Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หัวใจและหลอดเลือด  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หัวใจล้มเหลว 

บทนำ

ยาโดเพ็กซามีน(Dopexamine หรือ Dopexamine hydrochloride) เป็นสารประกอบชนิดสังเคราะห์ที่มีโครงสร้างทางเคมีคล้ายคลึงกับสารโดพามีน (Dopamine) ทางคลินิกจะใช้ยานี้ในลักษณะของยาฉีดเข้าหลอดเลือดดำ ร่างกายคนปกติสามารถขับยานี้ออกจากกระแสเลือดภายในระยะเวลาประมาณ 6–7 นาทีหลังตัวยาอยู่ในกระแสเลือด โดยผ่านทิ้งไปทางปัสสาวะเป็นส่วนใหญ่ และส่วนน้อยทางอุจจาระ แต่ในผู้ป่วยด้วยอาการหัวใจล้มเหลว ร่างกายอาจใช้เวลานานขึ้นเป็นประมาณ 11 นาทีในการกำจัดยานี้ออกจากร่างกาย

ในสถานพยาบาล จะใช้ยาโดเพ็กซามีนเพื่อบำบัดอาการหัวใจล้มเหลว ซึ่งรวมถึงผู้ที่มีภาวะหัวใจล้มเหลวด้วยสาเหตุจากการผ่าตัดหัวใจ ปัจจุบัน เราไม่ค่อยพบเห็นการใช้ยาโดเพ็กซามีนบ่อยเท่าใดนัก ด้วยมียาทางเลือกอื่นที่ดีกว่าอีกหลายตัวที่สามารถนำมาใช้ทดแทนยาโดเพ็กซามีนได้ อย่างเช่นยา Dopamine, Dobutamine, Norepinephrine, Epinephrine, และ Levosimendan

ยาโดเพ็กซามีนมีกลไกการออกฤทธิ์ที่ตัวรับ(Receptor)ในเนื้อเยื่อของอวัยวะต่างๆ 3 ชนิดตัวรับ ได้แก่ Beta-2 adrenergic receptors, Dopamine receptor ชนิดย่อย D1(Dopamine 1), และ Dopamine receptor ชนิดย่อย D2 (Dopamine2)

ยาโดเพ็กซามีน มิได้ออกฤทธิ์กระตุ้นที่ตัวรับ Alpha-adrenergic agonist จึงไม่ทำให้เส้นเลือด/หลอดเลือดหดตัว แต่จะทำให้ปริมาตรเลือดที่ออกจากหัวใจมีปริมาณเพิ่มขึ้น ส่งผลให้การส่งเลือดไปหล่อเลี้ยงอวัยวะต่างๆ ทำได้ดีขึ้น

ผลข้างเคียงจากการใช้ยาโดเพ็กซามีน เท่าที่พบเห็น เช่น ทำให้หัวใจเต้นเร็ว หรือบางรายหัวใจเต้นช้าลง คลื่นไส้ ตัวสั่น ปวดศีรษะ ความดันโลหิตต่ำ อาเจียน เหงื่อออกมาก

ทั้งนี้ ยาโดเพ็กซามีน มีข้อจำกัดการใช้งานเช่นเดียวกับยาอื่นๆ อาทิเช่น

โดยทั่วไป การใช้ยาโดเพ็กซามีน มักพบแต่ในสถานพยาบาล ขนาดการใช้ยาที่ถูกรับรองประสิทธิผล จะมีเฉพาะในผู้ใหญ่เท่านั้น และยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกมาสนับสนุนความปลอดภัยของการใช้ยานี้กับผู้ป่วยเด็ก และเราอาจไม่พบเห็นการใช้ยาโดเพ็กซามีนในประเทศไทย ด้วยมีตัวยาทางเลือกอีกหลายตัวที่มีประสิทธิผลดีกว่า มารองรับ ประกอบกับ ปัจจุบัน ผู้ผลิตยาโดเพ็กซามีนมีแผนปรับปรุงสูตรตำรับเพื่อให้มีประสิทธิผลครอบคลุมและก่อให้เกิดประโยชน์ทางคลินิกมากยิ่งขึ้น

โดเพ็กซามีนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

โดเพ็กซามีน

ยาโดเพ็กซามีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

โดเพ็กซามีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาโดเพ็กซามีนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์กระตุ้นตัวรับที่มีชื่อว่า Beta-2 adrenergic receptor รวมถึง Dopamine receptor D1, และ Dopamine receptor D2 ส่งผลยับยั้งการดูดคืนกลับของสารสื่อประสาทที่มีชื่อว่า Norepinephrine ส่งผลทำให้หัวใจสามารถบีบตัวและเพิ่มปริมาณเลือดไปหล่อเลี้ยงอวัยวะต่างๆได้มากยิ่งขึ้น จากกลไกดังกล่าวจึงก่อให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

โดเพ็กซามีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโดเพ็กซามีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็น ยาฉีดที่บรรจุตัวยา Dopexamine hydrochloride ขนาด 50 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร หรือ 50,000 ไมโครกรัม/5 มิลลิลิตร

