Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

เอนไซม์ไซโตโครมพี450-3เอ4(Cytochrome P450- 3A4) มีคำย่อว่า CYP3A4 เป็นเอนไซม์ของร่างกายมนุษย์ พบที่อวัยวะตับและในลำไส้เล็ก หน้าที่หลักๆของเอนไซม์ชนิดนี้คือ คอยทำลายอินทรีย์สารแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย อย่างเช่น พิษของเชื้อโรค รวมถึงการทำลายยาต่างๆที่เข้าสู่ร่างกาย แต่ก็มีตัวยาหลายรายการที่สามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ CYP3A4 นี้ ซึ่งเรียกชื่อในเชิงวิชาการของยากลุ่มนี้ว่า “ไซโตโครมพี450-3เอ4 อินฮิบิเตอร์(Cytochrome P450- 3A4 inhibitor) หรือเรียกย่อๆ เป็นภาษาอังกฤษว่า CYP3A4 inhibitors”

ทั้งนี้ ขณะที่ร่างกายได้รับยากลุ่ม CYP3A4 inhibitors อาจส่งผลให้กลุ่มยาดังกล่าวมีระดับความเข้มข้นในกระแสเลือดสูงมากขึ้น จนก่อให้เกิดอาการข้างเคียง(ผลข้างเคียง)ที่สูงขึ้นตามมา

โดยอาจจำแนกยาในกลุ่ม CYP3A4 inhibitors ได้ดังนี้

ก. กลุ่มที่มีฤทธิ์ยับยั้ง CYP3A4 ได้มาก (Strong CYP3A4 inhibitors): อาทิ เช่น

ข. กลุ่มที่ออกฤทธิ์ยับยั้ง CYP3A4 ได้ในระดับกลาง(Moderate CYP3A4 inhibitors): อาทิเช่น

ค. กลุ่มที่ออกฤทธิ์ยับยั้ง CYP3A4 ได้ในระดับต่ำ(Weak CYP3A4 inhibitors): อาทิ เช่นยา Fluoxetine, Cimetidine, Buprenorphine, Cafestol, Orphenadrine, Gabapentin, Pregabalin

ง. กลุ่มที่ออกฤทธิ์ยับยั้ง CYP3A4 อย่างไม่จำเพาะเจาะจง(Unspecified potency): อาทิ เช่น Amiodarone, Ciprofloxacin, Dithiocarbamate, Voriconazole, Imatinib, Mifepristone, Norfloxacin, Gestodene, Mibefradil, Fluvoxamine, Isoniazid, Quercetin

นอกจากนี้ยังมียาอีกหลายรายการที่มีลักษณะของ CYP3A4 inhibitors ที่ไม่สามารถจัดอยู่ในกลุ่มย่อยดังกล่าวได้ เช่น Anastrozole, Azithromzcin, Cannabinoids, Clotrimazole, Cyclosporine, Danazol, Delavirdine, Dexamethasone, Diethyldithiocarbamate, Dirithyromycin, Disulfiram, Entacapone, Ethinyl estradiol, Metronidazole, Miconazole, Nevirapine, Norfluoxetine, Omeprazole, Oxiconazole, Paroxetine, Propoxyphene, Quinidine, Quinine, Quinupristine, Ranitidine, Sertindole, Sertraline, Troglitazone, Troleandomycin, Valproic acid

อนึ่ง บทความนี้ เป็นเพียงแนวทาง หรือยกตัวอย่างว่า ยาบางตัวอยู่ในกลุ่มยา CYP3A4 inhibitors เท่านั้น ไม่สามารถครอบคลุมยาทุกรายการในกลุ่มยานี้ได้ ซึ่งการนำยาในกลุ่มนี้ไปใช้ร่วมกับยาอื่น หรือแม้แต่จะใช้ในลักษณะของยาเดี่ยวๆ จะส่งผลต่อระดับยาเหล่านั้นในกระแสเลือดให้สูงขึ้นกว่าปกติ รวมถึงผลข้างเคียงต่างๆจากยากลุ่มนี้ที่อาจเกิดสูงขึ้นได้ ดังนั้น เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภคเอง การเลือกใช้ยาชนิดใดๆ จึงควรเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

ไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์มีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ไซโตโครมพี450_3เอ4อินฮิบิเตอร์

ยาแต่ละตัวยาที่มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ CYP3A4 (CYP3A4 inhibitors) จะมีสรรพคุณในการรักษาโรคเฉพาะแต่ละตัวยาอยู่แล้ว เช่น ยาต้านไวรัส กลุ่ม Protease inhibitors จะเป็นยารักษาโรคเอดส์ หรือโรคติดเชื้อเอชไอวี เป็นต้น ส่วนการออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ CYP3A4 ไม่ถือเป็นสรรพคุณทางคลินิกของยาเหล่านั้น แต่เป็นธรรมชาติ/คุณสมบัติหนึ่งของยาเหล่านั้น ที่มีฤทธิ์ต่อต้านกลไกการทำลายยาของร่างกายเท่านั้น จึงเป็นข้อควรระวังที่สำคัญ ในการใช้ยากลุ่มนี้ ที่จะเกิดผลข้างเคียงจากยากลุ่มนี้ได้สูงมากขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับผลข้างเคียงจากยาทั่วไปที่ไม่มีสรรพคุณนี้ ดังนั้นเพื่อความปลอดภัยในการใช้ยา จึงควรต้องใช้ยาต่างๆตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษา หรือปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยารับประทานเองเสมอ

ไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ด้วยกลไกการออกฤทธิ์เพื่อรักษาโรคของยากลุ่ม CYP3A4 inhibitors มีรายการยา เป็นจำนวนมาก ผู้อ่านสามารถดูกลไกการออกฤทธิ์ของยาแต่ละชนิดย่อย ดังได้กล่าวในหัวข้อ “บทนำ” ได้จากเว็บไซต์ หาหมอ.com ในหัวข้อ วิกิยา

ไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

ไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาไซโตโครมพี450- 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ มีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาในแต่ละรายการ ของตัวยาย่อย โดยต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษา

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาไซโตโครมพี450- 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไซโตโครมพี450- 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษา ควรรับประทานยาไซโตโครมพี450- 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ ตรงเวลา

ไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ผลไม่พึงประสงค์(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ของยาไซโตโครมพี450- 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ จะแตกต่างกันไป ขึ้นกับแต่ละชนิดของตัวยาย่อย ซึ่งสามารถอ่านได้จากบทความต่างๆของแต่ละตัวยา (เช่น ตัวยาที่ได้กล่าวถึงในหัวข้อ “บทนำ”) ในเว็บไซต์ หาหมอ.com

มีข้อควรระวังการใช้ไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์อย่างไร?

ข้อควรระวังในการใช้ยาไซโตโครมพี450- 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ จะแตกต่างกันไป ขึ้นกับแต่ละชนิดของตัวยาย่อย ซึ่งสามารถอ่านได้จากบทความต่างๆของแต่ละตัวยา (เช่น ตัวยาที่ได้กล่าวถึงในหัวข้อ “บทนำ”) ในเว็บไซต์ หาหมอ.com

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บhaamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

  • เมื่อมีการใช้ยากลุ่ม CYP3A4 inhibitors ร่วมกับยาที่ต้องผ่านการทำลายโดยตับ เช่น ยา Phenytoin, 5-fluorouracil ยา CYP3A4 inhibitors อาจส่งผลให้กลุ่มยาดังกล่าว มีระดับความเข้มข้นในเลือดสูงมากขึ้น จนอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงของยาเหล่านั้นที่สูงขึ้นติดตามมา หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาเหล่านั้น ให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป

ควรเก็บรักษาไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์อย่างไร?

ควรเก็บยาไซโตโครมพี450- 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ ตามคำแนะนำในเอกสารกำกับยาที่แนบมากับผลิตภัณฑ์ ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ และไม่เก็บยาที่หมดอายุ

ไซโตโครมพี450 3เอ4 อินฮิบิเตอร์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไซโตโครมพี450- 3เอ4 อินฮิบิเตอร์ ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Antibi-Otic (แอนทีบี-โอติก)Seng Thai
Archifen Ear (อาร์ชิเฟน เอีย)Archifar
Archifen Eye (อาร์ชิเฟน อาย)Archifar
CD-Oph (ซีดี-ออฟ)Seng Thai
Hofnazole (ฮอฟนาโซล)Pharmahof
Itra (ไอทรา)MacroPhar
Itracon (ไอทราคอน)Unison
Itrasix (ไอทราซิกซ์)Sinensix Pharma
Itrazole (ไอทราโซล)Millimed
Norspor (นอร์สปอร์)Pond’s Chemical
Tybost (ไทบอสท์)Gilead
Stribild (สตริปบิลด์)Gilead
Angizem (แอนไจเซม)Sun Pharma
Cardil CR (คาร์ดิล ซีอาร์)Orion
Cascor XL (แคสคอร์ เอ็กซ์แอล)Ranbaxy
Denazox (เดนาซอก)Remedica
Dilcardia (ดิลคาร์เดีย)J.B. Chemicals
Caveril (คาเวอริล)Remedica
Isoptin (ไอซอพติน)Abbott
Isoptin SR (ไอซอพติน เอสอาร์)Abbott
Sopmil (ซอพมิล)T.O. Chemicals
Vermine (เวอร์มายน์)Pharmasant Lab
Biozole (ไบโอโซล)Biolab
Diflucan (ไดฟลูแคน)Pfizer
Fluconazole Mayne Pharma (ฟลูโคนาโซล เมียน ฟาร์มา)Mayne Pharma
Flucozole (ฟลูโคโซล)Siam Bheasach
Antimic (แอนไทมิก)Chew Brothers
Isoniazid A.N.H. (ไอโซไนอาซิด เอ. เอ็น.เฮท)A N H Products
Isoniazid Atlantic (ไอโซไนอาซิด แอทแลนติค)Atlantic Lab
Isoniazid BJ Benjaosoth (ไอโซไนอาซิด บีเจ เบญจโอสถ)BJ Benjaosoth
Isoniazid GPO (ไอโซไนอาซิด จีพีโอ)GPO
Airomet-Aom (แอโรเมท-ออม)Masa Lab
Amnopra (แอมโนพรา)AMN Life Science
Desec (ดีเซก)T.O. Chemicals
Dosate (โดเซท)Pharmasant Lab
Duogas (ดูโอแก๊ส)MacroPhar

บรรณานุกรม

  1. https://liferaftgroup.org/long-list-of-inhibitors-and-inducers-of-cyp3a4-and-cyp2d6/ [2016,Aug6]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/CYP3A4 [2016,Aug6]
  3. http://www.straighthealthcare.com/cytochrome-p450-3a4.html [2016,Aug6]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom