Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

มดลูก  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มดลูกบีบตัวผิดปกติ 

บทนำ

ยาโทโคไลติก (Tocolytic) หรือชื่ออื่นคือ Anti-contraction medication หรือ Labor repressant เป็นกลุ่มยาที่นำมาใช้ยับยั้งการหดตัวของมดลูกเพื่อป้องกันการคลอดก่อนกำหนด ช่วยยืดระยะเวลาการคลอดบุตรออกไปได้อีก 1 - 2 วันโดยอาจมีวัตถุประสงค์ช่วยให้ปอดของทารกในครรภ์มีการเจริญเติบโตเต็มที่เสียก่อน ยานี้จะใช้ไม่ได้ผลในกรณีถุงน้ำคร่ำแตกหรือปากมดลูกเปิดกว้างมากกว่า 2 - 4 เซนติเมตร

มีข้อห้ามใช้ยาไทโคไลติกอีกหลายกรณีที่ควรทราบเช่น

การใช้ยากลุ่มไทโคไลติกมักต้องกระทำแต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น และอาจจะแบ่งกลุ่มยาไทโคไลติกออกเป็นรายการต่างๆได้ดังนี้

ก. Terbutaline: เป็นยาในกลุ่ม Beta 2-adrenergic receptor agonist ปกติจะใช้รักษาอาการหอบหืด (โรคหืด) แต่ยาTerbutaline ยังช่วยยับยั้งการคลอดได้อีกด้วยโดยใช้ในลักษณะของยาชนิดรับประทาน แต่หากให้ยาทางหลอดเลือดดำก็ต้องควบคุมอัตราการหยดยาอย่างเหมาะสมและ ต้องเฝ้าระวังการบีบตัวของมดลูกอย่างใกล้ชิด หลังการใช้ยานี้แล้วยังพบอาการมดลูกบีบตัวอยู่อีก แพทย์จะฉีดยา Terbutaline เข้าใต้ผิวหนังซ้ำ ผู้ป่วยอาจได้รับอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ต่างๆจากยานี้ได้เช่น กระสับกระส่าย นอนไม่หลับ ปวดศีรษะ หัวใจเต้นเร็ว น้ำตาลในเลือดสูง คลื่นไส้ โพแทสเซียมในเลือดต่ำ นอกจากนี้ยาTerbutaline ยังสามารถส่งผลข้างเคียงกับตัวทารกได้เช่นกันอาทิเช่น หัวใจเต้นเร็ว น้ำตาลในเลือดอาจสูงหรือต่ำ โดยทั่วไปเมื่อเป็นการใช้ยานี้ชนิดฉีด ทีมแพทย์จะเป็นผู้เฝ้าระวังสัญญาณชีพของมารดาและของทารกอย่างใกล้ชิด หากพบอาการผิดปกติของมารดาเช่น แน่นหน้าอก/หายใจไม่ออก/หายใจลำบากหรือแม้แต่มดลูกยังมีการบีบตัว ทีมแพทย์จะเข้าช่วยเหลือผู้ป่วยโดยเร็ว

ข. Ritodrine: อยู่ในกลุ่ม Beta 2 agonist (Beta 2-adrenergic receptor agonist) เช่นกัน ถูกใช้ชะลอการคลอดโดยมีรูปแบบเป็นยาฉีดที่ให้ทางหลอดเลือดดำ การออกฤทธิ์และผลข้างเคียงคล้าย ยา Terbutaline ก่อนการใช้ยานี้ผู้ป่วยควรต้องแจ้งประวัติโรคประจำตัวให้แพทย์ทราบก่อนทุกครั้ง เช่น ป่วยด้วยโรคหัวใจ หัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคความดันโลหิตสูง หรือมีภาวะต่อมไทรอยด์เป็นพิษ

ค. Nifedipine: อยู่ในกลุ่มยา Calcium channel blocker สามารถลดการบีบตัวของมดลูกและชะลอเวลาคลอดออกไปได้เช่นกัน มีรูปแบบเป็นยาชนิดรับประทาน อาการข้างเคียงบางอย่างที่พบเห็นหลังการใช้คือ มีอาการหน้าแดง ปวดศีรษะ คลื่นไส้ ชีพจรเต้นผิดปกติ แต่จะไม่ค่อยพบอาการข้างเคียงรุนแรงกับทารกแต่อย่างใด

ง. Magnesium sulfate: เป็นอีกหนึ่งตัวยาที่สามารถยับยั้งการบีบตัวของมดลูกได้ดีพอๆกับนำไปป้องกันและรักษาอาการชักในผู้ป่วยครรภ์เป็นพิษ มีทั้งรูปแบบยาเม็ดเพื่อรับประทานตลอดจนยาฉีดแบบให้ทางหลอดเลือดดำ อาการข้างเคียงที่พบเห็นหลังการใช้ยานี้เช่น มีอาการหน้าแดง คลื่นไส้ อาเจียน ตาพร่า คัดจมูก ท้องผูก เป็นต้น การใช้ตัวยา Magnesium sulfate จะต้องระมัดระวังกับผู้ที่ มีโรคประจำตัวต่างๆดังต่อไปนี้เช่น เคยป่วยด้วยภาวะหัวใจหยุดเต้น โรคหัวใจล้มเหลว โรคไต และโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง ผลต่อทารกในครรภ์เท่าที่พบเห็นจะเป็นเรื่องทำให้หัวใจทารกเต้นช้าลง ทารกที่เกิดมาระหว่างที่ต้องใช้ยานี้อาจจะมีอาการเซื่องซึม ง่วงตลอดเวลา ร้องไห้งอแง และดื่มนมน้อย

จ. Indomethacin: อยู่ในกลุ่ม ยา NSAID ปกติใช้เป็นยาแก้ปวดแต่ก็มีฤทธิ์ช่วยชะลอการคลอดก่อนกำหนดของเด็กทารกได้ด้วย จะใช้เป็นลักษณะยาเม็ดชนิดรับประทานหรือใช้ในรูปแบบยาเหน็บทวารก็ได้ ผลข้างเคียงที่เด่นๆและพบเห็นบ่อยได้แก่ ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ซึมเศร้า วิงเวียน หากใช้เป็นเวลานานๆยานี้ก็สามารถสร้างผลกระทบต่อทารกในครรภ์ได้เช่นเดียวกัน อาจจะเกิดอันตรายได้มากถ้ามารดามีประวัติเลือดออกง่าย หรือเคยแพ้ยาแอสไพริน หรือป่วยเป็นโรคไตมาก่อน

ฉ. Betamethasone: อยู่ในกลุ่ม Glucocorticoid steroid เป็นยาอีกหนึ่งรายการที่ทำให้อวัยวะปอดของทารกในครรภ์มีการพัฒนาการทำงานได้อย่างรวดเร็ว ซึ่งมักจะใช้ในรูปของยาฉีด ผลข้างเคียงที่อาจพบเห็นได้เช่น ทำให้มารดามีระดับน้ำตาลในเลือดสูง นอนไม่หลับ และกับทารกในครรภ์จะทำให้มีการเคลื่อนไหวน้อยลง

นอกจากนี้ยังมียาชนิดอื่นๆอีกที่มีฤทธิ์ยับยั้งการหดตัวของมดลูกที่ไม่สามารถนำมากล่าวอ้าง ในบทความนี้ได้หมดอาทิเช่น Fenoterol, Salbutamol, Hexoprenaline, Atosiban และ Sulidac การจะเลือกใช้ยาเหล่านี้ชนิดใดเพื่อนำมารักษาผู้ป่วยด้วยวัตถุประสงค์ชะลอการคลอด แพทย์ผู้รักษาเท่านั้นที่จะเป็นผู้พิจารณาได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยที่สุด

โทโคไลติกมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โทโคไลติก

ยาโทโคไลติกมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

โทโคไลติกมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

หากมองในภาพรวมๆของกลุ่มยาโทโคไลติกจะพบว่ายาในกลุ่มโทโคไลติกจะมีกลไกการออกฤทธิ์ยับยั้งการบีบตัวของมดหรือทำให้มดลูกผ่อนคลาย ส่งผลชะลอการคลอดได้ระดับหนึ่ง จนเป็นที่มาของการรักษาตามสรรพคุณ

โทโคไลติกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

กลุ่มยาโทโคไลติกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

โทโคไลติกมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ในบทความนี้ขอไม่กล่าวถึงขนาดการบริหารยา/ใช้ยาโทโคไลติกด้วยตัวยาในกลุ่มยาโทโคไลติกมีหลายรายการที่มีข้อแตกต่างทั้งในรูปลักษณะของผลิตภัณฑ์ (เช่น ยารับประทาน ยาฉีด) ความแรงของยา อาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ของยา ซึ่งมีทั้งคล้ายกันหรือแตกต่างกัน ดังนั้นขนาดยากลุ่มนี้จึงขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้นที่จะเป็นผู้คัดกรองการใช้ยากลุ่มนี้กับผู้ป่วยได้อย่างเหมาะสมและถูกต้องปลอดภัยที่สุด

อนึ่งอ่านเพิ่มเติมรายละเอียดของแต่ละตัวยาที่ได้กล่าวในหัวข้อ “บทนำ” ได้ในเว็บ haamor. com เช่นยา Terbutaline, Ritodrine เป็นต้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดร่วมยาโทโคไลติกผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

การใช้ยากลุ่มโทโคไลติกมักมีการใช้แต่ในสถานพยาบาล โอกาสการลืมใช้ยาจึงเป็นไปได้น้อยมาก

โทโคไลติกมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

อาจแยกผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ที่อาจเกิดกับทารกในครรภ์และกับมารดาจากการใช้ยาโทโคไลติกดังนี้เช่น

