Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาโซเดียมฟอสเฟต (Sodium phosphate สูตรเคมี คือ Na3PO4) และยาโซเดียมไบฟอส เฟต (Sodium biphosphate สูตรเคมีคือ NaH2PO4) จัดเป็นสารประกอบประเภทเกลือที่เรียกว่า เกลือไอออนิก (Ionic salt) ซึ่งเกลือทั้ง 2 ตัวยานี้จะมีความแตกต่างกันเล็กน้อยในด้านของสูตรเคมีคือ สำหรับยาโซเดียมไบฟอสเฟตในสูตรโมเลกุลมักจะมีน้ำเป็นส่วนประกอบอยู่ด้วยอย่าง เช่น NaH2PO4.H2O หรือ NaH2PO4.2H2O

กรณีที่สูตรตำรับยาที่มีเกลือทั้ง 2 ชนิดนี้เป็นองค์ประกอบหลัก มักจะถูกเตรียมเป็นยาระ บาย ซึ่งมีทั้งชนิดรับประทานและชนิดสวนทวาร ดังที่กล่าวไว้ในบทความก่อนในเว็บ haamor. com บทความชื่อ “โซเดียมไบฟอสเฟต” เพื่อการขยายผลความรู้เชิงวิชาการในบทความนี้จะขอนำเสนอประโยชน์ทางยาของโซเดียมฟอสเฟต โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ ”นำไปรักษาภาวะเกลือฟอสเฟต (Phosphate) ในร่างกายมีระดับต่ำ/ภาวะร่างกายพร่องเกลือฟอสเฟต” ซึ่งมักจะพบในผู้ป่วยที่ติดสุราเรื้อรังเสียเป็นส่วนมาก หรือเกิดกับผู้ป่วยที่มีปัญหาด้านการดูดซึมสารอาหารจากกระเพาะอาหารและลำไส้ หรือมีภาวะมะเร็งในระบบโลหิตวิทยา (เช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งเม็ดเลือดขาว) หรือภาวะตับวาย เป็นต้น ซึ่งการแก้ไขและช่วยเหลือผู้ที่มีภาวะฟอสเฟตในร่าง กายต่ำนั้น แพทย์อาจพิจารณาใช้โซเดียมฟอสเฟตที่มีรูปแบบของยาแผนปัจจุบันทั้งชนิดฉีดและชนิดรับประทาน

ยาโซเดียมฟอสเฟตจะมีการดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้ประมาณ 66% เกลือนี้จะถูกขับออกโดยผ่านไตไปกับปัสสาวะและบางส่วนขับออกไปกับอุจจาระ

การบริหารยา/การใช้ยานี้กับผู้ป่วย ส่วนมากจะทำกันที่สถานพยาบาล ด้วยต้องเฝ้าระวังเรื่องผลข้างเคียงและพิษต่อระบบการทำงานของอวัยวะในร่างกายอย่างเช่น ไต หัวใจ ดังนั้นขนาดการใช้ยาจะต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษาแต่เพียงผู้เดียว

โซเดียมไบฟอสเฟตมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โซเดียมฟอสเฟต

ยาโซเดียมฟอสเฟตมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

  • รักษาภาวะพร่องเกลือฟอสเฟตในกระแสเลือด
  • ใช้เป็นยาระบายโดยมักผสมรวมกับยาโซเดียมไบฟอสเฟต (Sodium biphosphate)
  • โซเดียมฟอสเฟตมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

    กลไกการออกฤทธิ์ของยาโซเดียมฟอสเฟตคือ ตัวยาที่ดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดจะทำให้สมดุลของภาวะพร่องฟอสเฟตกลับคืนมา ซึ่งมีผลต่อกระบวนการทางชีวภาพในร่างกายมนุษย์ ส่งผลต่อการเจริญเติบโตและการทำงานของอวัยวะต่างๆในร่างกายให้เป็นไปอย่างปกติ

    โซเดียมฟอสเฟตมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

    ยาโซเดียมฟอสเฟตมีรูปแบบการจัดจำหน่ายในประเทศไทยคือ

    โซเดียมฟอสเฟตมีขนาดรับประทาน/การบริหารยาอย่างไร?

    ขนาดการใช้ของยาโซเดียมฟอสเฟตในผู้ป่วยแต่ละคนจะมีความแตกต่างกันออกไปขึ้นกับข้อบ่งใช้ยานี้ ในที่นี้ดังกล่าวแล้วในบทนำ จะกล่าวถึงยาโซเดียมฟอสเฟตเฉพาะกรณีใช้ในภาวะร่าง กายพร่องเกลือฟอสเฟตเท่านั้น

    ขนาดยาโซเดียมฟอสเฟตเพื่อรักษาภาวะร่างกายพร่องเกลือฟอสเฟตขึ้นอยู่กับสภาพร่าง กายและระดับการพร่องของเกลือฟอสเฟตในกระแสเลือดของผู้ป่วยแต่ละคน แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาขนาดการใช้ยาได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัยต่อผู้ป่วย ตัวอย่างกรณีที่การพร่องฟอสเฟตไม่รุนแรงขนาดยาที่ใช้เช่น

