Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ผิวหนัง  เล็บ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เชื้อราที่เล็บ 

บทนำ

ยาไซโคลพิรอกซ์ (Ciclopirox หรือ Ciclopirox olamine) เป็นยาสังเคราะห์ที่ใช้เป็นยาต้านเชื้อราที่บริเวณผิวหนัง ส่วนใหญ่จะนำมารักษาโรคเชื้อราที่เล็บ หนังศีรษะ เท้า และมีวางจำหน่ายทั่วโลก ยานี้ไม่เหมาะที่จะใช้กับ ตา จมูก ปาก/ช่องปาก และบริเวณช่องคลอด รวมถึงสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตรและสตรีตั้งครรภ์ก็ควรปรึกษาแพทย์ก่อนการใช้ยานี้เสมอ

กลไกการออกฤทธิ์ของยาไซโคลพิรอกซ์ยังไม่เป็นที่ทราบอย่างแน่ชัด แต่มีบางข้อมูลทางคลิ นิกที่บ่งบอกว่ายานี้อาจทำให้เกิดความเสียหายต่อสารพันธุกรรมดีเอ็นเอ (DNA) ของเชื้อรารวมถึงยับยั้งและรบกวนการทำงานของเอนไซม์ในตัวเชื้อราที่ถูกเรียกว่า โซเดียม (Na, Sodium) โพแทส เซียม (K, Potassium) เอทีพีเอส (Na+ K+ ATPase) บางสูตรตำรับยานี้ได้ถูกพัฒนาให้มีลักษณะเหมือนยาทาเล็บเพื่อใช้รักษาอาการติดเชื้อราทั้งเล็บมือ-เล็บเท้า สำหรับสูตรตำรับยานี้ที่เป็นยาครีม แพทย์มักแนะนำให้ผู้ป่วยล้างผิวหนังบริเวณที่ติดเชื้อราด้วยน้ำสบู่และเช็ดให้แห้งเสียก่อน จากนั้นจึงทายาให้ทั่วบริเวณที่มีการติดเชื้อราเพียงเบาๆและให้เป็นฟิล์ม (Film) บางๆ ห้ามใช้ผ้าพันแผลปิดทับหากไม่มีคำสั่งจากแพทย์ผู้รักษา

ยังมีข้อปฏิบัติของการใช้ยาไซโคลพิรอกซ์รักษาเชื้อราที่ทางคลินิกได้ยึดเป็นหลักปฏิบัติมาตลอดคือ

  • ผู้ป่วยจะต้องใช้นี้ครบคอร์ส์ (Course) รักษาถึงแม้อาการจะดีขึ้นหลังจากใช้ยานี้เพียงไม่กี่วัน ก็ตา
  • กรณีที่ยาไซโคลพิรอกซ์สัมผัสตา ปาก/ช่องปาก หรือโพรงจมูก ให้รีบล้างยานี้ออกด้วยน้ำสะ อาดทันที
  • การใช้ยานี้ไปแล้ว 4 สัปดาห์อย่างต่อเนื่องแล้วอาการติดเชื้อรายังไม่ดีขึ้น ผู้ป่วยควรต้องกลับ มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา ข้อควรทราบอีกประการหนึ่งคือ ยาไซโคลพิรอกซ์เป็นยาต้านเชื้อราเท่านั้นจึงไม่เหมาะและถือเป็นข้อห้ามที่จะนำยานี้มารักษาอา การทางผิวหนังที่มีการติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อไวรัส

ผู้ป่วยไม่ควรใช้ยาชนิดอื่นใดๆทาร่วมกับยาไซโคลพิรอกซ์โดยมิได้มีการปรึกษาแพทย์ผู้รักษาก่อน

นอกจากนี้ยังมีข้อห้ามใช้ยาไซโคลพิรอกซ์กับเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 10 ปีลงมาด้วยยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกมาสนับสนุนความปลอดภัยของการใช้ยาไซโคลพิรอกซ์กับผู้ป่วยเด็กกลุ่มนี้

