Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

จมูก  ระบบหูคอจมูก 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

จาม  ไอ  มีไข้ 

บทนำ

ไข้ละอองฟาง (Hay fever) เป็นโรคที่เกิดจากเยื่อเมือกบุภายในโพรงจมูกเกิดการแพ้ (การ อักเสบชนิดไม่มีการติดเชื้อ) ต่อสารก่อภูมิแพ้ ซึ่งส่วนใหญ่คือ ละอองจากฟาง ละอองจากหญ้าแห้ง ละอองจากดอกหญ้า หรือละอองจากต้นหญ้า จึงทำให้ได้ชื่อว่า “ไข้ละอองฟาง” แต่เนื่องจากสารก่อภูมิแพ้ที่ทำให้เยื่อบุโพรงจมูกอักเสบลักษณะนี้มีหลากหลายชนิด ไม่จำกัดเฉพาะจากหญ้าดัง กล่าว โรคนี้จึงมีชื่อเรียกอีกชื่อตาพยาธิสภาพที่เกิดขึ้นคือ “โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ หรือโรคเยื่อบุโพรงจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic rhinitis)”

โรคไข้ละอองฟางเป็นโรคพบได้บ่อยทั่วโลกรวมทั้งในประเทศไทย พบได้ในทุกอายุ ทั้งในผู้ หญิงและในผู้ชาย แต่มักพบในอายุต่ำกว่า 20 ปี และจะพบได้น้อยลงเมื่ออายุมากขึ้น ในประเทศไทย ในเด็กพบได้ประมาณ 43.2 - 57.4% ในผู้ใหญ่พบได้ประมาณ 21.9 - 26.3% ส่วนในสหรัฐ อเมริกาพบได้ประมาณ 40% ในเด็ก และประมาณ 30%ในผู้ใหญ่

ไข้ละอองฟางเกิดจากอะไร? ใครมีปัจจัยเสี่ยง?

ไข้ละอองฟาง

สาเหตุของไข้ละอองฟางเกิดจากเยื่อเมือกบุโพรงจมูกเกิดการแพ้ (การอักเสบชนิดไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ) เมื่อสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ (จากการหายใจเข้าไป) ส่งผลให้เยื่อเมือกเกิดการบวม แดง และหลั่งน้ำมูกมากขึ้น นอกจากนี้ อวัยวะอื่นที่สัมผ้สสารก่อภูมิแพ้นี้อาจเกิดการแพ้ ไปด้วยเช่น เยื่อบุตา (ตาบวม แดง น้ำตาไหล)

สารก่อภูมิแพ้นี้อาจมีอยู่

  • นอกบ้านเช่น ละอองหญ้า ละอองดอกไม้ ดอกหญ้า ละอองจากพืชต่างๆ ฝุ่นละอองในอากาศ
  • หรือที่มีอยู่ในบ้านเช่น ฝุ่นละอองจากเครื่องใช้ในบ้าน หรือตัวสัตว์ หรือแมลงที่อาศัยในบ้าน หรือปฏิกูลของมันเช่น ไรฝุ่น แมลงสาป ยุง แมลงวัน

ทั้งนี้ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคไข้ละอองฝางคือ

นอกจากนั้น ยังมีปัจจัยที่จะกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้หรือให้อาการแพ้รุนแรง เช่น กลิ่นต่างๆ ควัน ต่างๆ การออกกำลังกายโดยเฉพาะเมื่อหักโหม อุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทั้งหนาวหรือ ร้อน ความเครียด ความวิตกกังวล

ไข้ละอองฟางมีอาการอย่างไร?

อาการที่พบได้ในโรคไข้ละอองฝางมีหลายอาการร่วมกัน และไม่จำเป็นต้องมีครบทุกอาการ ได้แก่

ควรไปพบแพทย์เมื่อไหร่?

เมื่อมีอาการดังกล่าวในหัวข้อ อาการ และอาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลตนเอง หรืออาการเกิดบ่อย ควรพบแพทยฺ/ไปโรงพยาบาลเสมอ

แพทย์วินิจฉัยไข้ละอองฟางได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคไข้ละอองฟางได้จาก ประวัติอาการ โรคประจำตัว ประวัติโรคในครอบครัว การตรวจร่างกาย การตรวจร่างกายทางหูคอจมูก และอาจมีการตรวจวิธีเฉพาะอื่นๆตามดุลพินิจของ แพทย์เช่น การตรวจทดสอบทางผิวหนังหาชนิดสารก่อภูมิแพ้ (Skin test), การตรวจเลือดดูเม็ดเลือดขาวชนิดที่ตอบสนองต่อการแพ้ (ชนิดที่เรียกว่า Eosinophil), การตรวจเลือดดูค่าสารภูมิต้าน ทานต่อสารก่อภูมิแพ้ต่างๆที่เรียกว่า IgE (Immunoglobulin E), การเอกซเรย์เมื่อแพทย์สงสัยมีความผิดปกติของอวัยวะทางหูคอจมูกเช่น เอกซเรย์ภาพจมูก, หรืออาจมีการส่องกล้องตรวจในโพรงจมูก รวมถึงอาจมีการตัดชิ้นเนื้อเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อการวินิจฉัยแยกโรคนี้จากโรคโพรงจมูกอักเสบจากสาเหตุอื่นๆ (เช่น จากการติดเชื้อวัณโรค)

รักษาไข้ละอองฟางอย่างไร?

