Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กระเพาะอาหาร  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ปวดท้องสัมพันธ์กับอาหาร 

บทนำ

ยายับยั้งการหลั่งกรด กลุ่มโปรตอนปั๊มอินฮิบิเตอร์ (Proton pump inhibitors) ซึ่งต่อไปในบทความนี้ขอเรียกว่า “ยายับยั้งการหลั่งกรด” เป็นกลุ่มยาที่ออกฤทธิ์ลดการหลั่งกรดในกระเพาะอาหารโดยออกฤทธิ์ได้อย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน ยากลุ่มนี้ถูกนำมารักษาหลายอาการโรค เช่น

อนึ่ง สำหรับตัวอย่างยากลุ่มยับยั้งการหลั่งกรดกลุ่ม Proton pump inhibitors ได้แก่ Omeprazole, Lansoprazole, Dexlansoprazole, Esomeprazole, Pantoprazole, Rabeprazole, และ Ilaprazole

บัญชียาหลักแห่งชาติของไทยได้บรรจุยายับยั้งการหลั่งกรดหลายตัวที่ถูกบันทึกไว้ และในกลุ่มยาประเภท Proton pump inhibitors มี Omeprazole และ Pantoprazole ร่วมอยู่ด้วย

การเลือกใช้ยาตัวใดในการรักษาอาการโรคต่างๆดังกล่าว ต้องขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ ด้วยศักยภาพของยาแต่ละตัวที่แตกต่างกันออกไป และยังมีข้อห้ามใช้ ผลข้างเคียงของยา ซึ่งเป็นรายละเอียดปลีกย่อยอีกมากมาย อีกทั้งระยะเวลาในการใช้ยาที่ต้องสัมพันธ์กับอาการโรค และเป็นการยากที่ผู้ป่วยจะสรุปด้วยตนเองว่าอาการโรคดีขึ้นหรือหายป่วยแล้วจากการรับประทานยาเพียงพอจริงๆหรือไม่

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โปรตอนปั๊มอินฮิบิเตอร์

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีสรรพคุณดังนี้

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธ์ของยายับยั้งการหลั่งกรดคือ ตัวยาจะเข้ายับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่ชื่อว่า Hydrogen/potassium adenosine triphosphatase (เอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างกรดของกระเพาะอาหาร) ซึ่งอยู่ภายในเซลล์กระเพาะอาหารที่มีชื่อว่า Gastric parietal cells ทำให้การแลกเปลี่ยนไฮโดรเจนไอออน กับ โปแตสเซียมไอออน เปลี่ยนแปลงจากเดิม จนทำให้การหลั่งกรดในกระเพาะอาหารลดน้อยลงในที่สุด

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ด้วยตัวยายับยั้งการหลั่งกรดมีหลายรายการ อาจสรุปรูปแบบการจัดจำหน่ายในท้องตลาดยาได้ดังนี้

  • ยาเม็ด ขนาดความแรง 15, 20, 30, และ 40 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาแคปซูล ขนาดความแรง 10, 20, 30, 40, และ 60 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาน้ำแขวนตะกอน ขนาดความแรง 2.5, 10, 20, และ 40 มิลลิกรัม
  • ยาฉีด ขนาดความแรง 40 มิลลิกรัม

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีหลายรายการ จึงขอกล่าวถึงเฉพาะชนิดยาที่ใช้บ่อย ซึ่งมีขนาดรับประทานดังนี้

ก. อีโซมีพราโซล (Esomeprazole):

  • รักษาแผลในกระเพาะอาหาร: รับประทาน 40 มิลลิกรัมวันละครั้ง 10 วัน
  • รักษาอาการ Zollinger-Ellison syndrome: รับประทาน 40 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง หากจำเป็นสามารถปรับขนาดรับประทานเป็น 240 มิลลิกรัม/วัน โดยแบ่งรับประทาน
  • รักษากรดไหลย้อน: รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละครั้ง 4 สัปดาห์
  • รักษาแผลที่หลอดอาหาร: รับประทาน 20 - 40 มิลลิกรัมวันละครั้งเป็นเวลา 4 - 8 สัปดาห์

ข. แลนโซพราโซล (Lansoprazole):

ค. โอเมพราโซล (Omeprazole):

  • รักษาแผลในกระเพาะอาหาร: รับประทาน 40 มิลลิกรัมวันละครั้ง 4 - 8 สัปดาห์
  • รักษาแผลที่ลำไส้เล็กส่วนต้น: รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละครั้ง 4 - 8 สัปดาห์
  • รักษากรดไหลย้อน: รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละครั้ง 4 สัปดาห์
  • รักษาแผลที่หลอดอาหาร: รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละครั้ง 4 - 8 สัปดาห์
  • สำหรับการรักษาเชิงป้องกัน: รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละครั้ง 12 เดือน

ง. แพนโทพราโซล (Pantoprazole):

  • รักษากรดไหลย้อน: รับประทาน 40 มิลลิกรัมวันละครั้ง 8 สัปดาห์ ซึ่งอาจต้องรักษาต่ออีก 8 สัปดาห์หากอาการไม่ดีขึ้น
  • รักษาภาวะกรดหลั่งออกมามาก: รับประทาน 40 มิลลิกรัมวันละ 2ครั้ง

จ. ราบีพราโซล (Rabeprazole):

  • รักษาแผลที่ลำไส้เล็กส่วนต้น: รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละครั้งก่อนอาหารเช้า 4 สัปดาห์
  • รักษากรดไหลย้อน: รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละครั้ง 4 - 8 สัปดาห์
  • รักษาภาวะกรดหลั่งออกมามาก: รับประทาน 60 มิลลิกรัมวันละครั้ง อาจปรับขนาดรับประทานสูงสุดถึง 100 มิลลิกรัมวันละครั้ง หรือ 60 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง ตามความจำเป็น

*****หมายเหตุ:

การรับประทานยายับยั้งการหลั่งกรดกลุ่มนี้ มีทั้งรับประทานก่อนอาหาร พร้อมอาหาร หรือหลังอาหาร ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดของยาแต่ละตัว ก่อนใช้ยาจึงควรอ่านฉลากยาให้ถูกต้อง

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงกลุ่มยายับยั้งการหลั่งกรด ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยายับยั้งการหลั่งกรด สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

กลุ่มยายับยั้งการหลั่งกรดสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ทำให้การย่อยอาหารกลุ่มโปรตีนน้อยลง จนอาจก่อให้เกิดการแพ้อาหารประเภทเนื้อสัตว์ที่รับประทานเข้าไปได้, สามารถกระตุ้นให้ร่างกายมีอาการแพ้ยา, การใช้ยากลุ่มนี้กับหญิงตั้งครรภ์อาจก่อให้เกิดโรคหืดในทารกที่เกิด และทำให้ร่างกายผู้ใช้ยาขาดสารอาหาร เช่น วิตามินบี 12 ธาตุแมกนีเซียม ธาตุแคลเซียม และธาตุเหล็ก เป็นต้น, และผลข้างเคียงในระยะสั้นอื่นๆเช่น คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง อ่อนเพลีย วิงเวียน ผื่นคัน ท้องอืด ท้องผูก วิตกกังวล ซึมเศร้า

ส่วนผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นได้ในระยะยาว เช่น ภาวะไตอักเสบเฉียบพลัน จนถึงไตอักเสบเรื้อรัง และอาจเป็นโรคไตเรื้อรังในที่สุด นอกจากนี้ยังพบว่าการใช้ยาเกิน 1 ปีขึ้นไปอาจก่อให้เกิดภาวะ/โรคกระดูกพรุนได้อีกด้วย

มีข้อควรระวังการใช้ยายับยั้งการหลั่งกรดอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยายับยั้งการหลั่งกรดดังนี้