โดเพ็กซามีนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาโดเพ็กซามีนมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยา เช่น

  • ผู้ใหญ่: หยดยาเข้าหลอดเลือดดำ โดยเริ่มต้นที่ 0.5 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/นาที(หยดยาใน 1 นาที) แพทย์อาจปรับขนาดยาเพิ่มขึ้นครั้งละ 0.5–1ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/นาที โดยเว้นระยะห่างกันทุก 15 นาที หรือเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา โดยแพทย์อาจปรับขนาดการให้ยาผู้ป่วยได้ถึง 6 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/นาที และหยดยาเข้าหลอดเลือดดำต่อเนื่องแต่มักไม่เกิน 48 ชั่วโมง
  • เด็ก: ทางคลินิก ยังไม่มีขนาดการใช้ยานี้กับผู้ป่วยเด็ก

อนึ่ง: ก่อนการใช้ยาโดเพ็กซามีนหยดเข้าหลอดเลือดดำ ต้องเจือจางตัวยาด้วยสารละลายตามที่เอกสารกำกับยากำหนดไว้ เช่น 0.9% Sodium chloride หรือ 5% Dextrose

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาโดเพ็กซามีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

โดเพ็กซามีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาโดเพ็กซามีน สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

*อนึ่ง กรณีที่ผู้ป่วยได้รับยาโดเพ็กซามีน เกินขนาด จะมีอาการ หัวใจเต้นเร็วหรือไม่ก็ช้า หัวใจล้มเหลว หัวใจเต้นผิดจังหวะ ตัวสั่น คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ เหงื่อออกมาก หายใจขัด เจ็บหน้าอก หากพบอาการเหล่านี้ ต้องหยุดให้ยานี้ แล้วแจ้งแพทย์ทันที ซึ่งการรักษาจะเป็นการรักษาประคับประคองตามอาการ จนกระทั่งอาการผู้ป่วยกลับมาเป็นปกติ

มีข้อควรระวังการใช้โดเพ็กซามีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโดเพ็กซามีน เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์ผู้รักษา
  • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่ป่วยด้วยความดันโลหิตต่ำอย่างรุนแรง ผู้ที่มีปริมาตรเลือดน้อย
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เช่น สียาเปลี่ยนไป มีผง หรือมีการตกตะกอนของตัวยา
  • หากมีอาการแพ้ยานี้ เช่น มือ-เท้า-ใบหน้าบวม มีผื่นคัน-ลมพิษขึ้นเต็มตัว อึดอัด/หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก ต้องหยุดการใช้ยานี้ และแจ้งแพทย์ทันที
  • หากมีอาการวิงเวียนหลังใช้ยานี้ ควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะหรือการทำงานที่ต้องควบคุมเครื่องจักร เพราะจะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
  • ระหว่างใช้ยานี้ แพทย์ /พยาบาล จะตรวจวัดสัญญาณชีพต่างๆของผู้ป่วยตลอดเวลา
  • มาโรงพยาบาลตามที่แพทย์นัดทุกครั้ง
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโดเพ็กซามีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพร ต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

โดเพ็กซามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโดเพ็กซามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

  • ห้ามใช้ยาโดเพ็กซามีนร่วมกับยา Beta2-adrenergic หรือ Dopamine receptor antagonists ด้วยจะทำให้ฤทธิ์การรักษาของยาโดเพ็กซามีนด้อยประสิทธิภาพลง
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาโดเพ็กซามีนร่วมกับยา Noradrenaline ด้วยจะทำให้การ ออกฤทธิ์ของยาโดเพ็กซามีนเพิ่มมากขึ้นจนส่งผลให้เกิดอาการข้างเคียงจากยาโดเพ็กซามีนกับผู้ป่วยสูงขึ้นตามมา

ควรเก็บรักษาโดเพ็กซามีนอย่างไร?

ควรเก็บยาโดเพ็กซามีนตามคำแนะนำในเอกสารกำกับยาที่แนบมากับตัวผลิตภัณฑ์ ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โดเพ็กซามีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโดเพ็กซามีน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Dopacard (โดพาการ์ด)Hospira

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Dopexamine [2017,Jan14]
  2. http://www.druginfosys.com/drug.aspx?drugcode=1449&type=1#Dosage [2017,Jan14]
  3. http://www.wikiwand.com/en/Dopexamine [2017,Jan14]
  4. https://www.medicines.org.uk/emc/PIL.5578.latest.pdf [2017,Jan14]
  5. https://books.google.co.th/books?id=wwPnAwAAQBAJ&pg=PA92&lpg=PA92&dq=Dopexamine++is+eliminated+by&source=bl&ots=rVyJoFRDBd&sig=M67o7dbzD0nXaVoJZTkz6ezBnrI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwih4ILh6JPRAhUBsI8KHTs0CF8Q6AEINDAI#v=onepage&q=Dopexamine%20%20is%20eliminated%20by&f=false [2017,Jan14]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom