Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ระบบต่อมไร้ท่อ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ไขมันในเลือดสูง 

บทนำ

ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ (Bile acid sequestrants หรือ Bile acid resin) เป็นสารประกอบ เรซิ่น (Resin) ที่สามารถรวมตัวกับกรดน้ำดี (Bile acid) ซึ่งเป็นองค์ประกอบของน้ำดี (Bile) หน้าที่ของกรดน้ำดีคือช่วยย่อยไขมันทำให้ไขมันแตกตัวเป็นอนุภาคที่เล็กลง กลุ่มยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ทำให้ร่างกายไม่สามารถดูดกรดน้ำดีกลับคืนเข้าร่างกายได้และกรดน้ำดีเหล่านั้นจะถูกขับทิ้งออกมาพร้อมกับอุจจาระ ตับจะเป็นอวัยวะที่คอยสร้างกรดน้ำดีซึ่งต้องใช้ไขมันคอเลสเตอรอลในเลือดมาเป็นวัตถุดิบ ส่งผลให้เกิดการลดระดับไขมันคอเลสเตอรอลชนิดแอลดีแอล (LDL cholesterol) ในเลือด

อาจสรุปหลักการลดไขมันในเลือดของยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ให้เข้าใจโดยง่ายดังนี้

1. รบกวนการดูดกรดน้ำดีกลับเข้าร่างกายจากลำไส้เล็กทำให้ร่างกายต้องใช้ไขมันในเลือดมาสร้างกรดน้ำดีรุ่นใหม่

2. รบกวนการทำงานของกรดน้ำดีในลำไส้เล็กส่งผลลดการดูดซึมไขมันในอาหารเข้าไปเพิ่มไขมันในกระแสเลือด

ข้อจำกัดบางประการของการใช้ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ที่ผู้บริโภคควรทราบซึ่งอาจเป็นประโยชน์ต่อการตัดสินใจเลือกใช้ยากลุ่มนี้อาทิ

อาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ที่สามารถพบได้โดยทั่วไปเมื่อมีการใช้ยากลุ่มไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์เช่น ท้องผูกหรือท้องเสีย ท้องอืด เป็นต้น

ตัวอย่างของยาในกลุ่มไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ที่พบเห็นการใช้กันในปัจจุบันเช่น Cholesty ramine, Colestipol และ Colesevelam กลุ่มยาเหล่านี้จะมีประโยชน์มากหากใช้ตามคำแนะนำของแพทย์ แต่ก็สามารถก่อให้เกิดผลเสีย (ผลข้างเคียง) ได้เช่นเดียวกันหากมีการใช้ยาผิดขนาด ผิดวิธี หรือการซื้อยามารับประทานเอง ล้วนแล้วแต่มีความเสี่ยงและก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกายผู้ป่วยได้ทั้งสิ้น

ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์

ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

หลังรับประทานและมีการดูดซึมยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์จากระบบทางเดินอาหารเข้าสู่กระแสเลือด ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์จะมีกลไกการออกฤทธิ์ โดยตัวยาจะเข้ารวมตัวกับกรดน้ำดี (Bile acid) ในลำไส้เล็กทำให้กรดน้ำดีไม่สามารถถูกลำไส้เล็กดูดกลับไปใช้ใหม่ได้ ตับจะนำไขมันคลอเรสเตอรอลในกระแสเลือดมาสร้างกรดน้ำดีรุ่นใหม่ ส่งผลให้เกิดฤทธิ์ลดไขมันในเลือดชนิดความหนาแน่นต่ำหรือที่เรียกว่า Low-density lipoprotein (LDL) และเกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีขนาดรับประทานเช่น

ก. ยา Cholestyramine:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 1 ซองวันละ 3 - 4 ครั้ง
  • เด็ก: รับประทานครั้งละ 1 ซองวันละ 1 - 2 ครั้ง

ข. ยา Colestipol:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 1 ซองวันละ 1 ครั้ง หรือรับประทานยาเม็ดขนาด 2 กรัมวันละครั้ง
  • เด็ก: ทางคลินิกยังไม่มีข้อมูลเรื่องผลข้างเคียงของยานี้ในเด็กอย่างชัดเจน การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

ค. Colesevelam:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานยาเม็ดครั้งละ 1,875 มิลลิกรัม (3x625 มิลลิกรัม) วันละ 2ครั้งเช้า-เย็น
  • เด็ก: ทางคลินิกยังไม่มีข้อมูลเรื่องผลข้างเคียงของยานี้ในเด็กอย่างชัดเจน การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

*อนึ่ง

  • การรับประทานยาชนิดผงบรรจุซอง ให้นำยามากระจายลงในน้ำ นม ซีเรียล (Cereal/ อาหารเช้าประเภทหนึ่ง) หรือเครื่องดื่มเช่น น้ำผลไม้ในปริมาณที่พอเพียง คนจนตัวยากระจายเข้ากันดี สามารถดื่มรับประทานในลักษณะยาแขวนตะกอนได้เลยและห้ามการรับประทานแบบผงแห้ง
  • รับประทานยานี้พร้อมอาหาร

******หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์ หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิภาพของการรักษาควรรับประทานยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ตรง เวลา

ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้าง เคียง) ต่อร่างกายดังนี้เช่น

*อนึ่งกรณีที่รับประทานยานี้เกินขนาดอาจพบภาวะทางเดินอาหาร/ลำไส้อุดตันซึ่งอาการสำคัญคือปวดท้องรุนแรง ไม่ผายลม และคลื่นไส้อาเจียน เมื่อใช้ยานี้แล้วมีอาการดังกล่าวต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์เช่น

****** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

  • หลีกเลี่ยงการใช้ยา Colesevelam ร่วมกับยา Glimepiride เพราะอาจทำให้การดูดซึมยา Glimepiride ลดน้อยลงจนส่งผลให้ยาดังกล่าวออกฤทธิ์ได้ต่ำ
  • การรับประทานยา Cholestyramine ร่วมกับยาต่างๆหลายตัวก่อให้เกิดการดูดซึมของยาเหล่านั้นลดน้อยลงไปจนอาจส่งผลต่อการรักษา หากไม่มีความจำเป็นใดๆควรหลีกเลี่ยงการรับ ประทานร่วมกัน ยาที่กล่าวถึงเช่น Digitalis, Estrogen, Penicillin G, Phenobarbital, Spirono lactone, Tetracycline, Chlorothiazide, Thyroid hormone (เช่น Levothyroxine), Warfarin และ Leflunomide
  • การรับประทานยา Colestipol ร่วมกับยา Levothyroxine อาจเกิดการลดการดูดซึมและลดประสิทธิภาพของยา Levothyroxine เพื่อป้องกันปฏิกิริยาเหล่านี้ควรรับประทานยา Levothyroxine ห่างจากคอเลสทิพอลเป็นเวลา 4 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ

ควรเก็บรักษาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์อย่างไร?

ควรเก็บยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ที่อุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Colestid (คอเลสติด)Pfizer
Questran (เควสทราน) Bristol-Myers
Resincolestiramina (เรซินโคเลสทิรามินา)Lab Rubio

บรรณานุกรม

  1. http://themedicalbiochemistrypage.org/bileacids.php [2016,March26]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Bile [2016,March26]
  3. http://www.drugs.com/drug-class/bile-acid-sequestrants.html [2016,March26]
  4. https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/20298 [2016,March26]
  5. http://www.webmd.com/drugs/2/drug-3334/questran-oral/details#images/49884093666 [2016,March26]
  6. https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/23782 [2016,March26]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน 19321 bigboss47307 Izax hon wanrada monday000
Frame Bottom