไฟบริล)Siam Bheasach
Gemox (เจม็อกซ์)R.X.
Gozid (โกซิด)General Drugs House
Hidil (ไฮดิล)Berlin Pharm
Lespid (เลสปิด)Charoon Bhesaj
Lipicap (ลิปิแคป)Vesco Pharma
Lipison (ลิปิซัน)Unison
Lipolo (ลิโปโล)MacroPhar
Locholes (โลโคลส์)T.O. Chemicals
Lodil (โลดิล)Pharmahof
Lopicare (โลปิแคร์)Siam Medicare
Lopid/Lopid OD (โลปิด/โลปิด โอดี)Pfizer
Lopol (โลปอล)Suphong Bhaesaj
Modalim (โมดาลิม)Sanofi-aventis
Manobrozil (มาโนโบรซิล)March Pharma
Milpid (มิลปิด)Millimed
Norpid (นอร์ปิด)Greater Pharma
Poli-Fibrozil (โพลี-ไฟโบรซิล)Polipharm
Polyxit (โพลีซิท)Pharmasant Lab
Ronox (โรน็อกซ์)Charoen Bhaesaj Lab
Tolip (โทลิบ)Utopian
U-Pid (ยู-ปิด)Patar Lab
Benzalip (เบนซาลิบ)Actavis
Bezamil (เบซามิล)Milano
Evicta (อีวิคตา)Charoon Bhesaj
Polyzalip (โพลี่ซาลิบ)Central Poly Trading
Raset (ราเซ็ท)Unison

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Fibrate [2015,Jan3]
2 http://www.medicinenet.com/fibrates/article.htm#what [2015,Jan3]
3 http://circ.ahajournals.org/content/98/19/2088.full [2015,Jan3]
4 https://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=fenofibrate [2015,Jan3]
5 https://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=Gemfibrozil [2015,Jan3]
6 https://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=Bezafibrate%20 [2015,Jan3]
7 https://www.mims.com/USA/drug/info/fenofibrate/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan3]
8 https://www.mims.com/USA/drug/info/gemfibrozil/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan3]
9 http://www.mims.com/USA/drug/info/bezafibrate/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan3]
10 http://www.mims.com/USA/drug/info/clofibrate/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan3]
11 http://www.mims.com/USA/drug/info/ciprofibrate/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan3]
12 http://www.drugs.com/imprints/atromid-s-500-2503.html [2015,Jan3]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom