Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อัณฑะ  เภสัชกร 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มะเร็งต่อมลูกหมาก  

บทนำ

ยาไซโปรเตอโรน (Cyproterone) เป็นสารสังเคราะห์ที่มีโครงสร้างคล้ายยากลุ่มสเตียรอยด์ มีฤทธิ์ต่อต้านฮอร์โมนแอนโดรเจน (Androgen) ที่พบมากในเพศชายซึ่งมีหน้าที่กระตุ้นการเจริญ เติบโตให้ร่างกายมีลักษณะของบุรุษเพศ ทางคลินิกพบว่าในผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากที่มีแอนโดรเจนปริมาณมากเกินไปอาจเป็นเหตุให้มะเร็งของต่อมลูกหมากเจริญขยายตัวมากขึ้น นอกจากนี้แอนโดรเจนยังกระตุ้นให้เกิดอารมณ์ทางเพศสูงขึ้นอีกด้วย

ยาไซโปรเตอโรนจะทำให้การออกฤทธิ์ของแอนโดรเจนลดน้อยลงไป ทั้งนี้เซลล์ของมะเร็ง ต่อมลูกหมากจำเป็นต้องใช้ฮอร์โมนแอนโดรเจนตัวที่มีชื่อเรียกเฉพาะว่า Testosterone เพื่อขยาย และเพิ่มปริมาณของเซลล์มะเร็ง ดังนั้นจึงมีการวิจัยใช้ยาไซโปรเตอโรนช่วยชะลอการเจริญเติบโต ของเซลล์มะเร็งต่อมลูกหมากดังกล่าว ปัจจุบันอาจพบเห็นการใช้ยาไซโปรเตอโรนในรูปแบบของ Cyproterone acetate (ย่อว่า CPA) ภายใต้ชื่อการค้าว่า Cyprostat, Siterone และ Androcur และ มีรูปแบบยาแผนปัจจุบันเป็นยารับประทานและยาฉีด

การดูดซึมเข้าสู่ร่างกายจากระบบทางเดินอาหารของยานี้เป็นไปได้ถึง 100% เมื่อตัวยาเข้าสู่กระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 96% จากนั้นจะถูกส่งไปที่ตับเพื่อเผาผลาญและ ถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมี คนเราต้องใช้เวลาประมาณ 40 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยานี้ออกจากกระแสเลือดครึ่งหนึ่งของปริมาณยาที่ได้รับโดยผ่านไปกับอุจจาระและปัสสาวะ

ปกติก่อนการใช้ยาไซโปรเตอโรนแพทย์มักทำการตรวจคัดกรองและสอบถามข้อมูลส่วนตัว/ข้อมูลทางการแพทย์ของผู้ป่วยมาประกอบกันเช่น

กรณีที่แพทย์ตรวจคัดกรองและสั่งจ่ายไซโปรเตอโรนเป็นที่เรียบร้อยแล้ว สิ่งที่ผู้ป่วยพึงปฏิบัติ ควรมีดังนี้เช่น

  • มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้งเพราะแพทย์ต้องมีการติดตามอาการหลังใช้ยานี้โดยใช้ผลการตรวจเลือดมาประกอบ อีกทั้งต้องตรวจสอบการทำงานของต่อมอะดรีนัล/ต่อมหมวกไต (Adrenal glands) ว่าได้รับผลกระทบจากการรักษาโดยยาไซโปรเตอโรนหรือไม่
  • ยาไซโปรเตอโรนอาจทำให้ผู้ใช้ยารู้สึกเหนื่อย อ่อนเพลีย หากเกิดอาการเหล่านี้ควรเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะหรือการทำงานที่เกี่ยวข้องกับเครื่องจักรเพราะอาจเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
  • แพทย์จะแนะนำมิให้ผู้ป่วยดื่มสุราระหว่างการใช้ยานี้ด้วยจะรบกวนฤทธิ์การรักษาของยาไซ โปรเตอโรน
  • ช่วง 2 - 3 สัปดาห์หลังใช้ยาไซโปรเตอโรนจำนวนอสุจิของบุรุษจะลดน้อยลงไป แต่ไม่ได้หมายความว่ายาไซโปรเตอโรนเป็นยาคุมกำเนิดของผู้ชาย เมื่อหยุดใช้ยาจำนวนอสุจิก็จะกลับมาเป็นปกติเหมือนเดิม

อนึ่ง อาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ของการใช้ยาไซโปรเตอโรนในผู้ป่วยชายแต่ละคนจะไม่เหมือนกันทีเดียวนัก บางคนพบอาการข้างเคียงน้อย บางคนพบมาก แล้วแต่กรณีไป แพทย์มักจะแนะ นำวิธีการลดอาการข้างเคียงดังกล่าวเช่น หากมีอาการร้อนวูบวาบ เหงื่อออกมาก ก็ให้ไปอยู่ในที่ที่อากาศระบายดี ใส่เสื้อผ้าบางๆ แต่สำหรับบางอาการที่รุนแรงโดยเกิดขึ้นหลังการใช้ยานี้ แพทย์อาจต้องปรับแผนการรักษาเช่น มีอาการปวดท้องร่วมกับตัวเหลืองตาเหลืองซึ่งส่ออาการของความผิดปกติที่ตับ หรือมีอาการเบื่ออาหารมาก น้ำหนักลด ท้องเสีย ซึมเศร้า ที่ทั้งหมดเป็นอาการอาจส่อถึงความผิดปกติของต่อมอะดรีนัล/ต่อมหมวกไต ประการสุดท้ายที่แพทย์อาจจะแนะนำผู้ป่วยคือ ห้ามปรับ เปลี่ยนการรับประทานยานี้ด้วยตนเองเป็นอันขาด หรือถ้าผู้ป่วยได้รับยาเกินขนาดต้องรีบมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลทันที

ทั้งนี้ ยังมีข้อจำกัดการใช้ยานี้อีกไม่ว่าจะเป็นเรื่องขนาดรับประทาน ระยะเวลาของการใช้ยา การเฝ้าติดตามอาการป่วยของโรคมะเร็งต่อมลูกหมากที่ต้องสัมพันธ์กับการรักษา ฯลฯ ดังนั้นผู้ป่วย/ผู้ บริโภคควรปฏิบัติตัวตามคำแนะนำของแพทย์โดยเคร่งครัด พร้อมกับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดหมายอย่างสม่ำเสมอ

ไซโปรเตอโรนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ไซโปรเตอโรน

ยาไซโปรเตอโรนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

ไซโปรเตอโรนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาไซโปรเตอโรนจะออกฤทธิ์ต่อต้านการทำงานและชะลอปริมาณของฮอร์โมนแอนโดรเจนจากการสร้างจากอัณฑะ ส่งผลให้การเจริญเติบโตของมะเร็งต่อมลูกหมากในระยะเริ่มต้นลดน้อยลง จากกลไกเหล่านี้จึงทำให้มีฤทธิ์รักษาตามสรรพคุณ

ไซโปรเตอโรนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไซโปรเตอโรนที่จำหน่ายในประเทศไทยมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดชนิดรับประทานขนาด 50 และ 100 มิลลิกรัม/เม็ด

ไซโปรเตอโรนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาไซโปรเตอโรนมีขนาดรับประทานเช่น

ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 100 มิลลิกรัมวันละ 1 - 3 ครั้ง หรือขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา และควรรับประทานยานี้พร้อมหรือหลังอาหาร

อนึ่ง ยังไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดในการศึกษาการใช้ยานี้ในเด็กเนื่องจากมะเร็งต่อมลูกหมากเป็นมะ เร็งของชายสูงอายุ

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาไซโปรเตอโรน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไซโปรเตอโรนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับ การรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ไซโปรเตอโรนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไซโปรเตอโรนอาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น มีภาวะตัวอสุจิของผู้ใช้ยาลดลงจนถึงขั้นเทียบเท่าเป็นหมัน มีอาการเหนื่อยและอ่อนเพลีย รู้สึกร้อนวูบวาบและเหงื่อออกมาก รู้สึกซึมเศร้า กระวนกระวาย หายใจได้ไม่สะดวก/หายใจลำบาก น้ำหนักตัวลดหรือไม่ก็เพิ่ม บางคนอาจพบอาการตัวเหลือง ปวดท้อง เกิดเส้นเลือดขอด ระบบการเผาผลาญอาหารประเภทแป้งในร่างกายลดประสิทธิภาพลงไป (อ้วนง่าย) อาจมีภาวะเกลือโซเดียมในเลือดต่ำแต่กลับมีภาวะเกลือโพแทสเซียมในเลือดสูง กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ความดันโลหิตสูงเพิ่มมากขึ้น มีภาวะเต้านมโต อารมณ์ทางเพศลดลง และอาจมีน้ำนมไหล

สำหรับผู้ที่มีอาการแพ้ยานี้อาจพบอาการผื่นคัน รู้สึกอึดอัดหายใจไม่ออก/หายใจลำบาก และอาจมีอาการบวมน้ำทั่วตัว การกลืนอาหารลำบาก หากพบอาการเหล่านี้ให้รีบนำตัวผู้ป่วยพบแพทย์/ ไปโรงพยาบาลโดยทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้ไซโปรเตอโรนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไซโปรเตอโรนเช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวม ไซโปรเตอโรนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่ม เติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ไซโปรเตอโรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไซโปรเตอโรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาไซโปรเตอโรนอย่างไร?

ควรเก็บยาไซโปรเตอโรนภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในรถยนต์หรือในห้องน้ำ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไซโปรเตอโรนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไซโปรเตอโรนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Cyprostat (ไซโปรสแตท) Bayer
Androcur (แอนโดรเคอ) Bayer

บรรณานุกรม

  1. http://patient.info/medicine/cyproterone-an-anti-androgen-for-men-cyprostat-androcur [2015,July25]
  2. http://www.macmillan.org.uk/Cancerinformation/Cancertreatment/Treatmenttypes/Hormonaltherapies/Individualhormonaltherapies/Cyproterone.aspx [2015,July25]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Cyproterone [2015,July25]
  4. http://www.drugs.com/international/cyproterone.html[2015,July25]
  5. http://www.drugs.com/uk/cyproterone-acetate-100-mg-tablets-leaflet.html[2015,July25]
  6. http://www.medicines.org.uk/emc/medicine/3683/PIL/Cyprostat+50mg [2015,July25]
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Cyproterone_acetate#Dosage_and_administration[2015,July25]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน sirikul xsport001
Frame Bottom