Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  ระบบประสาทวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

อาการผิดปกติทางสมอง 

บทนำ

สมอง เป็นอวัยวะที่มักจะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงต่างๆของร่างกายได้ง่าย ปัจจุบันคนเรามีโอกาสได้รับสารพิษได้ง่ายมากขึ้นจากมลภาวะที่ต่างๆที่เพิ่มมากขึ้น ซึ่งสารพิษเมื่อเข้าสู่ร่างกาย จะส่งผลเสียต่ออวัยวะได้ทุกอวัยวะรวมทั้งสมอง ทำให้สมองมีความผิดปกติเกิดขึ้น ทั้งในด้านความจำ การมองเห็น ระดับสติปัญญา และการทรงตัว เราจึงควรจะรู้จักการป้องกันตนเองให้ห่างไกลจากสารพิษต่างๆ

โรคสมองเหตุจากสารพิษคืออะไร?

โรคสมองเหตุจากสารพิษ

โรคสมองเหตุจากสารพิษ (Toxic encephalopathy) คือ โรค/ภาวะที่สมองมีอาการผิด ปกติ จากการได้รับสารพิษในปริมาณสูงสะสมต่อเนื่อง ซึ่งส่งผลให้มีการแสดงออกให้เห็นถึงความผิดปกติของสมอง โดยในระยะแรกๆอาจไม่มีอาการแสดงออกทางสมองให้เห็นก็ได้ (Sub -clinical) แต่จะค่อยๆส่งผลให้สมองผิดปกติไปเรื่อยๆ ถ้ายังคงได้รับสารพิษสะสมอย่างต่อเนื่อง

โรคสมองเหตุจากสารพิษเกิดขึ้นได้อย่างไร?

โรคสมองเหตุจากสารพิษ เกิดขึ้นเมื่อสมองได้รับสารพิษนั้นๆ ในปริมาณที่มีขนาดสูงเกินมาตรฐาน ในขนาดและเวลาที่สะสมมากพอ จนเกิดระดับที่เป็นพิษ ก็จะส่งผลให้สมองเสียหน้า ที่ปกติไป และมีการแสดงออกซึ่งอาการทางสมอง แต่ถ้ายังมีขนาดไม่สูงพอ หรือการสะสมที่ยังไม่เป็นพิษ ก็จะยังไม่แสดงอาการออกมาให้เห็นชัดเจน แต่อาจเริ่มมีความผิดปกติเกิดขึ้นแล้ว เช่น ความสามารถทางสมองเริ่มลดลง และทำให้มีการเสื่อมสมรรถภาพของเซลล์สมองเร็วขึ้น

โรคสมองเหตุจากสารพิษมีสาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยงจากอะไร?

สาเหตุที่ก่อให้เกิดโรคสมองเหตุจากสารพิษ มักเป็นจากการทำงานในโรงงานอุตสาห กรรม ที่มีการใช้สารเคมีต่างๆที่เป็นพิษในขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งของการทำงาน และถ้ามีการควบคุมหรือป้องกันปริมาณสารพิษที่เกิดขึ้นนี้ไม่ดี ผู้ที่เกี่ยวข้องก็จะได้รับสารพิษนี้สะสมอย่างต่อเนื่อง หรือกรณีเกิดการรั่วไหลของสารพิษครั้งละมากๆนั้น ก็จะเกิดการได้รับสารพิษปริมาณสูงแบบเฉียบพลัน เช่น การได้รับสารพิษโบรไมด์ (Bromide) ปริมาณสูงจากขาดมาตรฐานในการรมควันป้องกันมอด ปลวกในยุ้งข้าว ที่อาจทำให้ คนงานเสียชีวิต หรือมี อาการสั่น เซ มีการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ เป็นต้น

อาการทางสมองจากโรคสมองเหตุจากสารพิษเป็นอย่างไร?

