Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ขาดไทอะมีน 

บทนำ

ยาไทอะมีน (Thiamine) หรือ ไทอะมิน (Thiamin) หรือ วิตามินบี 1 (Vitamin B1) เป็นสารอินทรีย์ที่มีส่วนประกอบของกำมะถัน สามารถละลายน้ำได้ดี ไทอะมีนที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติจะถูกสังเคราะห์ได้จากแบคทีเรีย เชื้อรา โปรโตซัว (Protozoa) บางชนิดและพืชบางชนิด จากข้อมูลด้านโภชนาการระบุว่าเราควรได้รับสารไทอะมีน 1.5 มิลลิกรัม/วันและควรต้องได้รับสาร/วิตามินชนิดนี้ทุกวัน ด้วยไทอะมีนไม่สามารถสะสมกักเก็บในร่างกายได้นานนัก ขณะที่ร่างกายได้รับไทอะมีนไม่ว่าจะทางอาหารหรือฉีดเข้าเส้นเลือด/หลอดเลือดในรูปแบบยาแผนปัจจุบัน สาร/ยาไทอะมีนจะถูกนำไปใช้กับกระบวนการทางชีวภาพต่างๆของร่างกายและไทอะมีนส่วนเกินจะถูกขับออกจากร่างกายอย่างต่อเนื่อง

หน้าที่สำคัญของไทอะมีน/วิตามินบี 1 ต่อร่างกายมนุษย์มีดังนี้

ทั้งนี้ปกติยาไทอะมีนสามารถดูดซึมได้ดีจากระบบทางเดินอาหาร เมื่อเข้าสู่กระแสเลือดยาไทอะมีนสามารถกระจายไปสู่เนื้อเยื่อต่างๆทั่วร่างกาย รวมถึงผ่านเข้าน้ำนมของมารดาได้ และสามารถถูกขับออกจากร่างกายโดยผ่านมากับปัสสาวะ

อนึ่งยังมีข้อจำกัดบางประการที่ต้องพึงระวังก่อนใช้ยาไทอะมีนอาทิ

ดังนั้นก่อนการใช้ยาไทอะมีนผู้ป่วยควรต้องปรึกษาแพทย์และรับคำแนะนำการใช้ยานี้ที่ถูกต้องก่อนเสมอ

ประเทศไทยโดยคณะกรรมการอาหารและยาได้ระบุให้ยาไทอะมีนเป็นหนึ่งรายการที่อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติทั้งในรูปแบบยารับประทานและยาฉีด และเราจะพบเห็นการใช้ยานี้ได้ทั้งในสถานพยาบาลของรัฐและเอกชน อีกทั้งหาซื้อได้จากร้านขายยาโดยทั่วไป

ไทอะมีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ไทอะมีน

ยาไทอะมีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

ไทอะมีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาไทอะมีนคือ เมื่อตัวยาเข้าสู่ร่างกายจะร่วมกับสารที่เป็นแหล่งพลังงานของร่างกายหรือที่เรียกว่า ATP (Adenosine triphosphate) เพื่อให้เปลี่ยนโครงสร้างไปเป็น Thiamine pyrophosphate (สารที่เกี่ยวข้องกับการใช้พลังงานของร่างกายจากคาร์โบไฮเดรต) อีกทั้งยังเป็นส่วนประกอบในกระบวนการเผาผลาญสารอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรต ทำให้กระบวนการชีวเคมีของร่างกายเป็นไปอย่างปกติเช่น ด้านการเจริญเติบโต การนำกระแสประสาท และทำให้การดำรงชีวิตของร่างกายเป็นไปอย่างปกติ

ไทอะมีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไทอะมีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทานที่มีส่วนประกอบของไทอะมีน ขนาด 50, 100, 250 และ 500 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาน้ำเชื่อมชนิดรับประทาน ขนาด 1 และ 5 มิลลิกรัม/ช้อนชา (5 มิลลิลิตร)
  • ยาฉีดขนาด 100 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

ไทอะมีนมีขนาดรับประทาน/การบริหารยาอย่างไร?

ขนาดการใช้ยาไทอะมีนทั้งชนิดรับประทานและชนิดฉีดจะขึ้นกับอาการและความรุนแรงของอาการในแต่ละโรค ดังนั้นขนาดยาจึงขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา ในที่นี้ขอยกตัวอย่างขนาดยานี้ที่ใช้โดยทั่วไปเฉพาะบางอาการเช่น

ก.สำหรับบำบัดอาการเหน็บชา:

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อขนาด 10 - 20 มิลลิกรัมวันละ 3 ครั้งเป็นเวลาประมาณ 2 สัปดาห์ หรือรับประทานในรูปวิตามินรวมที่มียาไทอะมีนในขนาด 5 - 10 มิลลิกรัม/วันเป็นเวลาประมาณ 1 เดือน
  • เด็ก: ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อหรือฉีดเข้าเส้นเลือดดำ/หลอดเลือดดำขนาด 10 - 25 มิลลิกรัม/วัน หรือรับประทานขนาด 10 - 50 มิลลิกรัม/วันเป็นเวลาประมาณ 2 สัปดาห์ จากนั้นแพทย์อาจปรับเป็นการรับประทานโดยลดขนาดลงมาเป็น 5 - 10 มิลลิกรัม/วันเป็นเวลาประมาณ 1 เดือน

ข.สำหรับบำบัดอาการขาดไทอะมีน:

  • ผู้ใหญ่และเด็ก: ใช้ไทอะมีนชนิดฉีด 100 มิลลิกรัมผสมกับ 5% Dextrose 50 - 100 มิลลิ ลิตรหยดเข้าทางหลอดเลือดดำโดยใช้เวลาประมาณ 15 - 30 นาที ความถี่หรือระยะเวลาของการให้ยาจะขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์และการตอบสนองของผู้ป่วย

* อนึ่ง ยานี้สามารถรับประทานก่อนหรือหลังอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาไทอะมีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไทอะมีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาไทอะมีนให้ตรงเวลา

ไทอะมีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไทอะมีนในรูปของยาฉีดสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น มีอาการไอ รู้สึกตัวร้อน กลืนลำบาก มีผื่นคันตาผิวหนัง หายใจลำบาก ใบหน้าและเปลือก/หนังตาบวม

สำหรับยาไทอะมีนที่เป็นยารับประทาน ไม่ค่อยพบเห็นอาการข้างเคียงแต่อย่างใด อาจเป็นไปได้ว่าเพราะยานี้ถูกขับออกจากร่างกายได้รวดเร็วจึงทำให้ไม่เกิดการสะสมของยานี้ในร่างกาย

มีข้อควรระวังการใช้ไทอะมีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไทอะมีนเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาหรือแพ้ส่วนประกอบของยาไทอะมีน
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคไต รวมถึงเด็กทารกซึ่งมีระบบการทำงานของไตไม่สมบูรณ์เท่ากับผู้ใหญ่
  • การใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร และเด็ก ควรต้องได้รับคำสั่งจากแพทย์เท่านั้น
  • หลีกเลี่ยงมิให้ยานี้สัมผัสกับแสงแดดและ/หรือแสงสว่างโดยตรงเป็นเวลานาน ด้วยวิตามินหลายชนิดรวมถึงยานี้สามารถเสื่อมสลายเมื่อมีการสัมผัสกับแสงแดด/แสงสว่างเป็นเวลานาน
  • ควรบริโภคอาหารที่ถูกต้องตามหลักโภชนาการ (อาหารมีประโยชน์ 5 หมู่) เพื่อเป็นการป้องกันมิให้เกิดภาวะการขาดวิตามินนี้อีก์
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
  • กรณียารับประทานห้ามมิให้ผู้ป่วยปรับขนาดการรับประทานด้วยตนเอง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไทอะมีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ไทอะมีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ในทางคลินิกยังไม่พบปฏิกิริยาระหว่างยาไทอะมีนกับยาชนิดรับประทาน/ยาฉีดชนิดใดๆ อย่างไรก็ตามหากพบว่าการใช้ยาไทอะมีนร่วมกับยาอื่นแล้วพบอาการผิดปกติที่เป็นอาการแพ้ยาเช่น วิงเวียนศีรษะมาก มีไข้ หายใจไม่ออก/อึดอัด/หายใจลำบาก ใบหน้า-คอ-ลิ้น-มือ-เท้าบวม มีผื่นคัน หรือลมพิษขึ้นเต็มตัว ซึ่งหากพบอาการเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

ควรเก็บรักษาไทอะมีนอย่างไร?

ควรเก็บยาไทอะมีนทั้งชนิดฉีดและชนิดรับประทานในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด แสงสว่าง ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไทอะมีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไทอะมีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Awsom (อาซัม) Life Vision Medicare Pvt Ltd
Benalgis (บีนัลจิส) Franco Indian Remedies
Berin (เบริน) GlaxoSmithKline
Biwon (ไบวอน) Aurochem Labs
Fide 75 (ไฟด์ 75) Psycogen Captab
Hykophos (ไฮโคฟอส) Leben Laboratories
RB 1 (อาร์บี 1) Regardia Pharmaceuticals
Therabine (เทอราบีน) Parex Pharmaceuticals
Thiamin Inj (ไทอะมิน อินเจ็คชั่น) Ordain Health

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Thiamine#Chemical_properties [2015,Nov14]
  2. http://www.drugs.com/pro/thiamine-hydrochloride-injection.html [2015,Nov14]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/search?q=THIAMINE [2015,Nov14]
  4. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Thiamine [2015,Nov14]
  5. http://iodinethailand.fda.moph.go.th/food_54/Rules/dataRules/4-4-2ThaiRDI.pdf [2015,Nov14]
  6. https://umm.edu/health/medical/altmed/supplement/vitamin-b1-thiamine [2015,Nov14]
  7. http://www.medicalnewstoday.com/articles/219545.php [2015,Nov14]
  8. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/145#item-8851 [2015,Nov14]
  9. http://www.medindia.net/drug-price/thiamine-vitamin-b1.html [2015,Nov14]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Thuksa Saelao
Frame Bottom