    • ผู้ใหญ่: รับประทานยา 1 - 2 เม็ดวันละ 4 ครั้ง
    • เด็ก: ขนาดยาจะขึ้นกับอายุและน้ำหนักตัวของเด็ก ดังนั้นขนาดยาจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

    *อนึ่ง ข้อบ่งใช้ยานี้ที่ใช้เป็นยาระบาย (ตัวยามีส่วนประกอบร่วมกับตัวยาโซเดียมไบฟอส เฟต) อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง โซเดียมไบฟอสเฟต (Sodium biphosphate)

    *****หมายเหตุ:

    • ขนาดและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

    เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

    เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาโซเดียมฟอสเฟต ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

    หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

    การใช้ยาโซเดียมฟอสเฟตชนิดรับประทานมักจะใช้ในสถานพยาบาล โดยมีบุคคลากรทางการแพทย์เป็นผู้กำกับดูแลอย่างถูกต้อง ทำให้ยากต่อการลืมรับประทาน

    โซเดียมฟอสเฟตมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

    ยาโซเดียมฟอสเฟตสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น อาจเกิดอาการปวดท้อง ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน มีภาวะเกลือโซเดียมในร่างกายสูง เกิดภาวะขาดน้ำของร่างกาย ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการชัก ง่วงนอน อารมณ์แปรปรวน เบื่ออาหาร กล้ามเนื้อเกร็งหรือเป็นตะคริว หูอื้อ ปวดตามร่างกาย หัวใจเต้นผิดจังหวะ หายใจลำบาก ขาและเท้าบวม น้ำหนักเพิ่ม ปัสสาวะน้อยลง กระหายน้ำ ปวดข้อกระดูก

    สำหรับผู้ที่ได้รับยาโซเดียมฟอสเฟตเกินขนาด: จะพบว่าเกิดภาวะในเลือดมีเกลือฟอสเฟต สูงร่วมกับเกลือโซเดียมสูง และทำให้ระดับเกลือแคลเซียมและเกลือโพแทสเซียมในเลือดลดลง ซึ่งผู้ป่วยจะมีอาการคล้ายภาวะขาดน้ำ ผู้ป่วยบางรายมีภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ มีอาการชัก ไตวาย และอาจถึงขั้นเสียชีวิต (ตาย) การรักษาอาการเหล่านี้จะรักษาตามอาการโดยแพทย์เป็นผู้ให้การรักษา

    มีข้อควรระวังการใช้โซเดียมฟอสเฟตอย่างไร?

    มีข้อควรระวังการใช้ยาโซเดียมฟอสเฟตเช่น

    ***** อนึ่ง:

    ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาโซเดียมไบฟอสเฟตด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

    โซเดียมฟอสเฟตมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

    ยาโซเดียมฟอสเฟตมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

    ควรเก็บรักษาโซเดียมฟอสเฟตอย่างไร?

    ควรเก็บรักษายาโซเดียมฟอสเฟตดังนี้

    • รูปแบบยาชนิดรับประทาน: ควรเก็บภายใต้อุณหภูมิ 30 องศาเซลเซียส (Celsius)
    • รูปแบบยาสวนทวาร: สามารถเก็บที่อุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส
    • ทั้งนี้ ยาทุกรูปแบบห้ามเก็บในช่องแช่แข็งตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยา ในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และ ไม่เก็บยาที่มีสภาพเสื่อมหรือที่วัสดุบรรจุชำรุดเสียหาย

    โซเดียมฟอสเฟตมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

    ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
    PHOSPHA 250 (ฟอสฟา)RISING PHAR., INC.
    OsmoPrep (ออสโมเพรป)Salix Pharmaceuticals, Inc
    Unima enema (ยูนิมา อีนีมา)Unison
    Visicol (วิซิคอล)Pharmaceutical Manufacturing Research Services Inc.

    บรรณานุกรม

    1. https://en.wikipedia.org/wiki/Sodium_phosphates [2015,July18]
    2. http://www.everydayhealth.com/drugs/sodium-biphosphate-sodium-phosphate [2015,July18]
    3. http://www.mims.com/India/drug/info/sodium%20phosphate/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,July18]
    4. http://www.fao.org/ag/agn/jecfa-additives/specs/Monograph1/Additive-403.pdf [2015,July18]
    5. https://en.wikipedia.org/wiki/Hypophosphatemia [2015,July18]
    6. http://www.nationwidemedical.net/products/rx/phospha-250.htm [2015,July18]
    7. http://www.drugs.com/dosage/phospha-250-neutral.html [2015,July18]
    8. http://www.drugs.com/pro/phospha-250-neutral.html [2015,July18]



    สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน saru_hana Ppvbb nanzaaa pimlada23 Kritba12
    Frame Bottom