Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ซึมเศร้า 

บทนำ

ยาไซตาโลแพรม (Citalopram) เป็นยาบำบัดอาการโรคซึมเศร้าที่จัดอยู่ในกลุ่ม Selective serotonin reuptake inhibitor (SSRI) ในต่างประเทศยาชื่อการค้าของยานี้ที่เป็นที่รู้จักเช่น ยา Celexa, Cipramil โดยตัวยานี้มีกลไกเพิ่มปริมาณสารซีโรโทนิน (Serotonin) ในสมอง รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะเป็นยาชนิดรับประทาน โดยตัวยาสามารถดูดซึมจากระบบทางเดินอาหาร และกระจายตัวเข้าสู่กระแสเลือดได้ประมาณ 80% การทำลายโครงสร้างของยาจะเกิดที่อวัยวะตับ ร่างกายต้องใช้เวลาถึงประมาณ 35 ชั่วโมงในการกำจัดยาออกจากกระแสเลือด 50% โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

มีข้อจำกัดการใช้ยาไซตาโลแพรมบางประการที่แพทย์มักจะนำมาประกอบการตัดสินใจใช้ยานี้กับผู้ป่วยเช่น

ทั้งนี้หลังจากการจ่ายยาให้ผู้ป่วยนำกลับมารับประทาน แพทย์จะเน้นย้ำให้ผู้ป่วยรับประทานยานี้ให้ตรงเวลา ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง

อนึ่ง ยังมีเรื่องอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) จากยานี้ที่สามารถเกิดขึ้นได้ หรือผู้ป่วยบางรายอาจไม่ได้รับอาการข้างเคียงใดๆเลยก็เป็นได้ ทั้งนี้ขึ้นกับการตอบสนองของร่างกายผู้ป่วยแต่ละบุคคลที่ไม่เหมือนกัน

หลังการรับประทานยาไซตาโลแพรม อาจต้องใช้เวลาประมาณ 4 สัปดาห์ขึ้นไปจึงจะเห็นประสิทธิผลของการรักษา หากอาการผู้ป่วยไม่ดีขึ้นตามระยะเวลาที่เหมาะสม ควรนำผู้ป่วยกลับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา

ยาไซตาโลแพรมมีข้อห้ามและผลข้างเคียงของการใช้ยาอยู่หลายประการ เพื่อความปลอดภัยต่อตัวผู้ป่วยเองควรต้องใช้ยาตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาอย่างเคร่งครัด

ไซตาโลแพรมมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ไซตาโลแพรม

ยาไซตาโลแพรมมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อรักษาอาการของโรคซึมเศร้า

ไซตาโลแพรมมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาไซตาโลแพรมคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการดูดกลับของสารซีโรโทนิน (Serotonin) ของเซลล์สมองทำให้ระดับซีโรโทนินมีความเข้มข้นที่เหมาะสม จนส่งผลให้เกิดฤทธิ์บรรเทาอาการซึมเศร้าตามสรรพคุณ

ไซตาโลแพรมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไซตาโลแพรมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดชนิดรับประทานขนาด 10, 20 และ 40 มิลลิกรัม/เม็ด

ไซตาโลแพรมมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาไซตาโลแพรมมีขนาดรับประทานเช่น

  • ผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: รับประทานเริ่มต้น 20 มิลลิกรัมวันละครั้ง หลังจากใช้ยานี้ไป 1 สัปดาห์ แพทย์อาจปรับขนาดรับประทานเพิ่มเป็น 40 มิลลิกรัมวันละครั้ง ขนาดรับประทานเพื่อคงระดับการรักษาอยู่ที่ 20 - 40 มิลลิกรัมวันละครั้ง ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 40 มิลลิกรัม/วัน
  • ผู้สูงอายุ: รับประทานยานี้ได้สูงสุดไม่ควรเกิน 20 มิลลิกรัม/วัน
  • ผู้อายุต่ำกว่า 18 ปี: การใช้ยานี้ต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

*อนึ่ง สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาไซตาโลแพรม ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไซตาโลแพรมสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ถึงแม้ยาในกลุ่มนี้ไม่มีฤทธิ์ของการเสพติดก็จริง แต่ถ้าหยุดการใช้ยาเองหรือลืมรับประทานยาบ่อยๆหลายครั้งก็สามารถก่อให้เกิดอาการถอนยาได้ (Withdrawal-like symtoms) ซึ่งมักจะพบอาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนก่อนเกิดอาการถอนยาเช่น มีอาการคลื่นไส้ ปวดศีรษะ วิงเวียน หรือมีอาการคล้ายมีเข็มทิ่ม เป็นต้น

ไซตาโลแพรมมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไซตาโลแพรมสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น มีอาการง่วงนอน นอนไม่หลับ คลื่นไส้ น้ำหนักตัวเพิ่ม หิวอาหารบ่อย ปัสสาวะบ่อย ความต้องการทางเพศลดลง ปากแห้ง เหงื่อออกมาก ท้องเสีย อ่อนแรง

ทั้งนี้ยังมีอาการข้างเคียงที่พบได้อีกแต่พบได้น้อยเช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดันโลหิตเปลี่ยนแปลง ม่านตาขยาย วิตกกังวล ปวดศีรษะ วิงเวียน มีอาการลมชัก ประสาทหลอน ผิวหนังแพ้แสงแดด บางกรณีอาจเกิดภาวะฮอร์โมนโปรแลคติน (Prolactin, ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองที่เกี่ยวข้องกับการหลั่งน้ำนม) ในเลือดเพิ่มสูงขึ้นทำให้มีน้ำนมไหลได้

*อนึ่ง อาการของผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดเช่น อาเจียน หัวใจเต้นผิดจังหวะ วิงเวียน เหงื่อออก คลื่นไส้ มีอาการตัวสั่น รู้สึกสับสน เกิดลมชัก และอาจมีภาวะโคม่า หากพบอาการดังกล่าวควรรีบนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้ไซตาโลแพรมอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไซตาโลแพรมเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้้
  • ห้ามใช้ร่วมกับยากลุ่ม MAOI ด้วยอาจทำให้เกิดภาวะ Serotonin syndrome
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร และเด็กโดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามปรับขนาดการใช้ยานี้ด้วยตนเอง
  • ญาติควรเฝ้าระวังพฤติกรรมของผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดเพื่อคอยดูแลอาการข้างเคียงต่างๆหรือ เฝ้าระวังอาการที่อยากทำร้ายตัวเองซึ่งอาจเกิดขึ้นได้ระหว่างการใช้ยากลุ่มต้านโรคซึมเศร้าที่รวมถึงยาไซตาโลแพรมนี้
  • การหยุดใช้ยานี้เองโดยทันทีอาจทำให้เกิดภาวะถอนยาขึ้นได้
  • มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไซตาโลแพรมด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ไซตาโลแพรมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไซตาโลแพรมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

  • การใช้ยาไซตาโลแพรมร่วมกับยา Aspirin, ยากลุ่ม NSAIDs, Warfarin อาจเพิ่มความเสี่ยงของภาวะเลือดออกง่าย หากไม่มีความจำเป็นใดๆควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาไซตาโลแพรมร่วมกับยา Omeprazole อาจทำให้ระดับยาไซตาโลแพรมในร่างกายเพิ่มสูงขึ้นจนอาจทำให้ผู้ป่วยได้รับอาการข้างเคียงจากยาไซตาโลแพรม หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมเป็นกรณีไป
  • การใช้ยาไซตาโลแพรมร่วมกับยา Phenylpropanolamine อาจทำให้ได้รับผลข้างเคียงของ Phenylpropanolamine ติดตามมาได้มากเช่น กระสับกระส่าย วิตกกังวล บางกรณีการใช้ยาทั้งคู่ร่วม กันอาจทำให้เกิดภาวะ Serotonin syndrome เพื่อเป็นการป้องกันอาการข้างเคียงดังกล่าวจึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาไซตาโลแพรมร่วมกับยา Codeine อาจลดฤทธิ์การรักษาของ Codeine หากมีความจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป

ควรเก็บรักษาไซตาโลแพรมอย่างไร?

ควรเก็บยาไซตาโลแพรมในอุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไซตาโลแพรมมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไซตาโลแพรมที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
CITARA (ซิทารา) Intas
CITOLA (ซิโทลา) La Pharma
CITOPAM (ไซโตแพม) Sun (Synergy)
C-PRAM (ซี-แพรม) Unichem
CITALOP TAB (ไซทาลอพ แท็บ) East West
CITALOMINE (ไซทาโลมีน) Psycorem
CITADEP (ซิทาเดพ) Cipla
CELICA (เซลิกา) Ranbaxy (Solus)
CELEPRA (เซเลพรา) Micro Synapse

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Selective_serotonin_reuptake_inhibitor#List_of_agents [2015,Oct31]
  2. http://www.drugs.com/citalopram.html [2015,Oct31]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Citalopram [2015,Oct31]
  4. http://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/citalopram-oral-route/before-using/drg-20062980 [2015,Oct31]
  5. http://www.mims.com/Thailand/drug/search?q=citalopram&AllFlag=ALL [2015,Oct31]
  6. http://xpil.medicines.org.uk/ViewPil.aspx?DocID=23219 [2015,Oct31]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน sirikul scala333
Frame Bottom