Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไต  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ยาขับปัสสาวะ 

บทนำ

ยาไตรแอมเทอรีน (Triamterene) เป็นยาขับปัสสาวะชนิดที่ทำให้ร่างกายลดปริมาณน้ำและเกลือโซเดียมออกจากกระแสเลือด แต่ส่งผลให้กระบวนการกรองเลือดที่ไต ดูดเก็บเกลือโปแตสเซียมไว้ในร่างกาย(Potassium–sparing diuretics) วงการแพทย์ได้นำยาไตรแอมเทอรีนมาใช้รักษาอาการบวมน้ำ ในผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว ในผู้ป่วยโรคตับแข็ง และบำบัดอาการโรคไตที่มีชื่อเรียกเฉพาะว่าโรคไตเนฟโฟรติก(Nephrotic syndrome, โรคไตชนิดที่ร่างกายมีการขับโปรตีนออกมากทางปัสสาวะมาก ซึ่งในคนทั่วไป ร่างกายจะไม่มีการขับโปรตีนออกมากับปัสสาวะ) และกรณีสูตรตำรับยาไตรแอมเทอรีนที่มีส่วนผสมของยาThiazide มักนำไปใช้รักษาโรคความดันโลหิตสูง

รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของตัวยาไตรแอมเทอรีนคือยาชนิดรับประทาน ซึ่งมีการดูดซึมจากลำไส้เข้าสู่กระแสเลือดประมาณ 30-70% และสามารถออกฤทธิ์ได้นาน 7-9 ชั่วโมง ร่างกายจะใช้เวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยานี้ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านไปกับปัสสาวะ

สำหรับข้อจำกัดการใช้ยาไตรแอมเทอรีนบางประการที่ผู้บริโภค/ผู้ป่วยควรทราบมีดังนี้ เช่น

ทั้งนี้ ผู้ที่ได้รับยาไตรแอมเทอรีนเพียงวันละ 1–2 ครั้ง ก็สามารถทำให้อาการบวมน้ำของผู้ป่วยทุเลาลงได้ ผู้ป่วยต้องรับประทานยานี้ตามคำสั่งแพทย์ และห้ามใช้ยาเกินขนาด *และหากพบความผิดปกติดังต่อไปนี้ระหว่างใช้ยานี้ ต้องหยุดใช้ยาไตรแอมเทอรีนทันที เช่น ผิวซีด เลือดออกง่าย หัวใจเต้นช้าหรือไม่ก็หัวใจเต้นเร็ว ตัวเหลืองตาเหลือง ปัสสาวะไม่ออก/ปัสสาวะขัด ขาเป็นตะคริว ท้องผูก เกิดอาการเหมือนมีนิ่วในไต(ซึ่งสังเกตุจากมีอาการปวดหลังหรือปวดข้างลำตัว อาเจียน มีไข้ หนาวสั่น ปวดขณะปัสสาวะ ปัสสาวะมีสีคล้ายเลือดปน) กรณีเหล่านี้ต้องรีบนำตัวผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็ว โดยไม่ต้องรอถึงวันแพทย์นัด

ยาไตรแอมเทอรีนอาจก่อให้เกิดอาการข้างเคียง แต่มักไม่ใช่อาการที่รุนแรงเท่าใดนัก เช่น คลื่นไส้ ท้องเสีย วิงเวียน ปวดศีรษะ ปากแห้ง รู้สึกอ่อนเพลีย อาการเหล่านี้สามารถหายได้เองเมื่อหยุดใช้ยานี้

ประเทศไทยเราจะพบเห็นการใช้ยานี้เป็นสูตรผสมที่ประกอบด้วยยา Triamterene และยา Hydrochlorothiazide (HCTZ) แต่ในต่างประเทศสามารถพบเห็นยาไตรแอมเทอรีนในรูปแบบยาเดี่ยวภายใต้ชื่อการค้าว่า “Dyrenium”

ไตรแอมเทอรีนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ไตรแอมเทอรีน

ยาไตรแอมเทอรีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ไตรแอมเทอรีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาไตรแอมเทอรีนเป็นยาขับปัสสาวะที่มีกลไกการออกฤทธิ์ โยตัวยาจะเพิ่มการขับน้ำและเกลือโซเดียมออกจากกระแสเลือดไปกับปัสสาวะ แต่ลดการขับออกของเกลือโปแตสเซียม ด้วยกลไกดังกล่าว ส่งผลให้เกิดฤทธิ์ลดอาการบวมน้ำ และช่วยบำบัดโรคความดันโลหิตสูง ได้ตามสรรพคุณ

ไตรแอมเทอรีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไตรแอมเทอรีนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาแคปซูลชนิดรับประทาน ที่ประกอบด้วย Triamterene 50 และ 100 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ที่ประกอบด้วย Triamterene 50 มิลลิกรัม + Hydrochlorothiazide 25 มิลลิกรัม/เม็ด

ไตรแอมเทอรีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาไตรแอมเทอรีน มีขนาดรับประทาน เช่น

ก. สำหรับลดอาการบวมน้ำ:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานยาครั้งละ 100 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง หลังอาหาร เช้า-กลางวันขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 300 มิลลิกรัม/วัน

ข. สำหรับลดความดันโลหิตสูง:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานยาเริ่มต้น 50 มิลลิกรัม/วัน หลังอาหารเช้า โดยใช้ร่วมกับยา HCTZ วันต่อไป ขนาดยาขึ้นกับคำสั่งแพทย์

อนึ่ง:

  • เด็ก: ยังไม่มีข้อบ่งใช้ทางคลินิกของยาไตรแอมเทอรีนกับผู้ป่วยเด็ก

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาไตรแอมเทอรีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไตรแอมเทอรีน สามารถรับประทานทันทีเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2เท่า ให้รับประทานยาที่ขนาดปกติ

ไตรแอมเทอรีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไตรแอมเทอรีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ไตรแอมเทอรีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไตรแอมเทอรีน เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาไตรแอมเทอรีนด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ไตรแอมเทอรีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ไตรแอมเทอรีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาไตรแอมเทอรีนอย่างไร?

ควรเก็บยาไตรแอมเทอรีน ภายใต้อุณหภูมิ 15–30 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือรถยนต์

ไตรแอมเทอรีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไตรแอมเทอรีน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Dyrenium (ไดเรเนียม)Concordia Pharmaceuticals Inc.
Dyazide (ไดอะไซด์)Mercury Pharmaceuticals Ltd

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Triamterene[2017,Oct7]
  2. http://concordiarx.com/wp-content/uploads/DYR_PI-2015-07-31-clean-website.pdf[2017,Oct7]
  3. https://www.drugs.com/triamterene.htm[2017,Oct7]
  4. https://www.drugs.com/ppa/triamterene.html[2017,Oct7]
  5. https://www.medicines.org.uk/emc/PIL.22911.latest.pdf[2017,Oct7]
  6. http://concordiarx.com/wp-content/uploads/DYR_PI-2015-07-31-clean-website.pdf[2017,Oct7]
  7. http://www.mims.com/thailand/drug/info/triamterene/?type=brief&mtype=generic[2017,Oct7]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน Sertthaphong Bobby1 eurokungza hackerza1231 nmaliwan2537
Frame Bottom