ก. อาการข้างเคียงที่อาจเกิดกับทารกในครรภ์: เช่น เกิดภาวะหัวใจเต้นเร็ว น้ำตาลในเลือดต่ำ ฮอร์โมนอินซูลินในเลือดสูง หัวใจโต กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด มีภาวะเกลือแคลเซียมในเลือดต่ำ มีภาวะสารบิลิรูบินในเลือดเพิ่มสูง ความดันโลหิตต่ำหรือความดันโลหิตสูง หลอดลมหดเกร็งตัว มีภาวะกดการทำงานของระบบการหายใจ

ข. อาการข้างเคียงที่อาจเกิดกับมารดา: เช่น เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ มีภาวะน้ำท่วมปอด/ปอดบวมน้ำ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ความดันโลหิตสูง หัวใจเต้นเร็ว น้ำตาลในเลือดสูง เกลือโพแทสเซียมในเลือดต่ำ กระสับกระส่าย คลื่นไส้ อาเจียน เป็นไข้ ประสาทหลอน วิงเวียน วิตกกังวล มีอาการตัวสั่น ความดันโลหิตต่ำ ตัวบวม หน้าแดง ปวดศีรษะ แสบร้อนกลางอก หัวใจล้มเหลวจนถึงขั้นอาจเสียชีวิต

มีข้อควรระวังการใช้โทโคไลติกอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโทโคไลติกเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโทโคไลติกด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

โทโคไลติกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโทโคไลติกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาโทโคไลติกอย่างไร?

ควรเก็บยาโทโคไลติกตามข้อกำหนดในเอกสารกำกับยา เก็บผลิตภัณฑ์ยานี้ในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดง ความร้อนและความชื้น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โทโคไลติกมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโทโคไลติกที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิต/จำหน่ายเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Bucanyl (บูคานิล)Burapha
Broncholine (บรอนโคใลน์)T. O. Chemicals
Cofbron (คอฟบรอน)MacroPhar 
Framagon (ฟรามากอน)Bangkok Lab & Cosmetic
P-Canyl (พี-คานิล)Osoth Interlab 
Proasma (โปรแอสมา) Medicine Products
Terbu (เทอร์บู)Suphong Bhaesaj
Terbulin Chinta (เทอร์บูลิน)Chinta
Terbutaline Sulfate GPO (เทอร์บูทาลีน ซัลเฟต จีพีโอ)GPO
Terbutaline T.O. (เทอร์บูทาลีน ที.โอ.)T.O. Chemicals
Tolbin (โทลบิน) Unison
Vacanyl (วาคานิล)Atlantic Lab
Feto Care (เฟโท แคร์)Swiss Pharma Pvt. Ltd.
Gynospa (จายโนสปา)Saimark Biotech Pvt. Ltd.
Miolene (มิโอลีน)Menarini Raunaq Pharma Limited
Pregtaer (เพร็กแทร์)Shreeyam Health Care
Ristore (ริสโทร์)East West Pharma
Ritodine (ริโทดีน)Troikaa Parenterals Pvt. Ltd.
Ritolan (ริโทแลน)Juggat Pharma
Ritopar UR (ริโทพาร์ ยูอาร์)Mercury Laboratories Ltd.
Ritrod (ริทรอด)Neon Laboratories Ltd.
Tocopar (โทโคพาร์)Dewcare Concept
Utdrine (อัทดรีน)Mediwin Pharmaceuticals
Utgard (อัทการ์ด)Ind-Swift Limited
Adalat CR (แอดาแลท ซีอาร์)Bayer HealthCare Pharma
Adipine (แอดิปีน)Patar Lab
Calcigard Retard (แคลซิการ์ด รีทาร์ด)Torrent
Depin-E Retard (ดิปิน-อี รีทาร์ด)Zydus Cadila
Nelapine/Nelapine SR (เนลาปีน/เนลาปีน เอสอาร์)Berlin Pharm
Nicardia (นิคาร์เดีย)J.B. Chemicals
Nicardia CD (นิคาร์เดีย ซีดี)Unique
Nicardia Retard (นิคาร์เดีย รีทาร์ด)J.B. Chemicals
Nifedi-Denk 20 RetardE Denk
Nifedipin T20 Stada Retard (ไนเฟดิปิน ที20 สตาดา รีทาร์ด)Stada
Nifelat (ไนเฟเลท)Remedica
Nifelat Q (ไนเฟเลท คิว)Remedica
Magfifty (แมกฟิฟตี้)Umeda
Maglax (แมกแลกซ์)New York Chemical
Magnesium Sulphate Atlantic (แมกนีเซียมซัลเฟตแอทแลนติก) Atlantic Lab
Multicap (มัลติแคป)Sriprasit Dispensary

บรรณานุกรม

  1. http://www.spensershope.org/Tocolytic%20Medications.html [2016,May14]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Tocolytic [2016,May14]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Terbutaline [2016,May14]
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Ritodrine [2016,May14]
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Nifedipine [2016,May14]
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Indometacin [2016,May14]
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Magnesium_sulfate [2016,May14]
  8. https://en.wikipedia.org/wiki/Betamethasone [2016,May14]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน sirikul ploypn0708 aw248
Frame Bottom