Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

โปรเคนเพนิซิลลิน (Procaine penicillin) อาจเรียกอีกชื่อคือ โปรเคนเบนซิลเพนิซิลลิน (Procaine benzylpenicillin) เป็นยาปฏิชีวนะเบนซิลเพนิซิลลิน (Benzyl penicillin) ที่มีองค์ประกอบของยาชาคือ โปรเคน (Procaine) ผสมอยู่ในสูตรตำรับด้วยวัตถุประสงค์ลดอาการปวดบริเวณที่ฉีดยา

องค์การอนามัยโลกจัดให้โปรเคนเพนนิซิลลินเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานสำหรับชุมชน ประเทศไทยโดยกระทรวงสาธารณสุขได้บรรจุยานี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติ เราสามารถพบเห็นการใช้ยาโปรเคนเพนิซิลลินในสถานพยาบาลเท่านั้นเพราะด้วยรูปแบบที่เป็นยาฉีดชนิดเข้ากล้ามเนื้อและต้องใช้หัตถการทางการแพทย์ที่ถูกต้องตามมาตรฐานเท่านั้น

โปรเคนเพนิซิลลินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โปรเคนเพนิซิลลิน

โปรเคนเพนิซิลลินมีสรรพคุณรักษาโรคต่างๆดังนี้เช่น

โปรเคนเพนิซิลลินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาโปรเคนเพนิซิลลินมีกลไกการออกฤทธิ์เป็น 2 ลักษณะตามส่วนประกอบกล่าวคือ

ลักษณะแรก ยาที่เป็นส่วนเบนซิลเพนิซิลลินจะเข้าไปยับยั้งการสร้างสารเปบทิโดไกลแคน (Peptidoglycan) ซึ่งเป็นตัวประกอบสำคัญของผนังเซลล์ในแบคทีเรีย จากการรบกวนนี้ทำให้การสร้างผนังเซลล์ในแบคทีเรียหยุดชะงัก ไม่สามารถเจริญเติบโตหรือแพร่พันธุ์ได้ จนทำให้แบคทีเรียตายลงในที่สุด

ลักษณะที่สอง ยาที่เป็นส่วนของโปรเคนจะออกฤทธิ์กดความรู้สึกเจ็บปวดของกล้ามเนื้อทำให้บรรเทาอาการปวดในบริเวนที่ฉีดยา

โปรเคนเพนิซิลลินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโปรเคนเพนิซิลลินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาฉีด ขนาด 1.2 ล้านยูนิตสากล/2 มิลลิลิตร
  • ยาฉีด ขนาด 0.6 ล้านยูนิตสากล/มิลลิลิตร
  • ยาฉีด ขนาด 3 แสนยูนิตสากล/10 มิลลิลิตร

โปรเคนเพนิซิลลินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาโปรเคนเพนิซิลลินมีขนาดการบริหารยา/การใช้ยาในโรคต่างๆดังนี้เช่น

1. สำหรับการติดเชื้อแบคทีเรียที่ผิวหนัง:

  • ผู้ใหญ่: กรณีติดเชื้อสเตรปโตค็อกไคกลุ่มเอ (Group A streptococci) ในระดับกลาง - ขั้นรุนแรง ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 600,000 - 1,000,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 10 วันอย่างต่ำ
  • เด็ก: การใช้ยาและขนาดยาจะขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัวเด็ก และความรุนแรงของโรค ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์แล้วแต่กรณีไป

2. สำหรับการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนต้น:

  • ผู้ใหญ่: กรณีติดเชื้อสเตรปโตค็อกไคกลุ่มเอ (Group A streptococci) ในระดับกลาง - ขั้นรุนแรง ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 600,000 - 1,000,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 10 วันอย่างต่ำ
  • เด็ก: การใช้ยาและขนาดยาจะขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัวเด็ก และความรุนแรงของโรค ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์แล้วแต่กรณีไป

3. สำหรับรักษาทอนซิลอักเสบ คออักเสบ:

  • ผู้ใหญ่: กรณีติดเชื้อสเตรปโตค็อกไคกลุ่มเอ (Group A streptococci) ในระดับกลาง - ขั้นรุนแรง ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 600,000 - 1,000,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 10 วันอย่างต่ำ
  • เด็ก: การใช้ยาและขนาดยาจะขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัวเด็ก และความรุนแรงของโรค ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์แล้วแต่กรณีไป

4.สำหรับไฟลามทุ่ง (Erysipelas):

  • ผู้ใหญ่: กรณีติดเชื้อสเตรปโตค็อกไคกลุ่มเอ (Group A streptococci) ในระดับกลาง - ขั้นรุนแรง ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 600,000 - 1,000,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 10 วันอย่างต่ำ
  • เด็ก: การใช้ยาและขนาดยาจะขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัวเด็ก และความรุนแรงของโรค ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์แล้วแต่กรณีไป