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาในกลุ่มยายับยั้งการหลั่งกรด
  • ระวังการใช้ยากลุ่มนี้กับผู้ป่วยด้วยโรคตับระยะรุนแรง
  • การใช้ยากลุ่มนี้กับสตรีตั้งครรภ์ต้องอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์เท่านั้น ด้วยยาในกลุ่มนี้มีทั้งตัวยาที่ไม่เหมาะสมกับสตรีตั้งครรภ์ และบางตัวอยู่ในฐานะที่ใช้ได้ในระยะสั้นๆ
  • ไม่แนะนำให้ใช้ยากลุ่มนี้ในสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยายับยั้งการหลั่งกรดประเภท Proton pump inhibitors ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายายับยั้งการหลั่งกรดอย่างไร?

ควรเก็บยายับยั้งการหลั่งกรดที่อุณหภูมิ 15 – 30 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยายับยั้งการหลั่งกรดมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยายับยั้งการหลั่งกรดที่มีจำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Desec (เดเส็ก) T.O. Chemicals
Dosate (โดเสท) Pharmasant Lab
Duosolin (ดูโอโซลิน) Pond’s Chemical
Eucid (ยูซิด) Greater Pharma
Gaster (แก๊สเตอร์) Unison
Losec MUPS (โลเส็ก มัพส์) AstraZeneca
Miracid (ไมราสิด) Berlin Pharm
Mosec (โมเส็ก) P P Lab
Omeprazole GPO (โอเมพราโซล จีพีโอ) GPO
Omesec Capsule (โอเมเส็ก แคปซูล) The United Drug (1996)
Omezol (โอเมซอล) Standard Chem & Pharm
Omezole (โอเมโซล) Millimed
Opramed (โอพราเมด) Charoon Bhesaj
O-Sid (โอ-สิด) Siam Bheasach
Ulpracid (อัลพราสิด) Polipharm
Zefxon (เซฟซอน) Biolab
Zigacap (ซิกาแคป) Bangkok Lab & Cosmetic
Prevacid FDT/IV (พรีวาซิด เอฟดีที/ไอวี) Takeda
Dexilant (เด็กซิแลนท์) Takeda
Nexium (เน็กเซียม) AstraZeneca
Controloc (คอนโทรล็อก) Takeda
Pantocid (แพนโทสิด) Sun Pharma
Pantoprazol Sandoz (แพนโทพราโซล แซนดอซ) Sandoz
Pantoprol (แพนท็อปโรล) Sinensix Pharma
Stripole (สไตรโพล) Gufic Stridden
Pariet (พาริเอ็ท) Eisai

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Proton-pump_inhibitor [2014,Oct11]
2 http://en.wikipedia.org/wiki/Discovery_and_development_of_proton_pump_inhibitors [2014,Oct11]
3 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/20#item-8352 [2014,Oct11]
4 http://www.medicinenet.com/proton-pump_inhibitors/article.htm#tocc [2014,Oct11]
5 http://www.globalrph.com/proton_pump_inhibitors.htm [2014,Oct11]
6 http://www.medscape.com/viewarticle/804146_2 [2014,Oct11]
7 http://www.medicinenet.com/proton-pump_inhibitors/article.htm [2014,Oct11]
8 http://www.aafp.org/afp/2002/0715/p273.html [2014,Oct11]
9 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=omeprazole [2014,Oct11]
10 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=pantoprazole [2014,Oct11]
11 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Pariet/?type=brief [2014,Oct11]
12 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/prevacid%20fdt-iv/?type=brief [2014,Oct11]
13 http://www.medicinenet.com/pantoprazole/article.htm [2014,Oct11]
14 http://www.medicinenet.com/omeprazole/article.htm [2014,Oct11]
15 http://www.medicinenet.com/esomeprazole/article.htm [2014,Oct11]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน 19321 bigboss47307 Izax hon monday000
Frame Bottom