อาการทางสมองจากโรคสมองเหตุจากสารพิษ ได้แก่

1. อาการจากความผิดปกติของสมองทั่วทั้งสมองแบบเฉียบพลัน เช่น

  • จากการได้รับสารพิษคาร์บอนมอนอกไซด์ (Carbon monoxide) จากการเผาไหม้ของเครื่อง ยนต์ที่ไม่สมบูรณ์
  • จากไซยาไนด์ (Cyanide) ในอุตสาหกรรมไนล่อน (Nylon) เรซิน (Rasin) ยาปราบศัตรูพืช การแยกแร่ทองคำ
  • จากไฮโดรเจนซัลไฟล์ (Hydrogen sulfide)/แก๊สไข่เน่า ที่มักเกิดจากน้ำเน่าในบ่อหรือท่อระ บายน้ำ หรือแก๊สจากภูเขาไฟระเบิด
  • สารปรอทจากการทำเหมืองถ่านหิน
  • หรือจากสารตะกั่วในอุตสาหกรรมสีทาอาคาร เป็นต้น

ทั้งนี้ความรุนแรงของอาการ ขึ้นกับ ปริมาณ และระยะเวลาที่ได้รับสารพิษดังกล่าว ซึ่งอาการผิด ปกติที่พบได้ เช่น ระดับการรู้สึกตัวลดลง มีความสุขผิดปกติ (Euphoria) ซึม โคม่า และอาจเสียชีวิตได้

2. อาการจากความผิดปกติของสมองทั่วทั้งสมองแบบเรื้อรัง ส่วนใหญ่มีความผิดปกติด้าน ความจำ อารมณ์ สมาธิ ความสามารถด้านการเรียนรู้และด้านพฤติกรรม มึนศีรษะ วิงเวียน อาเจียน และถ้าได้รับสารพิษอย่างต่อเนื่อง ก็ส่งผลให้เกิดภาวะสมองเสื่อมได้ ตัวอย่างสารพิษ เช่น

3. อาการจากความผิดปกติของสมองส่วนการทรงตัวหรือสมองน้อย (Cerebellar syn dromes) เช่น เดินเซ พูดไม่ชัด พูดตะกุกตะกัก มือสั่น ตากระตุก กะระยะผิดพลาด เคลื่อนไหวแบบรวดเร็วไม่ได้ ตัวอย่างสารพิษที่ก่ออาการในลักษณะนี้ เช่น

  • จากสารปรอท ในอุตสาหกรรมเครื่องวัดอุณหภูมิ ย้อมสี เยื่อกระดาษ พลาสติก อุปกรณ์ไฟฟ้า
  • จากสารฆ่าแมลงโบรไมด์ (Bromide) ในสารรมควันข้าว ป้องกัน มอด ปลวก เป็นต้น

4. อาการจากความผิดปกติของสมองแบบกลุ่มอาการพาร์กินสัน (Parkinsonism) เช่น สั่น เคลื่อนไหวช้า อ่อนเพลีย อาการทางจิต เคลื่อนไหวผิดปกติ ตัวอย่างสารพิษ เช่น

  • แมงกานิส (Manganese) ในอุตสาหกรรมการทำด่างทับทิม ถ่านไฟฉาย หัวไม้ขีดไฟ แก้ว สารฟอกสีเครื่องหนัง
  • และจากแก๊ส คาร์บอนมอนอกไซด์

5. อาการจากความผิดปกติของสมองเหตุหลอดเลือดผิดปกติ ตัวอย่างเช่น

6. ความผิดปกติของระบบประสาทอื่นๆ ได้แก่ เซลล์ประสาทสมอง ไขสันหลังเสื่อม สมองเสื่อม ตัวอย่างสารพิษ เช่น

7. ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด ยาส่วนใหญ่ที่ก่ออาการต่อสมอง คือ

ทั้งนี้ เป็นการได้รับยาสะสมขนาดสูง หรือผู้ป่วยมี โรคตับ โรคไต ร่วมด้วย อาการที่พบได้ เช่น ซึม ชัก สับสน โคม่า

เมื่อไรควรพบแพทย์?

กรณีที่ได้สัมผัสสารพิษนั้นโดยตรงจากอุบัติเหตุ ถึงแม้จะไม่มีอาการก็ควรรีบพบแพทย์ หรือถ้าไม่ทราบว่าได้รับสารพิษ แต่ได้ทำงานในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับสารพิษนั้น และเริ่มมีอาการไม่สบายที่สงสัยหรือไม่มั่นใจว่าจะเกี่ยวกับสารพิษนั้นหรือไม่ ก็ให้รีบพบแพทย์ทันที

แพทย์วินิจฉัยโรคสมองเหตุจากสารพิษได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคสมองเหตุจากสารพิษได้จาก ลักษณะอาการผิดปกติที่ได้กล่าวแล้วข้างต้นในหัวข้อ อาการ ประวัติการได้รับสารพิษจากอาชีพที่สัมผัสสารพิษเหล่านั้น หรือจากอุบัติเหตุที่ได้รับสารพิษ หรือจากถิ่นอาศัยที่อยู่ใกล้แหล่งอุตสาหกรรม ร่วมกับ การตรวจร่าง กายทั่วไป การตรวจร่างกายทางระบบประสาท การตรวจวัดระดับสารพิษ ซึ่งการตรวจวัดนั้นอาจตรวจวัดจากระดับสารพิษใน เลือด เส้นผม เล็บ ปัสสาวะ ขึ้นกับว่าสารพิษนั้นๆจะมีการสะสมหรือตรวจวัดได้ที่ส่วนใด และอาจมีการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือเอมอาร์ไอสมอง ซึ่งก็จะพบลักษณะผิดปกติเฉพาะในแต่ละสารพิษ

รักษาโรคสมองเหตุจากสารพิษทำอย่างไร?

การรักษาโรคสมองเหตุจากสารพิษมีวิธีหลัก คือ

โรคสมองเหตุจากสารพิษก่อผลข้างเคียงอย่างไร?

ผลข้างเคียง/ภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นจากโรคสมองเหตุจากสารพิษ คือ ผลเสียทาง ด้านระบบประสาทในระยะยาว เพราะส่วนใหญ่ในกรณีที่เกิดจากการสะสมสารพิษนั้นๆ โรคมักจะไม่หายขาด จะส่งผลต่อเนื่องระยะยาว และในบางรายก็อาจก่อให้เกิดอาการอัมพาต สมองเสื่อม และกลุ่มอาการพาร์กินสันได้

โรคสมองเหตุจากสารพิษมีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

การพยากรณ์โรคของโรคสมองเหตุจากสารพิษ คือ การรักษาหายหรือไม่ขึ้นกับความรุน แรงของความผิดปกติ ถ้ามีการทำลายสมองไปอย่างถาวรแล้ว โอกาสหายน้อยมาก แต่ส่วนใหญ่ก็จะค่อยๆดีขึ้น เพียงแต่ต้องรักษาตลอดไป

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อมีโรคสมองเหตุจากสารพิษ? ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไร?

การดูแลตนเองที่ดีเมื่อมีโรคสมองเหตุจากสารพิษ คือ ต้องหลีกเลี่ยงจากการสัมผัสสาร พิษนั้นอีก และต้องพยายามหาทางฟื้นฟูสมรรถภาพให้ร่างกายดีขึ้นในทุกๆด้าน และเมื่อมีอา การผิดปกติที่เคยมีอยู่ แต่รุนแรงขึ้น หรือมีอาการผิดปกติใหม่เกิดขึ้น ก็ให้รีบไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัด

โรคสมองเหตุจากสารพิษป้องกันได้หรือไม่?

สามารถป้องกันโรคสมองเหตุจากสารพิษได้ โดยการจะทำงานอะไร ควรต้องทราบว่า มีโอกาสสัมผัสสารพิษหรือไม่ เพื่อต้องหาทางป้องกัน, ต้องทำงาน/ใช้สารพิษตามมาตรฐานสา กลที่กำหนด, ควรต้องมีการตรวจสุขภาพเป็นประจำ โดยควรต้องแจ้งแพทย์ถึงงาน/สิ่งแวดล้อมที่พักอาศัยอยู่, และเมื่อมีอาการผิดปกติ หรือสงสัยในอาการ หรือมีความกังวลว่าจะได้รับสารพิษ ควรรีบปรึกษาแพทย์/ไปโรงพยาบาลเสมอ



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน mayo Ronnachai France
Frame Bottom