5. สำหรับรักษาอาการปอดบวม (Pneumonia):

  • ผู้ใหญ่: กรณีติดเชื้อ Pneumococci ที่มีความรุนแรงระดับกลาง ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 600,000 - 1,000,000 ยูนิต/วัน
  • เด็ก: การใช้ยาและขนาดยาจะขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัวเด็ก และความรุนแรงของโรค ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์แล้วแต่กรณีไป

6. สำหรับป้องกันโรคแอนแทรกซ์ (Anthrax prophylaxis):

7. สำหรับรักษาซิฟิลิสระบบประสาท (Neurosyphilis):

  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 12 ปี: ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 600,000 ยูนิต/วันเป็นระยะเวลา 10 -15 วัน
  • เด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี: การใช้ยาและขนาดยาจะขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัวเด็ก และความรุนแรงของโรค ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์แล้วแต่กรณีไป

8. สำหรับการติดเชื้อซิฟิลิสในระยะแรก (Syphilis-early):

  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 12 ปี ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 600,000 ยูนิต/วันเป็นระยะเวลา 8 วัน
  • เด็กอายุต่ำกว่า12 ปี: การใช้ยาและขนาดยาจะขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัวเด็ก และความรุนแรง ของโรค ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์แล้วแต่กรณีไป

9. สำหรับการติดเชื้อซิฟิลิสในระยะแฝง (Syphilis-latent):

  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 12 ปี: ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 600,000 ยูนิต/วันเป็นระยะเวลา 8 วัน
  • เด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี: การใช้ยาและขนาดยาจะขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัวเด็ก และความรุนแรงของโรค ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์แล้วแต่กรณีไป

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์ หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาโปรเคนเพนิซิลลิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

โปรเคนเพนิซิลลินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาโปรเคนเพนิซิลลินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ได้ดังนี้เช่น อาจพบอาการ ผื่นคัน หายใจติดขัด/หายใจลำบาก บวมตามใบหน้า – คอ - ลิ้นและริมฝีปาก ผิวซีด วิงเวียน ท้องเสีย ปวดตามข้อและกล้ามเนื้อ หูอื้อ แขนหรือขามีอาการบวม เจ็บหน้าอก พูดไม่ชัด มีไข้ หนาวสั่น อ่อนเพลีย เลือดออกง่าย เจ็บคอ มีอาการคล้ายโรคหวัด ปัสสาวะน้อย หัวใจเต้นช้า เป็นลม หาย ใจช้าลง คันบริเวณช่องคลอด ปวดศีรษะ แผลในปาก คลื่นไส้ อาเจียน ตาพร่า ปวดบริเวณที่ฉีดยา

การได้รับยาโปรเคนเพนิซิลลินเกินขนาดอาจทำให้เกิดอาการปวดกล้ามเนื้อและมีอาการชักติดตามมา หากพบเห็นอาการดังกล่าวต้องรีบนำตัวผู้ป่วยส่งแพทย์/ส่งโรงพยาบาลทันที

มีข้อควรระวังการใช้โปรเคนเพนิซิลลินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโปรเคนเพนิซิลลินดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโปรเคนเพนิซิลลินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

โปรเคนเพนิซิลลินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

โปรเคนเพนิซิลลินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาโปรเคนเพนิซิลลินอย่างไร?

ควรเก็บยาโปรเคนเพนิซิลลินที่อุณหภูมิ 2 - 8 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็ก และสัตว์เลี้ยง

โปรเคนเพนิซิลลินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโปรเคนเพนิซิลลินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Penicillin G Procain (เพนิซิลลิน จี โปรเคน)Monarch Pharmaceuticals lnc
Procaine Penicillin G in Oil (โปรเคนเพนิซิลลิน จี อิน ออยล์)M&H Manufacturing
Procaine Penicillin KAPL (โปรเคนเพนิซิลลิน เคเอพีแอล)KAPL

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Penicillin#Medical_uses [2015,Jan10]
2 http://en.wikipedia.org/wiki/Procaine_benzylpenicillin [2015,Jan10]
3 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/84#item-8581 [2015,Jan10]
4 http://en.wikipedia.org/wiki/Procaine [2015,Jan10]
5 http://www.drugs.com/mtm/procaine-penicillin.html [2015,Jan10]
6 http://www.drugs.com/sfx/procaine-penicillin-side-effects.html [2015,Jan10]
7 http://www.rxlist.com/bicillin-c-r-tubex-drug/overdosage-contraindications.htm [2015,Jan10]
8 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Procaine%20Penicillin%20G%20in%20Oil/ [2015,Jan10]
9 http://www.medindia.net/drug-price/procaine-penicillin-combination.htm [2015,Jan10]
10 http://www.mims.com/USA/drug/info/Penicillin%20G%20Procaine/Penicillin%20G%20Procaine%20Injection?type=full [2015,Jan10]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน opal2543 Pattharapol005
Frame Bottom