Frame Top
User

ไข้สมองอักเสบ โรคร้ายหน้าฝน (ตอนที่ 1)

โดย ภก. กรชัย ฉันทจิรธรรม
17 มิถุนายน 2013

นพ. ประดิษฐ สินธวณรงค์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) กล่าวเมื่อต้นเดือนมิถุนายนว่า ขณะนี้

ประเทศไทยได้เริ่มเข้าสู่ฤดูฝน จึงได้สั่งการให้ให้สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) ทั่วประเทศเผยแพร่ ความรู้แก่ประชาชนในการดูแลสุขภาพ และป้องกันการเจ็บป่วยในฤดูฝน

ด้าน นพ.ณรงค์ สหเมธาพัฒน์ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า โรคที่พบในฤดูฝนและน้ำท่วมมี 5 กลุ่ม รวม 17 โรค กลุ่มที่มีความสำคัญมาก ได้แก่ โรคที่เกิดจากยุงและสัตว์ต่างๆ โดยเฉพาะโรคไข้สมองอักเสบ เจ อี (Japanese Encephalitis) ที่เกิดจากถูกยุงรำคาญ (ซึ่งมักอยู่ในแหล่งน้ำในทุ่งนา) กัดเอา

ก่อนหน้านี้ โรคไข้สมองอักเสบ รู้จักกันในชื่อว่า “โรคไข้สมองอักเสบ ชนิดบี” (Japanese B encephalitis) ซึ่งเป็นโรคที่มีสาเหตุจากไวรัสไข้สมองอักเสบที่เติบโตในยุง (Mosquito-borne Japanese encephalitis) และเป็นเชื้อไวรัสในตระกูล Flaviviridae

การเลี้ยงหมูและนกป่า (Herons) เป็นแหล่งรังโรคของเชื้อไวรัส การติดต่อสู่คนเป็นสาเหตุของอาการที่รุนแรง พาหะของโรคนี้ที่สำคัญที่สุดคือ ยุงสายพันธุ์ Culex tritaeniorhynchus และ Culex vishnui โรคนี้แพร่หลายมากที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และตะวันออกกลาง

ในเรื่องอาการ (symptoms) นั้น โรคไข้สมอง มีระยะฟักตัว 5 - 15 วัน คนที่ติดเชื้อส่วนใหญ่ไม่มีอาการ มีเพียง 1 ใน 250 รายที่ติดเชื้อเท่านั้นที่พัฒนาเป็นโรคไข้สมองอักเสบ ในสัตว์อาการของโรคคือการเป็นหมันและการแท้งในหมู ในม้าจะเป็นโรคทางระบบปราสาท (Central nervous system : CNS) และอาการอื่นๆ เช่น มีไข้ เซื่องซึม และเบื่ออาหาร

อาการรุนแรงที่เห็นได้ชัดของคนเป็นโรคนี้คือ มีไข้ ปวดหัวและครั่นเนื้อครั่นตัว เป็นอาการที่ไม่เฉพาะเจาะจงของโรคนี้ซึ่งอาจจะใช้เวลาระหว่าง 1 - 6 วัน อาการซึ่งพัฒนาต่อไปคือระยะไข้สมองอักเสบเฉียบพลัน ซึ่งมีคอแข็ง อาการไม่สบายเนื่องจากขาดอาหาร (Cacahexia) อัมพาตครึ่งซีก (Hemiparesis) ชักและมีไข้สูงระหว่าง 38 - 41 °C อาการปัญญาอ่อน (Mental retardation) อาจเกิดขึ้นทำให้เกิดอาการโคม่าได้

อัตราการตายของโรคนี้ไม่แน่นอน แต่โดยทั่วไปจะสูงมากในเด็ก และสามารถผ่านทางรกได้ ความบกพร่องทางระบบประสาทอาจเกิดขึ้นได้เช่น หูหนวก อารมณ์แปรปรวน และอัมพาตครึ่งซีก ซึ่งจะเกิดขึ้นกับผู้ที่มีปัญหาระบบประสาทส่วนกลางร่วมด้วย ผู้ป่วยอาจจะมีอาการคลื่นไส้ ปวดศีรษะ มีไข้ อาเจียน และบางครั้งมีอาการบวมของอันฑะ

การเพิ่มการกระตุ้นเซลสร้างภูมิต้านทาน (Microglial) ในผู้ป่วยที่ติดเชื้อโรคไข้สมองอักเสบ พบว่ามีผลต่อการเกิดโรคของไวรัส เซลสร้างภูมิต้านทานเป็นเซลภูมิคุ้มกันที่มีอยู่ของระบบประสาทส่วนกลาง และมีบทบาทในภาวะวิกฤตในการป้องกันการบุกรุกของเชื้อโรคในคน

ไวรัสมีจุดเริ่มต้นจากไวรัสบรรพบุรุษของมันในกลางคริสต์ศักราช 1500 ในพื้นที่ประเทศอินโดนีเซีย-มาเลเซีย มีอยู่ 5 สายพันธุ์ที่แตกต่างกันกระจายทั่วเอเชีย โรคไข้สมองอักเสบสามารถวินิจฉัยได้โดยการตรวจสารภูมิต้านทาน (Antibody) ในซีรั่ม และ น้ำไขสันหลัง (Cerebro-spinal fluid : CSF) โดยตรวจ IgM ด้วยวิธี ELISA หรือตรวจสารก่อภูมิต้านทาน (Antigen) ทางเนื้อเยื่อโดยวิธีทางอ้อม (Indirect fluorescent antibody staining)

แหล่งข้อมูล:

  1. สธ. เตือน 17 โรคร้าย ระบาดช่วงหน้าฝน สั่ง รพ. คุมเข้มผู้ป่วย ปอดบวมขั้นวิกฤต http://www.naewna.com/local/54132 [2013, June 16].
  2. Japanese encephalitis. http://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_encephalitis [2013, June 16].
Blog

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน cholatan 123 puipawit00 pearko
Frame Bottom