Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยา/สารโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์ (Sodium channel blocker) เป็นกลุ่มยา/สารที่คอยปิดกั้นการซึมผ่านของเกลือโซเดียมที่บริเวณผนังเซลล์ของเนื้อเยื่อตามร่างกาย กลไกการปิดกั้นเหล่านี้หากเกิดที่บริเวณอวัยวะใดก็จะแสดงฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาในอวัยวะนั้นๆ

อาจแบ่งหมวดหมู่หรือจำแนกประเภทยา/สารโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์โดยยึดจากโครงสร้างทางเคมีหรืออวัยวะในร่างกายที่ตัวยาออกฤทธิ์ดังนี้

ก. กลุ่มสารอัลคาลอยด์ (Alkaloids): โดยสารนี้ออกฤทธิ์ปิดกั้นการส่งผ่านเกลือโซเดียมระหว่างเซลล์กับเซลล์ ซึ่งสามารถแบ่งกลุ่มสารอัลคาลอยด์ดังกล่าวได้ดังนี้

  • Saxitoxin: จัดเป็นสารที่ออกฤทธิ์ที่เป็นพิษต่อระบบประสาทหรือเป็นที่รู้จักกันดีว่าคือพิษที่พบได้ในสัตว์น้ำที่มีเปลือกหุ้ม โดยการออกฤทธิ์ทำให้ร่างกายของเหยื่อหรือผู้สัมผัสเกิดอัมพาต
  • Neosaxitoxin: เป็นสารที่มีโครงสร้างคล้ายกับ Saxitoxin พบได้ตามธรรมชาติในสัตว์ทะเลที่มีพิษ การออกฤทธิ์จะทำให้เกิดอัมพาตคล้ายกับจาก Saxitoxin
  • Tetrodotoxin: จัดเป็นสารอัลคาลอยด์ที่ออกฤทธิ์เป็นพิษต่อระบบประสาทอีกชนิดหนึ่งที่พบได้ในสัตว์ทะเลหรือแบคทีเรียประเภท Pseudoalteromonas tetraodonis ก็สามารถผลิตสารพิษแบบนี้ได้

ข. กลุ่มยาชาเฉพาะที่ (Local anesthetics): เป็นกลุ่มยาที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการนำเกลือโซเดียมมิให้ผ่านเข้า-ออกในผนังเซลล์ประสาท ประโยชน์ทางการแพทย์ของยากลุ่มนี้มีอย่างมากมายอาทิ

  • ช่วยระงับอาการปวดแบบเฉียบพลันเช่น จากบาดแผล หรือจากภาวะอักเสบ รวมถึงอาการปวดจากการคลอดบุตร
  • ระงับอาการปวดแบบเรื้อรัง ซึ่งแพทย์อาจนำมาใช้ร่วมกับยากลุ่ม Opioids, NSAIDs และยาต้านอาการชัก/ยากันชัก (Anticonvolsants) ทั้งนี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการรักษา
  • ระงับอาการปวดระหว่างการผ่าตัดตามอวัยวะต่างๆเช่น ศัลยกรรม ตา หู คอ จมูก การผ่าตัดหัวใจ ปอด ช่องท้อง ระบบของอวัยวะสืบพันธุ์ กระดูก ข้อ ผิวหนัง หลอดเลือด รวมถึงการใช้ในคลินิก ทันตกรรม ซึ่งการใช้ผิดขนาดและผิดวิธีสามารถก่อให้เกิดอาการข้างเคียงต่อระบบประสาทส่วนกลาง และการทำงานของหัวใจ ซึ่งทั้งสองระบบนี้มีความสำคัญต่อการดำเนินชีวิตอย่างยิ่ง ตัวอย่างของยา ในกลุ่มนี้มีมากมายอาทิ
    • ยาชากลุ่มเอสเทอร์/Ester group เช่น Benzocaine, Chloroprocaine, Cocaine, Cyclome thycaine, Dimethocaine/Larocaine, Piperocaine, Propoxycaine, Procaine/Novocaine, Propa racaine, Tetracaine/Amethocaine และ
    • ยาชากลุ่มเอไมด์/Amide group เช่น Articaine, Bupivacaine, Cinchocaine/Dibucaine, Etidocaine, Levobupivacaine, Lidocaine/Lignocaine, Mepivacaine, Prilocaine, Ropivacaine, Trimecaine
  • สารอนุพันธุ์ทางธรรมชาติเช่น Menthol, Eugenol, Cocaine

ค. กลุ่มยารักษาโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Class I antiarrhythmic agent): ยาในกลุ่มนี้จะออกฤทธิ์ยับยั้งและรบกวนการขนส่งเกลือโซเดียมในบริเวณกล้ามเนื้อหัวใจ ซึ่งมีทั้งออกฤทธิ์ได้เร็วและช้าโดยขึ้นกับชนิดของตัวยา สรรพคุณทางการแพทย์มีทั้งนำมาใช้รักษาและใช้เป็นยาป้องกันการเต้นผิดจังหวะของหัวใจ ซึ่งอาจแบ่งแยกย่อยได้อีกเช่น

ง. กลุ่มยารักษาอาการโรคลมชัก/ยากันชัก (Anticonvulsants): จัดเป็นยาหมวดใหญ่และมีมากมายหลายรายการที่สามารถแสดงฤทธิ์ของโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์ แนะนำอ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง “ยากันชัก

โซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์

ยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

โซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยากลุ่มโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการส่งผ่านเกลือโซเดียมเข้า-ออกภายในเซลล์ของร่างกาย ตัวยาแต่ละชนิดสามารถออกฤทธิ์ทั้งด้านในหรือด้านนอกของผนังเซลล์ทั้งนี้ขึ้นกับโครงสร้างทางเคมีที่แตกต่างกันออกไป นอกจากนี้การออกฤทธิ์เกิดกับบริเวณเนื้อเยื่อของอวัยวะใดก็จะก่อฤทธิ์ในการรักษาความผิดปกติในการทำงานของอวัยวะนั้นๆ และทำให้มีการปรับสมดุลของสารสื่อประสาทในร่างกายใหม่ จนส่งผลให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

โซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยากลุ่มโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายได้หลายรูปแบบขึ้นกับแต่ละชนิดของตัวยาที่จะแตกต่างกันในแต่ละตัวยาเช่น

  • ยาฉีด
  • ยาชนิดรับประทาน
  • ยาทาภายนอก

โซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ด้วยยาในกลุ่มโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีหลากหลายรายการ การใช้ยาแต่ละรายการจะขึ้นอยู่กับแพทย์ผู้ทำการรักษาโดยนำข้อมูลประวัติทางการแพทย์ อาการ อายุของผู้ป่วย มาประกอบกัน

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามควรรับประทานยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์ตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด ไม่ควรลืมรับประทานบ่อยครั้งเพราะจะทำให้ผลการรักษาด้อยประสิทธิภาพลง

โซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

อาจกล่าวในภาพรวมถึงผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ที่สามารถเกิดจากกลุ่มยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์ดังนี้เช่น

มีข้อควรระวังการใช้โซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์เช่น

นอกจากนี้ยังมีข้อห้ามใช้และข้อควรระวังอีกมากมายที่ไม่สามารถนำมาระบุรายละเอียดได้ทั้ง หมดด้วยยาในกลุ่มนี้มีหลากหลายรายการและมีข้อควรระวังที่แตกต่างกันออกไป

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

โซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น การใช้ยาต้านอาการหัวใจ เต้นผิดจังหวะกลุ่มโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์ร่วมกับยาลดความดันโลหิต ยากลุ่มแอนตี้มัสคารินิก(Antimuscarinic) สามารถเสริมหรือเพิ่มฤทธิ์ของยากลุ่มดังกล่าว เพื่อความเหมาะสมและเป็นการหลีกเลี่ยงอาการข้างเคียงที่สามารถเกิดขึ้นได้ แพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นกรณีไป

ควรเก็บยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์อย่างไร?

ควรเก็บยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์ตามคำแนะนำหรือเงื่อนไขตามที่ระบุในเอกสารกำกับยา ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโซเดียมแชนแนลบล็อกเกอร์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Apo-Quinidine (เอโพ-ควินิดีน)Apotex
Procan (โปรแคน) Parke-Davis
Procapan (โปรคาแพน) Panray Pharmaceutical
Procanbid (โปรแคนบิด) Monarch
Pronestyl (โปรเนสติล) E. R. Squibb & Sons Limited
Norpace (นอร์เพส)Searle
Regubeat (เรกูบีท)Glaxo SmithKline
Xylocaine Topical viscous (ไซโลเคน ท็อปปิคัล วิสคัส)AstraZeneca
Dermacaine (เดอร์มาเคน)SR Pharma
EMLA (เอมลา)AstraZeneca
Liprikaine (ลิพริเคน)T. Man Pharma
Citanest Forte Dental (ซิทาเนส ฟอร์ท เดนทัล)AstraZeneca LP
COCAINE HYDROCHLORIDE Topical Solution (4%) (โคเคน ไฮโดรคลอไรด์ ทอปิคอล โซลูชั่น)Cody Laboratories Inc.

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Sodium_channel_blocker [2016,March5]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Saxitoxin [2016,March5]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Neosaxitoxin [2016,March5]
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Tetrodotoxin [2016,March5]
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Antiarrhythmic_agent#Class_I_agents [2016,March5]
  6. http://howmed.net/pharmacology/sodium-channel-blockers/ [2016,March5]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน sirikul scala333
Frame Bottom