ยาไซโคลพิรอกซ์สามารถก่อให้เกิดอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ได้บ้างเล็กน้อยเช่น อาจ ทำให้เกิดอาการคันเล็กน้อยบริเวณผิวหนังที่สัมผัสกับตัวยานี้ อย่างไรก็ตามหากใช้ยานี้แล้วมีอาการคล้ายแพ้ยานี้เกิดขึ้น (เช่น ผื่นขึ้นทั่วตัว หายใจลำบาก) ควรต้องรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุก เฉิน

ถึงแม้ยาไซโคลพิรอกซ์จะถูกออกแบบมาเป็นยาทาภายนอกก็จริงแต่เพื่อประสิทธิภาพของการรักษาก็ควรต้องใช้ยาตามคำสั่งแพทย์เสมอ และหากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการใช้ยาไซโคลพิรอกซ์ผู้ ป่วย/ผู้บริโภคสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมจากแพทย์ผู้รักษาหรือจากเภสัชกรโดยทั่วไป

ไซโคลพิรอกซ์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ไซโคลพิรอกซ์

ยาไซโคลพิรอกซ์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อรักษาการติดเชื้อราประเภทต่างๆดังนี้เช่น

ไซโคลพิรอกซ์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาไซโคลพิรอกซ์มีกลไกการออกฤทธิ์ที่ยังไม่แน่ชัด แต่มีการศึกษาที่ทำให้แพทย์เชื่อว่าตัวยาจะรบกวนการส่งผ่านสารอาหารที่จำเป็นในเซลล์ของเชื้อราและรบกวนการสังเคราะห์สารโปรตีนรวม ถึงทำให้สารพันธุกรรมดีเอ็นเอ (DNA) ของเชื้อราไม่สามารถทำหน้าที่ได้อย่างปกติ จากกลไกดัง กล่าวจึงทำให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

ไซโคลพิรอกซ์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไซโคลพิรอกซ์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • แชมพูสระผมขนาดความเข้มข้น 1%
  • ยาครีมหรือเจลหรือสารแขวนตะกอนหรือสารละลายขนาดความเข้มข้น 0.77%
  • สบู่เหลวขนาดความเข้มข้น 1.5%
  • ยาทาเล็บหรือแลคเกอร์ (Lacquer) ขนาดความเข้มข้น 8%

ไซโคลพิรอกซ์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาไซโคลพิรอกซ์มีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาขึ้นกับชนิดของโรคที่เป็นสาเหตุ ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างดังนี้เช่น

ก. สำหรับการรักษาเชื้อราที่เล็บมือ-เล็บเท้า:

  • ผู้ใหญ่และเด็กที่มีอายุตั้วแต่ 10 ปีขึ้นไป: ใช้ยาทาเล็บไซโคลพิรอกซ์ทารอบบริเวณเล็บที่ติดเชื้อราวันละครั้งก่อนนอน และทำการเช็ดทำความสะอาดยาออกด้วยแอลกอฮอล์ทุกๆ 7 วัน ระยะ เวลาในการใช้ยาขึ้นกับคำสั่งของแพทย์
  • เด็กอายุต่ำกว่า 10 ปี: การใช้ยานี้กับเด็กที่อายุต่ำกว่า 10 ปียังไม่มีการจัดทำในทางคลินิก การใช้ยาในเด็กวัยนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

ข. รักษารังแคที่ศีรษะ:

  • ผู้ใหญ่: ใช้แชมพูไซโคลพิรอกซ์ (1%) 5 - 10 มิลลิลิตรสระผมสัปดาห์ละ 2 ครั้งเป็นเวลา 4 สัปดาห์ การสระผมแต่ละครั้งควรเว้นระยะเวลา 3 วัน หรือใช้ไซโคลพิรอกซ์เจล (0.77%) ทาที่หนังศีรษะในบริเวณที่เป็นรังแควันละ 2 ครั้งเป็นเวลา 4 สัปดาห์
  • เด็ก: การใช้ยานี้กับเด็กยังไม่มีการจัดทำในทางคลินิก การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกนณีๆไป

ค. สำหรับการติดเชื้อราชนิดแคนดิดาที่ผิวหนัง เชื้อราบริเวณขาหนีบ ที่ลำตัว เท้า และเกลื้อน:

  • ผู้ใหญ่และเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป: ทาไซโคลพิรอกซ์ครีม/โลชั่น (0.77%) ในบริเวณที่ติดเชื้อราวันละ 2 ครั้งเช้า - เย็น
  • เด็กอายุต่ำกว่า 10 ปี: การใช้ยานี้กับเด็กที่อายุต่ำกว่า 10 ปียังไม่มีการจัดทำในทางคลินิก การใช้ยาในเด็กวัยนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

*อนึ่งการใช้ยานี้รักษาเชื้อราแบบต่างๆอาจมีระยะเวลาการรักษาที่แตกต่างกัน แพทย์ผู้รักษา จะเป็นผู้กำหนดระยะเวลาการใช้ได้อย่างเหมาะสม

*****หมายเหตุ: ขนาดและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาไซโคลพิรอกซ์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมใช้ยาควรทำอย่างไร?

หากลืมใช้ยาไซโคลพิรอกซ์สามารถใช้ยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการใช้ยาในครั้ง ถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ไซโคลพิรอกซ์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไซโคลพิรอกซ์อาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) กับผิวหนัง ที่มีการสัมผัสยาดังนี้เช่น มีอาการคันหรือเกิดผื่นคัน บางครั้งทำให้ผิวเกิดรังแคมากขึ้น ผู้ป่วยบางรายอาจพบอาการปวดศีรษะ เป็นลม หัวใจเต้นผิดปกติ ซึ่งหากอาการผิดปกติเหล่านี้รุนแรงควรรีบไปโรง พยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้ไซโคลพิรอกซ์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไซโคลพิรอกซ์เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาชนิดนี้
  • ห้ามใช้ยากับหญิงตั้งครรภ์ หญิงที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็กอายุต่ำกว่า 10 ปี โดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามรับประทาน หรือให้ยาสัมผัสกับตา หรือทายาในจมูก หรือทาในปาก/ช่องปาก
  • หากพบอาการแพ้ยานี้เช่น มีผื่นคันขึ้นเต็มตัว หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก ตัวบวม ให้หยุดใช้ยานี้ทันทีแล้วพาผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็วทันที/ฉุกเฉิน
  • การใช้ยาไซโคลพิรอกซ์รักษาการติดเชื้อราจะต้องใช้ยาจนครบคอร์สของการรักษา ถึงแม้อาการจะเริ่มดีขึ้นในสัปดาห์แรกของการใช้ยาก็ตา
  • ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์/พยาบาลอย่างเคร่งครัด
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไซโคลพิรอกซ์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ไซโคลพิรอกซ์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ด้วยยาไซโคลพิรอกซ์เป็นยาทาภายนอก/ยาใช้ภายนอก (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง รูปแบบยาเตรียม) จึงยังไม่มีรายงานพบปฏิกิริยาระหว่างยากับยาชนิดรับประทานใดๆ

ควรเก็บรักษาไซโคลพิรอกซ์อย่างไร?

ควรเก็บผลิตภัณฑ์ยาไซโคลพิรอกซ์ในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง แดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

ไซโคลพิรอกซ์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไซโคลพิรอกซ์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Loprox (โลพรอกซ์)sanofi-aventis
Stieprox (สตีพรอกซ์)Stiefel

อนึ่งยาชื่อการค้าของยาไซโคลพิรอกซ์ในประเทศตะวันตกเช่น Penlac, Penlac nail lacquer

บรรณานุกรม

  1. http://www.drugs.com/dosage/ciclopirox-topical.html[2017,June10]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Ciclopirox[2017,June10]
  3. http://www.mims.com/thailand/drug/info/ciclopirox/?type=brief&mtype=generic[2017,June10]
  4. https://www.drugs.com/sfx/ciclopirox-topical-side-effects.html[2017,June10]
Updated 2017,June10


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน Sertthaphong Daw283 Bobby1 hackerza1231 nmaliwan2537
Frame Bottom