แนวทางการรักษาไข้ละอองฟางมี 3 วิธีการหลัก ซึ่งมักต้องใช้ ทั้ง 3 วิธีการร่วมกัน ได้แก่

  1. การหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ทั้งในบ้านและนอกบ้าน ซึ่ง
    • ในบ้านเช่น การรักษาความสะอาดเครื่องใช้ต่างๆ การกำจัดฝุ่นละอองและสัตว์/แมลงต่างๆ
    • ส่วนนอกบ้านเช่น การหลีกเลี่ยงสถานที่ที่มีสารก่อภูมิแพ้ สถานที่แออัด มีฝุ่น มีควัน การหลีก เลี่ยงดอกไม้ การใช้หน้ากากอนามัย เป็นต้น
    • นอกจากนั้นคือ หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นอื่นเช่น ความเครียด การออกกำลังกายที่หักโหม การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอย่างรวดเร็ว เป็นต้น
  2. การใช้ยาช่วยควบคุมและป้องกันการเกิดอาการ ซึ่งมีทั้งยากิน ยาพ่น และยาฉีด เช่น ยาในกลุ่ม Antihistamine, ยาในกลุ่ม Corticosteroids เป็นต้น
  3. การฉีดวัคซีน (Allergen Immunotherapy) ซึ่งมักใช้กรณีมีอาการรุนแรงหรืออาการ ดื้อต่อยาต่างๆ โดยวัคชีนจะเฉพาะแต่ละบุคคลซึ่งแพทย์ผลิตเฉพาะกรณีจากสารก่อภูมิแพ้ของแต่ละบุคคล
  4. การผ่าตัด เมื่อพบว่า มีความผิดปกติทางกายวิภาคของจมูก(เช่น กรณีผนังกั้นจมูกคด ) หรือการใช้เลเซอร์เพื่อลดการบวมหนาของเยื่อเมือกในโพรงจมูก กรณีที่เป็นมากเรื้อรังจนเยื่อเมือกบวมหนา จนปิดกั้นทางเดินหายใจ

อนึ่ง ทุกวิธีการรักษาต้องใช้ร่วมกับวิธีการที่ 1 เสมอ ส่วนการจะเลือกใช้ยาตัวใดหรือวิธีอื่นๆ เพิ่มเติม จะขึ้นกับ อาการผู้ป่วย การดื้อยา พยาธิสภาพของโพรงจมูก ความประสงค์ของผู้ป่วย และดุลพินิจของแพทย์

ไข้ละอองฟางมีผลข้างเคียงอย่างไร?

ผลข้างเคียงที่พบได้จากไข้ละอองฟางคือ ไซนัสอักเสบเรื้อรัง หูชั้นกลางอักเสบเรื้อรัง การหายใจทางปาก ปากแห้ง โรคนอนหลับแล้วหยุดหายใจจากการอุดกั้นทางเดินหายใจจากการบวมของเยื่อเมือกบุโพรงจมูก และจากน้ำมูกแห้งอุดตัน หรือจากมีความผิดปกติทางกายวิภาคของจมูก

ไข้ละอองฟางมีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

โดยทั่วไป ไข้ละอองฟางมีการพยากรณ์โรคที่ดี รักษาควบคุมโรคได้ดีเสมอ เมื่อปฏิบัติตามแพทย์แนะนำและพบแพทย์ตามนัดเสมอ ยกเว้น ส่วนน้อยมากในบางคนที่มีอาการรุนแรง ที่อาจถึงขั้นช็อกและเสียชีวิต (ตาย) ได้

ดูแลตนเองและป้องกันไข้ละอองฟางอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อเป็นโรคไข้ละอองฟาง จะเช่นเดียวกับการป้องกันการเกิดอาการจากไข้ละอองฟาง ซึ่งที่สำคัญคือ

  • หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้
  • รักษาความสะอาด บ้านเรือน เสื้อผ้า เครื่องใช้
  • อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ถูกสุขอนามัย
  • การเดินทางไปต่างถิ่น ควรต้องศึกษาก่อนล่วงหน้าถึงโอกาสมีสารก่อภูมิแพ้ เพื่อเตรียมป้องกันหรือหลีกเลี่ยงไม่ไป
  • หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ สาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยง
  • ปฏิบัติตามแพทย์/พยาบาลแนะนำ
  • กินยา ใช้ยาต่างๆให้ครบถ้วน ถูกต้อง ไม่ขาดยา
  • พบแพทย์ตรงตามนัดเสมอ
  • พบแพทย์ก่อนนัด เมื่ออาการเลวลง เป็นบ่อยขึ้น ใช้ยาไม่ได้ผล มีอาการผิดไปจากเดิม มีอาการใหม่ๆเกิดขึ้น และ/หรือ กังวลในอาการ

บรรณานุกรม

1. ปารยะ อาศนะเสน http://www.rcot.org/pdf/Allergic_Rhinitis.pdf [2014,Nov1]
2. สงวนศักดิ์ ธนาวิรัตนนนิจ http://www.md.kku.ac.th/library/main/eproceeding/11-20.pdf[ 2014,Nov1]
3. Quillen, D., and Feller,D. (2006). Am Fam Physician. 75, 1583-1590
4. Shaikh,h. et al. (2014) http://emedicine.medscape.com/article/134825-overview#showall [2014,Nov 1]
5. Sur, D., and Scandale, S. (2010). Am fam Physician. 81, 1440-1446
6. http://www.acaai.org/allergist/news/Pages/Allergy_Facts.aspx [2014,Nov1]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน cooper2533 Kengkzz1 Bellaung14936
Frame Bottom