Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อรา  ทั่วร่างกาย  

บทนำ

ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติก (Polyene antibiotics) หรืออาจเรียกว่า โพลีอีน แอนไทมัยโคติก(Polyene antimycotics) หรือ Antimicrobial polyene compounds เป็นกลุ่มยา/ยา/ตัวยาที่สังเคราะห์ได้จากแบคทีเรียชนิดสเตรปโตมัยซิส (Streptomyces bacteria) มีฤทธิ์ต่อต้านเชื้อรา โดยตัวยาจะเข้าจับกับเยื่อหุ้มเซลล์ของเชื้อราในบริเวณที่มีชื่อเรียกว่า Ergosterol ทำให้เยื่อหุ้มเซลล์เชื้อราอ่อนแอและเกิดการสูญเสียเกลือแร่ที่มีประจุไฟฟ้า/ไอออน (Ion) อย่างเช่น โพแทสเซียมและโซเดียมไอออนจนส่งผลให้เชื้อราตายลง

หากพิจารณาโครงสร้างทางเคมีของยากลุ่มโพลีอีน แอนไทไบโอติกจะพบว่าในสูตรโมเลกุล ของตัวยาจะมีการเชื่อมต่อระหว่างอะตอม (Atom) ของธาตุคาร์บอน (Carbon) กับธาตุคาร์บอนด้วยพันธะเคมีชนิดพันธะคู่อยู่หลายแห่ง (4 - 7 แห่ง) จึงเป็นที่มาของคำว่า โพลีอีน (Polyene) และถ้ามองตัวยา/ยานี้ภายใต้แสงยูวี (UV light) จะเห็นยานี้มีลักษณะเป็นสีเหลือง

ทางคลินิกอาจจำแนกยากลุ่มโพลีอีน แอนไทไบโอติกออกเป็นรายการๆได้ดังต่อไปนี้เช่น

นอกจากนี้ยังมียากลุ่มโพลีอีน แอนไทไบโอติกตัวอื่นๆอีกที่อาจมีความโดดเด่นสู้ตัวยาที่กล่าวมาดังข้างต้นไม่ได้เช่น Rimocidin, Filpin, Candicin, Hamycin และ Perimycin

สำหรับประเทศไทยโดยคณะกรรมการอาหารและยาได้บรรจุให้ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกบางตัวอย่าง Amphotericin B, Nystatin และ Natamycin อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติโดยระบุให้อยู่ในหมวดยาอันตราย ซึ่งการใช้ยาเหล่านี้ต้องอยู่ภายใต้คำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

โพลีอีน แอนไทไบโอติกมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โพลีอีน-แอนไทไบโอติก

ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

  • รักษาการติดเชื้อราในปาก (เชื้อราช่องปาก)
  • รักษาการติดเชื้อราที่ตา
  • รักษาการติดเชื้อราที่ผิวหนัง และ
  • รักษาการติดเชื้อราที่ช่องคลอด

ทั้งนี้ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกมีจะมีประสิทธิภาพการรักษาครอบคลุมเชื้อราประเภทแคนดิดา, ยีสต์, แอสเพอร์จิลลัส เป็นต้น

โพลีอีน แอนไทไบโอติกมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ตัวยาในกลุ่มโพลีอีน แอนไทไบโอติกมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะทำลายเยื่อหุ้มเซลล์ของเชื้อรา ทำให้เกิดการรั่วไหลของประจุเกลือแร่โพแทสเซียมและโซเดียมออกจากเซลล์เชื้อรา ส่งผลให้เกิดการเสียสมดุลของสารเคมี/เกลือแร่ภายในเซลล์เชื้อราจนทำให้เชื้อราตายลงในที่สุด

โพลีอีน แอนไทไบโอติกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

โพลีอีน แอนไทไบโอติกมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ในบทความนี้จะไม่กล่าวถึงการบริหารยา/ขนาดใช้ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกเพราะมีได้หลากหลาย โดยจะขึ้นอยู่กับอาการและความรุนแรงของการติดเชื้อราตามอวัยวะต่างๆของร่างกายผู้ป่วย รวมถึงความเหมาะสมของรูปแบบยาที่จะนำมาใช้รักษา ซึ่งแพทย์ผู้รักษาเท่านั้นจะเป็นผู้ใช้ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกกับผู้ป่วยได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและปลอดภัยที่สุด

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาโพลีอีน แอนไทไบโอติก ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและ เภสัชกรดังนี้

หากลืมใช้ยาควรทำอย่างไร?

หากลืมใช้ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกสามารถนำยามาใช้เมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับ การใช้ยาในครั้งถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดของการใช้ยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรใช้ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกตรงเวลา

โพลีอีน แอนไทไบโอติกมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

อาจกล่าวพอสังเขปว่ายาโพลีอีน แอนไทไบโอติกสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆภายในร่างกายได้ดังนี้เช่น

*อนึ่งถ้าได้รับยานี้เกินขนาด อาจทำให้หัวใจหยุดเต้นได้

มีข้อควรระวังการใช้โพลีอีน แอนไทไบโอติกอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

โพลีอีน แอนไทไบโอติกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

  • การใช้ยา Amphotericin B ร่วมกับยา Tenofovir อาจก่อให้เกิดปัญหากับไต/ไตอักเสบได้ หากมีความจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นกรณีไป
  • การใช้ยา Nystatin ร่วมกับยาวิตามินที่มีส่วนประกอบของ Brewer’s yeast (ยีสต์ชนิดที่ใช้ เป็นส่วนประกอบในอาหารเสริม) อาจส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของ Bewer’s yeast หากไม่มีความจำเป็นควรหลีกเลี่ยงการใช้ร่วมกัน

ควรเก็บรักษาโพลีอีน แอนไทไบโอติกอย่างไร?

ควรเก็บยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกภายในอุณหภูมิห้องที่เย็นหรือตามคำแนะนำของเอกสารกำกับยา ไม่เก็บยาในห้องน้ำ ในรถยนต์ หรือในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โพลีอีน แอนไทไบโอติกมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโพลีอีน แอนไทไบโอติกที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำ หน่ายเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
AmBisome (แอมบิซัม)Gilead
Ampholin (แอมโฟลิน)Mediorals
Amphotret (แอมโฟเทรท)Mediorals
Amphotericin-B Biolab (แอมโฟเทอริซิน-บี ไบโอแลบ)Biolab
Amphotericin-B Asence (แอมโฟเทอริซิน-บี เอเซนส์)Asence
Amphocil (แอมโฟซิล)Hospira
ADPHO (เอดีพีเฮชโอ)Advanced Remedies
Anfotericina (แอนโฟเทอริซินา)Laboratorios Richet SA
ABELCET (เอบีอีแอลซีอีที)AndersonBRECON (UK) Limited
Fungizone (ฟังจิโซน)Bristol-Myers Squibb 
Fungilin (ฟังจิลิน)Medsafe
Tystatin (ไทสแตติน)T.O. chemicals
Nystin (ไนสติน)Polipharm
Gyracon (ไจราคอน)Pond’s chemical
Gyonep (ไจโอเนพ)Chinta
Dermacombin (เดอร์มาคอมบิน)Taro
Macmiror Complex 500 (แม็กมิเรอร์ คอมเพล็กซ์ 500)Eurodrug
Natacyn (นาทาซิน)Alcon

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Polyene_antimycotic [2016,May21]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Natamycin [2016,May21]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Nystatin [2016,May21]
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Amphotericin_B [2016,May21]
  5. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/search?keyword=Amphotericin+B [2016,May21]
  6. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/161#item-8926 [2016,May21]
  7. http://www.mims.com/thailand/drug/search?q=nystatin [2016,May21]
  8. http://www.mims.com/thailand/drug/info/natacyn/ [2016,May21]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน nightingale
Frame Bottom