Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หัวใจ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หัวใจล้มเหลว 

บทนำ

ยาโดบูทามีน (Dobutamine หรือ Dobutamine hydrochloride) เป็นยาในกลุ่มซิมพาโทมิเมติค (Sympathomimetic drug) ที่สามารถออกฤทธิ์ต่อตัวรับ (Receptor) ที่ชื่อ เบต้า-1 (Beta-1 receptor, หรือ Beta-1 adrenoreceptor หรือ Beta-1 adrenoceptor หรือ Beta1 adrenergic receptor, ตัวรับที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของหัวใจ) จึงส่งผลกระตุ้นการทำงานของหัวใจ ยาโดบูทามีนถูกนำมาบำบัดรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว ยานี้จะออกฤทธิ์ระยะสั้นเพื่อช่วยกระตุ้นให้หัวใจ มีแรงบีบตัวและยังสามารถใช้ยานี้เพื่อตรวจทดสอบสมรรถภาพการทำงานของหัวใจได้ด้วย (Cardiac stress test)

ยาโดบูทามีนถูกพัฒนาขึ้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1970 (พ.ศ. 2513) โดยมีรูปแบบยาแผนปัจจุบันเป็นยาฉีด หลังจากฉีดยานี้เข้าหลอดเลือดของผู้ป่วย ตัวยาจะใช้เวลาประมาณ 2 นาทีก็จะเริ่มออกฤทธิ์ และมีระยะเวลาที่ยาออกฤทธิ์ไม่เกิน 10 นาที ตับจะเป็นอวัยวะที่คอยเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของยานี้อย่างต่อเนื่องก่อนที่จะขับยานี้ทิ้งออกจากร่างกายโดยผ่านไปทางปัสสาวะและอุจจาระ

ตัวยาโดบูทามีนมีข้อจำกัดและข้อห้ามใช้กับผู้ป่วยโรคหัวใจชนิด Idiophathic hypertrophic subaortic stenosis และผู้ป่วยเนื้องอกของต่อมหมวกไตชนิด Pheochromocytoma

ผู้ป่วยที่ได้รับยาโดบูทามีนอาจมีอาการความดันโลหิตสูงและมีอัตราการเต้นของหัวใจเพิ่มขึ้น ในสูตรตำรับของยาโดบูทามีนจะมีส่วนประกอบของสาร Sodium metabisulfite ซึ่งอาจเป็นสาเหตุให้เกิดอาการแพ้ยาและทำให้ผู้ป่วยมีอาการหอบอย่างรุนแรงเกิดขึ้นได้ ดังนั้นระหว่างที่ผู้ป่วยได้รับยานี้จะต้องคอยตรวจสอบและควบคุมสัญญาณชีพต่างๆของผู้ป่วยให้เป็นปกติอยู่ตลอดเวลา

การใช้ยาโดบูทามีนอาจจะไม่ได้ผลในกรณีที่ผู้ป่วยมีภาวะลิ้นหัวใจทำงานผิดปกติ (โรคลิ้นหัวใจ) หรือมีหลอดเลือดบริเวณหัวใจตีบ

สำหรับผู้ที่ได้รับยาโดบูทามีนเกินขนาดอาจสังเกตจากผู้ป่วยจะมีอาการสั่น คลื่นไส้ อาเจียน วิตกกังวล ปวดศีรษะ ชีพจรเต้นผิดปกติ หายใจขัด/หายใจลำบาก เจ็บหน้าอกด้วยมีภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด เป็นต้น โดยหากพบอาการเหล่านี้แพทย์จะหยุดการใช้ยานี้ทันที ซึ่งการบำบัดรักษากรณียานี้เกินขนาดจะโดยการใช้เครื่องช่วยหายใจ หากพบอาการหัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะอย่างรุนแรง แพทย์อาจต้องสั่งจ่ายยา Propranolol หรือยา Lidocaine ให้กับผู้ป่วย

ยาโดบูทามีนสามารถใช้ได้ทั้งกับผู้ใหญ่และกับเด็กตั้งแต่เป็นเด็กทารกขึ้นไป การใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตรต้องอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์แต่เพียงผู้เดียว

ประเทศไทยเราโดยคณะกรรมการอาหารและยาได้บรรจุให้ยาโดบูทามีน ไฮโดรคลอไรด์(Dobutamine hydrochloride) อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ การใช้ยานี้ต้องกระทำแต่ในสถานพยา บาลเท่านั้นอย่างเช่น ในห้องผ่าตัดหรือห้องฉุกเฉิน และสามารถพบเห็นการใช้ยานี้ได้ตาสถานพยาบาลทั้งของรัฐและเอกชนโดยทั่วไป

โดบูทามีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โดบูทามีน

ยาโดบูทามีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

โดบูทามีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาโดบูทามีนมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะออกฤทธิ์ในบริเวณตัวรับของกล้ามเนื้อหัวใจที่มีชื่อเรียกว่า เบต้า 1 รีเซปเตอร์ (Beta 1 receptor) ส่งผลให้หัวใจมีแรงบีบตัวและกระตุ้นการสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายให้กลับมาเป็นปกติ

โดบูทามีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโดบูทามีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาฉีดขนาด 250 มิลลิกรัม/20 มิลลิลิตร (250,000 ไมโครกรัม/20 มิลลิลิตร)
  • ยาฉีดขนาด 50 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร (50,000 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร)
  • ยาฉีดขนาด 12.5 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร (12,500 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร)

โดบูทามีนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาโดบูทามีนมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาเช่น

  • สำหรับภาวะหัวใจล้มเหลวแบบเฉียบพลัน:
    • ผู้ใหญ่อายุมากกว่า 18 ปีขึ้นไป: ให้ยาโดยหยดเข้าหลอดเลือดดำขนาด 2.5 - 15 ไมโครกรัม /น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/นาที อาจเพิ่มขนาดการให้ยาครั้งละ 2.5 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/นาที โดยต้องมีการควบคุมสัญญาณชีพต่างๆควบคู่กันไปเช่น ความดันโลหิต รวมถึงการตรวจสอบปริมาณปัสสาวะ กรณีที่มีอาการรุนแรงการให้ยานี้อาจต้องใช้ยามากถึง 40 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/นาที
    • เด็กทารก - อายุ 18 ปี: เริ่มต้นหยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 5 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/นาที การปรับขนาดการใช้ยาต้องดูการตอบสนองของร่างกายเด็กและต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์เท่านั้น

*อนึ่ง:

  • ก่อนฉีดยาโดบูทามีนสามารถเจือจางตัวยาด้วยสารละลาย Glucose 5% หรือสารละลาย Sodium chloride 0.9% โดยทำตามขั้นตอนของเอกสารกำกับยา
  • ระหว่างการให้ยานี้จะต้องควบคุมสัญญาณชีพเช่น ความดันโลหิต, การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ/ ECG, ปริมาณเลือดที่ถูกสูบฉีดออกจากหัวใจ รวมถึงแรงดันเลือดภายในปอด

*****หมายเหตุ: ขนาดและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาโดบูทามีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

โดบูทามีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาโดบูทามีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น

มีข้อควรระวังการใช้โดบูทามีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโดบูทามีนเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโดบูทามีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

โดบูทามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโดบูทามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

  • ห้ามใช้ยาโดบูทามีนร่วมกับยา Amitriptyline ด้วยการใช้ยาร่วมกันอาจส่งผลต่อความดันโลหิตของผู้ป่วย กรณีจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาอย่างเหมาะสมเป็นกรณีไป
  • การใช้ยาโดบูทามีนร่วมกับยา Phenylpropranolamine สามารถทำให้ความดันโลหิตและอัตราการเต้นของหัวใจของผู้ใช้ยาเพิ่มสูงขึ้น หากมีความจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาโดบูทามีนร่วมกับยา Linezolid ด้วยอาจทำให้ความดันโลหิตของผู้ป่วยเพิ่มมากขึ้น หากต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นกรณีไป

ควรเก็บรักษาโดบูทามีนอย่างไร?

สามารถเก็บยาโดบูทามีนในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น

อนึ่งกรณีตัวยานี้สัมผัสแสง/แสงแดดอาจทำให้เกิดการเปลี่ยนเป็นสีชมพูซึ่งไม่ควรใช้ ควรทิ้งยาไป

โดบูทามีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโดบูทามีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่ายเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Dobutamine HCl in 5% Dextrose Baxter (โดบูทามีน เฮชซีไอ อิน 5% เด็กซ์โทรส แบ็กซ์เตอร์) Baxter Healthcare
Dobutamine Synthon (โดบูทามีน ซินทอน)Synthon BV
Dobutamine Hospira (โดบูทามีน ฮอสพิรา) Hospira
Dobutel (โดบูเทล)Novell Pharma
Cardiject (คาร์ดิเจค)Sun Pharma
Dobuject (โดบูเจค)Bayer Schering Pharma Oy
Dobutrex (โดบูเทร็กซ์) Eli Lilly
DBL Dobutamine (ดีบีแอล โดบูทามีน)Hospira

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Dobutamine [25june16]
  2. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/41#item-8418 [25june16]
  3. http://www.drugs.com/pro/dobutamine.html [25june16]
  4. http://www.mims.com/thailand/drug/info/dobutamine/?type=brief&mtype=generic [25june16]
  5. http://www.drugs.com/sfx/dobutamine-side-effects.html [25june16]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน sirikul
Frame Bottom