Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคจิตเภท 

บทนำ

ยาโอแลนซาปีน (Olanzapine) เป็นยาที่จัดอยู่ในกลุ่ม Thienobenzodiazepine (สารประกอบระหว่างสารเคมี Diazepine และ Thiophene ที่ออกฤทธิ์เป็นยาทางระบบประสาทได้) ถูกนำมารักษาโรคจิตเภท (Schizophrenia) และโรคอารมณ์สองขั้ว/ไบโพลาร์ (Bipolar disorder) ในแถบอเมริกา มีการใช้ยานี้อย่างกว้างขวางภายใต้ชื่อการค้า Zyprexa โดยมียอดขายสูงสุดเมื่อปี ค.ศ. 2008 (พ.ศ. 2551) ถึง 2,200 ล้านดอลลาร์ หากรวมยอดขายทั่วโลกจะมีมูลค่าถึง 4,700 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สำ หรับประเทศไทยโอแลนซาปีนยังมิได้จัดอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ แต่ก็สามารถพบเห็นการใช้โอแลนซาปีนตามแผนกจิตเวชของสถานพยาบาลได้เช่นกัน รูปแบบยาแผนปัจจุบันของโอแลนซาปีนจะเป็นยาชนิดรับประทาน อาจพบเห็นในรูปแบบของยาฉีดได้บ้าง

ยาโอแลนซาปีนมีการดูดซึมได้ดีจากระบบทางเดินอาหาร ระดับยาในกระแสเลือดจะเพิ่มสูงสุดโดยใช้เวลาประมาณ 5 - 8 ชั่วโมงหลังรับประทานยา ตัวยาในกระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปร ตีนได้ถึงประมาณ 93% และจะถูกส่งไปเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเคมีโดยตับ ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 30 - 38 ชั่วโมงเพื่อกำจัดปริมาณยาครึ่งหนึ่งที่ได้รับออกจากกระแสเลือดพร้อมกับผ่านทิ้ง ไปกับปัสสาวะและอุจจาระ

รผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวบางกลุ่มควรต้องแจ้งแพทย์ให้ทราบก่อนการใช้ยาโอแลนซาปีนเช่น มีปัญหาด้านโรคหัวใจ โรคลมชัก น้ำตาลในเลือดสูงหรือเป็นโรคเบาหวาน โรคไขมันในเลือดสูง มีภาวะของโรคตับ เป็นต้อหิน เป็นโรคความดันโลหิตต่ำ มีภาวะความจำเสื่อม ต่อมลูกหมากโต ระบบทาง เดินอาหาร/ลำไส้อุดตัน เป็นมะเร็งเต้านม เคยคิดฆ่าตัวตาย และ/หรืออยู่ในภาวะตั้งครรภ์ นอกจากนี้ยังมีเรื่องอายุของผู้ป่วยที่ต้องนำมาพิจารณา ด้วยยานี้ไม่เหมาะกับผู้ป่วยที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี

ยังมีประเด็นของอาการข้างเคียงหรือผลกระทบ (ผลข้างเคียง) หลังการใช้ยานี้ที่ต้องเฝ้าระวัง เช่น เมื่อใช้ยากับผู้ป่วยสูงอายุและสูญเสียความทรงจำ/ความจำเสื่อม อาจทำให้อาการข้างเคียงเกิด ขึ้นได้มาก อีกทั้งก่อให้เกิดภาวะน้ำตาลและไขมันในเลือดสูง ผู้ป่วยช่วงวัยรุ่นอาจมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นหลังจากใช้ยานี้

การบำบัดรักษาด้วยยาโอแลนซาปีนสามารถใช้ในลักษณะของยาเดี่ยวหรือจะใช้ร่วมกับยาอื่น เช่น Fluoxetine, Lithium และ Valproate ก็ได้ ทั้งนี้แพทย์ผู้รักษาจะเป็นผู้พิจารณาจากอาการผู้ป่วยและทำการจ่ายยานี้ได้อย่างเหมาะสมที่สุด

โอแลนซาปีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โอแลนซาปีน

ยาโอแลนซาปีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

โอแลนซาปีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาโอแลนซาปีนนี้ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่จากผลสรุปเรื่องการกระ จายตัวของยาชนิดนี้ในร่างกายพบว่า ตัวโอแลนซาปีนจะเข้าจับกับตัวรับต่างๆในสมองที่เกี่ยวข้องกับสารสื่อประสาทด้านอารมณ์/จิตใจเช่น Serotonin, 5HT/5 Hydroxytryptamine 2A/2C receptor, 5HT6 receptor, Dopamine D1-4 receptor, Adrenergic alpha1 receptor จากกลไกเหล่านี้อาจทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนสมดุลของสารสื่อประสาทชนิดต่างๆ จนส่งผลให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาติดตามมา

โอแลนซาปีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโอแลนซาปีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 5 และ 10 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาฉีด ขนาด 10 มิลลิกรัม/ขวด

โอแลนซาปีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาโอแลนซาปีนมีขนาดรับประทานเช่น

ก.สำหรับรักษาอาการทางจิตเภท:

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 5 - 10 มิลลิกรัม/วัน

ข.สำหรับป้องกันอาการของโรคไบโพลาร์/โรคอารมณ์สองขั้ว:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานเริ่มต้น 10 - 15 มิลลิกรัม/วัน
  • ผู้สูงอายุ: เริ่มต้นรับประทานเพียง 5 มิลลิกรัม/วัน และไม่แนะนำให้ใช้ยาติดต่อกันเป็นเวลานานๆ

* อนึ่ง:

  • ในเด็กและผู้อายุต่ำกว่า 18 ปี: ยังไม่มีข้อมูลทางการศึกษาแน่ชัดถึงขนาดการใช้ยานี้ในคนกลุ่มนี้ การใช้ยานี้ในคนกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป
  • รับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาโอแลนซาปีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาโอแลนซาปีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

โอแลนซาปีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาโอแลนซาปีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น เกิดภาวะความดันโลหิตต่ำ ท้องผูก น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น วิงเวียน ปากแห้ง อาหารไม่ย่อย หิวอาหารบ่อย ตัวสั่น มีไข้ ปวดหลัง เจ็บหน้าอก ปวดข้อ นอนไม่หลับ การมองเห็นภาพไม่ชัด อาเจียน จมูกอักเสบ ไอ ทางเดินปัสสาวะอักเสบ การทรงตัวผิดปกติ

สำหรับผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาด: อาจพบอาการหัวใจเต้นเร็วผิดปกติ ความสามารถในการครองสติลดลง เกิดภาวะสงบประสาท (ซึม) ไปจนถึงขั้นโคม่า หากพบอาการดังกล่าวต้องรีบนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้โอแลนซาปีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโอแลนซาปีนเช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโอแลนซาปีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

โอแลนซาปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโอแลนซาปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาโอแลนซาปีนอย่างไร?

ควรเก็บยาโอแลนซาปีนภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โอแลนซาปีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโอแลนซาปีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Eli Lilly
Zyprexa (ไซเพรคซา) Eli Lilly
Unison
Olapin-10 (โอราปิน) Unison

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Olanzapine [2015,Aug8]
  2. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/zyprexa-zyprexa%20zydis/ [2015,Aug8]
  3. http://pi.lilly.com/us/zyprexa-pi.pdf [2015,Aug8]
  4. http://www.fda.gov/downloads/Drugs/DrugSafety/UCM134700.pdf [2015,Aug8]
  5. http://mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Olanzapine [2015,Aug8]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Nnaadd313
Frame Bottom