Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไต  ระบบโรคไต  ระบบทางเดินปัสสาวะ 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บวม  หนังตาบวมสองข้างเมื่อตื่นนอนเช้า 

บทนำ

ไต เป็นอวัยวะที่มีรูปร่างคล้ายเมล็ดถั่ว มีอยู่ 2 ข้างบริเวณเอวของร่างกาย ทำหน้าที่ขับถ่ายน้ำและของเสียออกจากร่างกายทางปัสสาวะ นอกจากนี้ยังมีหน้าที่สร้างฮอร์โมนบางชนิดเช่น ฮอร์โมนที่ช่วยในการสร้างเม็ดเลือดแดงและวิตามินดีเพื่อช่วยในการสร้างกระดูก เมื่อมีการอักเสบของไตเกิดขึ้น ทำให้หน้าที่ของไตดังกล่าวทั้งหมดบกพร่อง โดยทำให้เกิดการคั่งของน้ำเกลือแร่บางชนิด และของเสียในร่างกาย มากน้อยขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการอักเสบ

โรคไตอักเสบในเด็ก (Pediatric nephritis หรือ childhood nephritis) เป็นโรคไตในเด็กที่พบบ่อย สาเหตุมีได้หลายอย่างและแตกต่างจากในผู้ใหญ่ ความรุนแรง วิธีการรักษา และการพยากรณ์โรค (ความรุนแรงของโรค) ขึ้นอยู่กับสาเหตุของไตอักเสบนั้น

โรคไตอักเสบในเด็กเกิดขึ้นได้อย่างไร?

โรคไตอักเสบในเด็ก

สาเหตุของโรคไตอักเสบในเด็กมีได้หลายสาเหตุ

โรคไตอักเสบในเด็กมีอาการอย่างไร ?

อาการสำคัญของโรคไตอักเสบในเด็กคือ อาการบวมโดยเฉพาะที่หนังตา 2 ข้างและใบหน้า โดยเฉพาะช่วงเช้าหลังตื่นนอน หากอาการรุนแรงทำให้บวมมาก จะพบการบวมที่ขาและท้องร่วมด้วย อาการอื่นๆที่พบคือ ปัสสาวะออกลดลง นอกจากนี้อาจพบปัสสาวะสีผิดปกติเช่น สีแดงคล้ำ สีคล้ายน้ำล้างเนื้อ สีน้ำตาลคล้ายสีชาหรือสีน้ำปลา เป็นต้น และตรวจพบความดันโลหิตสูง ซึ่งภาวะนี้อาจทำให้ผู้ป่วยมีอาการปวดศีรษะ ตามัว หรือชัก หมดสติ หากไตอักเสบรุนแรงมากอาจทำให้เกิดภาวะไตวายเฉียบพลันซึ่งจะทำให้เกิดอาการดังกล่าวรุนแรงมากได้

ในโรคไตอักเสบจากโรคลูปัสอาจพบอาการอื่นๆนอกระบบไตได้ เช่น ผื่นที่แก้ม 2 ข้างหรือบริเวณนอกร่มผ้า ซึ่งมักสัมพันธ์กับการถูกแสงแดดจัดนานๆ แผลในปากโดยเฉพาะที่เพดานปากอาจมีอาการเจ็บหรือไม่เจ็บก็ได้ ปวดข้อหรือข้อบวมโดยเฉพาะข้อนิ้วมือและข้อมือ

ส่วนในโรคไตอักเสบจากโรคฮีนอคอาจพบอาการปวดข้อและผื่นเป็นจุดแดงโดยเฉพาะที่ขาและสะโพก ในบางรายอาจมีปวดท้องร่วมด้วย

แพทย์วินิจฉัยโรคไตอักเสบในเด็กได้อย่างไร ?

แพทย์วินิจฉัยโรคไตอักเสบในเด็กได้จากอาการ การตรวจปัสสาวะ และการตรวจเลือด นอกจากนี้อาจร่วมกับการตรวจเพาะเชื้อจากคอหอยหรือผิวหนังในรายที่สงสัยว่าไตอักเสบเกิดตามหลัง การติดเชื้อ

หากไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาโรคไตอักเสบในเด็กจะมีอันตรายอย่างไร?

ในผู้ป่วยเด็กที่ได้รับการวินิจฉัยหรือรักษาโรคไตอักเสบล่าช้า อาจส่งผลให้เกิดภาวะแทรกซ้อนตามมาได้หลายอย่างเช่น หากอาการบวมเป็นมาก อาจทำให้เกิดน้ำในช่องท้องและช่องเยื่อหุ้มปอดทำให้เด็กอาจรู้สึกแน่นท้อง อึดอัด เหนื่อย และหายใจลำบากได้ เด็กที่มีความดันโลหิตสูงมาก อาจทำให้เกิดอาการปวดศีรษะ ชัก และหมดสติ หากรุนแรงมากทำให้เกิดภาวะไตวายเฉียบ พลันซึ่งจะทำให้อาการบวมและความดันโลหิตสูงรุนแรงขึ้น และเกิดภาวะเกลือแร่ในเลือดผิดปกติเช่น ภาวะเกลือโพแทสเซียมสูงในเลือด ซึ่งทำให้หัวใจเต้นผิดปกติ ภาวะกรดในเลือดซึ่งทำให้หาย ใจหอบและหัวใจทำงานผิดปกติ และภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำซึ่งทำให้กล้ามเนื้อกระตุกและชักได้

โรคไตอักเสบในเด็กมีวิธีรักษาอย่างไร?

วิธีรักษาโรคไตอักเสบในเด็ก ประกอบด้วย 2 วิธีหลักซึ่งต้องใช้ควบคู่กันไปคือ

  1. การรักษาเพื่อลดอาการของไตอักเสบและภาวะแทรกซ้อน

    แพทย์จะลดอาการบวมโดยให้เด็กจำกัดปริมาณน้ำดื่มและงดอาหารเค็มหรืออาหารที่มีปริมาณเกลือโซเดียมสูง (เกลือแกง เกลือปรุงอาหาร) เช่น ลดปริมาณการใช้เกลือ น้ำปลา ซอสปรุงรสและซีอิ๊วในการปรุงอาหาร งดผงชูรส อาหารหมักดอง บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารสำเร็จรูปบางประเภท เช่น หมูหรือเนื้อสวรรค์ หมูแผ่น แหนม ปลาร้า มันฝรั่งทอด ขนมขบเคี้ยว เป็นต้น นอกจากนี้แพทย์จะให้ยาขับปัสสาวะในรูปแบบฉีดหรือรับประทานเพื่อลดอาการบวม ในการควบคุมความดันโลหิตแพทย์จะให้ยาลดความดันโลหิตควบคู่ไปกับการให้เด็กนอนพักและงดการออกกำลังกายในช่วงแรก

    ในเด็กที่มีภาวะไตวายเฉียบพลันหรือภาวะเกลือโปแตสเซียมในเลือดสูง แพทย์จะให้งดผัก และผลไม้ซึ่งมีปริมาณโปแตสเซียมสูงด้วย โดยเฉพาะกล้วย ส้ม แคนตาลูป มะเขือเทศ และมันฝรั่ง

  2. การรักษาเฉพาะโรค

    การรักษานี้ขึ้นอยู่กับสาเหตุของโรคที่ทำให้เกิดไตอักเสบในเด็ก หากเป็นไตอักเสบที่เกิดตามหลังการติดเชื้อและยังพบเชื้อนั้นอยู่ในร่างกาย แพทย์จะให้ยาฆ่าเชื้อ (ยาปฏิชีวนะ) รับประทานหรือฉีดเพื่อกำจัดเชื้อนั้นไม่ให้แพร่ระบาดสู่คนรอบข้างต่อไป หากเป็นโรคไตอักเสบจากโรคลูปัสหรือไตอักเสบจากโรคฮีนอคที่รุนแรง แพทย์จะให้ยาสเตียรอยด์รับประทานเพื่อรักษา เป็นต้น

โรคไตอักเสบในเด็กรักษาหายไหม?

นับเป็นความโชคดีที่โรคไตอักเสบในเด็กที่เกิดตามหลังการติดเชื้อ โดยเฉพาะเชื้อแบคทีเรีย สเตร็ปโตคอคคัสซึ่งพบได้บ่อยที่สุด ในเด็กมีการพยากรณ์โรคที่ดีต่างจากในผู้ใหญ่ โดยในเด็กส่วนใหญ่สามารถรักษาให้หายขาดได้

ส่วนโรคไตอักเสบที่เกิดจากโรคฮีนอคที่ไม่รุนแรงสามารถรักษาหายได้ แต่หากมีไตอักเสบรุนแรงจนภาวะไตวายเฉียบพลันอาจถึงแก่ชีวิตได้ และหากรอดชีวิตก็มีแนวโน้มเกิดภาวะไตวายเรื้อรังตามมาสูง

แต่โรคไตอักเสบจากโรคลูปัส แม้เป็นโรคที่ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดและรักษาไม่หายขาดทั้งในเด็กและในผู้ใหญ่ แต่ก็อย่าหมดกำลังใจในการเข้ารับการรักษา เนื่องจากสามารถรักษาให้โรคสงบได้ด้วยยาสเตียรอยด์และยาอื่นๆ ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตอยู่ในสังคมได้เป็นปกติโดยต้องรับประทานยาอย่างต่อเนื่องเพื่อควบคุมโรค และหลีกเลี่ยงแสงแดดจัด รวมทั้งหลีกเลี่ยงโรคติดเชื้อต่างๆ เพื่อลดการกำเริบของโรคลูปัส

โรคไตอักเสบในเด็กสามารถป้องกันได้หรือไม่?

โรคไตอักเสบในเด็กบางชนิดสามารถป้องกันได้เช่น โรคไตอักเสบที่เกิดตามหลังการติดเชื้อ โดยดูแลรักษาสุขภาพให้แข็งแรง (รักษาสุขอนามัยพื้นฐาน/สุขบัญญัติแห่งชาติ) ออกกำลังกายสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงการเข้าไปในแหล่งชุมชนแออัด หรือเข้าใกล้ผู้ป่วยที่มีการติดเชื้ออยู่ เพื่อป้องกันการติดเชื้อดังกล่าวข้างต้นจะได้ไม่เกิดโรคไตอักเสบตามมา และในบางโรคก็มีวัคซีนป้องกัน เช่น โรคหัด โรคอีสุกอีใส เป็นต้น แต่ในโรคไตอักเสบจากสาเหตุอื่น เนื่องจากสาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบแน่ชัดจึงยังไม่ทราบวิธีป้องกันโรค

ควรนำเด็กพบแพทย์เมื่อไร?

ผู้ปกครองควรนำเด็กพบแพทย์เสมอเมื่อเด็กมีอาการตาหรือหน้าบวมหลังตื่นนอนต่อเนื่อง และควรรีบนำเด็กพบแพทย์เมื่อปัสสาวะของเด็กมีสีผิดปกติดังกล่าวแล้ว

บรรณานุกรม

1. Rodriguez-Iturbe B, Mezzano S. Acute postinfectious glomerulonephritis. In: Avner ED, Harmon WE, Niaudet P, Yoshikawa N, editors. Pediatric nephrology. 6th ed. Berlin Heidelberg: Springer-Verlag; 2009. p. 743-55.
2. สุวรรณี วิษณุโยธิน. Acute glomerulonephritis. ใน: สุขชาติ เกิดผล, อวยพร ปะนะมณฑา, จามรี ธีรตกุลพิศาล, ชาญชัย พานทองวิริยะกุล, ณรงค์ เอื้อวิชญาแพทย์, จรรยา จิระประดิษฐา, บรรณาธิการ. วิชากุมารเวชศาสตร์ เล่ม 3. ขอนแก่น: แอนนาออฟเซต; 2552. หน้า 711-9.

Updated 2014, Oct 18


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 10 คน sirikul popeppo nightmelons padungchob19 Nongbeer eurokungza a1v4d PPaapp Panupol mdnatt
Frame Bottom