Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ร่างกายไม่เจริญเติบโต  

บทนำ

ยาโซมาโทรปิน(Somatropin หรือ Somatotropin หรือ Growth hormone หรือ Human growth hormone ย่อว่า hGH หรือ HGH) เป็นฮอร์โมนที่ทำให้เกิดการเจริญเติบโตของมนุษย์(Human growth hormone/ฮอร์โมนการเจริญเติบโต) โดยจะทำหน้าที่กระตุ้นการสร้างมวลกระดูกและเซลล์กล้ามเนื้อ การขาดฮอร์โมนชนิดนี้จะทำให้ร่างกายของเด็กแคระแกร็นหรือเจริญเติบโตได้ไม่เต็มที่ ทางคลินิกจึงนำยาโซมาโทรปินมาใช้รักษาเด็กที่มีภาวะพร่องฮอร์โมนชนิดนี้ นอกจากนี้ยังใช้รักษาผู้ใหญ่ที่ร่างกายสร้างฮอร์โมนเจริญเติบโตได้น้อย ยังมีผู้ป่วยอีกหลายกลุ่มที่อาจต้องใช้ตัวยาโซมาโทรปินมาช่วยบำบัดอาการโรคประจำตัวของตนเอง เช่น โรคไตเรื้อรัง ผู้ป่วยที่มีภาวะ Noonan syndrome(โรคจากความผิดปกติทางพันธุกรรมที่พบได้น้อยมาก ที่ทำให้อวัยวะต่างๆเจริญเติบโตไม่ได้), Turner syndrome(โรคทางพันธุกรรมเกิดเฉพาะในสตรีที่พบได้น้อยมาก ที่มีความผิดปกติของโครโมโซมX จึงทำให้ร่างกายเจริญเติบโตไม่ได้) , Prader-willi syndrome (โรคทางพันธุกรรมที่พบได้น้อยมากที่ทำให้เด็กเจริญเติบโตไม่ได้ตั้งแต่เกิด) บางกรณี ยาโซมาโทรปิน ยังถูกนำมาใช้รักษาผู้ป่วยโรคเอดส์ที่มีน้ำหนักตัวลดลงอย่างรุนแรงอีกด้วย

การผลิตยาโซมาโทรปินในอุตสาหกรรมยา จะต้องอาศัยวิธีการตัดแต่งทางพันธุวิศวกรรม โดยนักวิทยาศาสตร์จะนำยีน/จีนหรือสารพันธุกรรมที่ควบคุมการผลิตฮอร์โมนเจริญเติบโตของมนุษย์(HGH)มาต่อกับพลาสมิด (Plasmid) ซึ่งเป็นสารพันธุกรรมขนาดเล็กของเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อ E.Coli(Escherichia coli) จากนั้นจะทำการเพาะเลี้ยงแบคทีเรียที่ได้รับการตัดแต่งพันธุกรรม และคอยเก็บเกี่ยวฮอร์โมนโซมาโทรปินที่ได้จากเชื้อE.Coli มาผลิตเป็นยาโซมาโทรปิน

ยาโซมาโทรปิน มีข้อจำกัดของการใช้งานและข้อควรระวังอยู่หลายกรณี ซึ่งพอจะสรุปเป็นข้อๆได้ดังนี้

ผู้ป่วยที่ต้องรับการรักษาด้วยยาโซมาโทรปิน จะต้องได้รับการตรวจร่างกายเสียก่อนว่า ตนเองมีภาวะพร่องฮอร์โมนเจริญเติบโต และไม่ป่วยด้วยโรคบางประเภทดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น

ยาโซมาโทรปินที่มีใช้อยู่ตาสถานพยาบาลต่างๆ จะเป็นรูปแบบของยาฉีดแทบทั้งสิ้น และถูกจัดอยู่ในหมวดยาควบคุมพิเศษ ซึ่งการจะใช้ยานี้ต้องมีคำสั่งจากแพทย์เท่านั้น การรับบริการด้วยการฉีดยาโซมาโทรปิน ผู้ป่วยจะต้องมาพบแพทย์ที่สถานพยาบาลตามแพทย์นัดทุกครั้ง ประกอบกับต้องติดตามความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย หรือความเป็นไปของอาการโรคที่ควรทุเลาลง และทำให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างเป็นปกติ

หากผู้บริโภค/ผู้ป่วย ต้องการทราบข้อมูลการใช้ยาโซมาโทรปินเพิ่มเติม สามารถสอบถามได้จากแพทย์ผู้ที่ทำการรักษา หรือสอบถามจากเภสัชกรได้โดยทั่วไป

โซมาโทรปินมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

โซมาโทรปิน

ยาโซมาโทรปินมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ก. ในผู้ใหญ่:

ข. ในเด็ก:

โซมาโทรปินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ฮอร์โมนโซมาโทรปินที่ใช้เป็นยา คือ ฮอร์โมนที่ผลิตโดยแบคทีเรีย E.Coli ซึ่งได้รับการตัดต่อพันธุกรรมมาแล้ว ตัวยามีกลไกการออกฤทธิ์ต่อกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางชีวภาพในเซลล์ร่างกายมนุษย์ โดยสามารถแจกแจงเป็นรายละเอียดดังนี้

จากหน้าที่/กลไกดังที่กล่าวมาทั้งหมดซึ่งเกิดขึ้นในร่างกายจากยาโซมาโทรปินอย่างเหมาะสมนั้น จึงเป็นเหตุให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาได้ตามสรรพคุณ

โซมาโทรปินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโซมาโทรปินมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาฉีดที่ประกอบด้วย Somatropin 10 มิลลิกรัม/1.5 มิลลิลิตร หรือ 30 ยูนิตสากล/ขวด
  • ยาฉีดที่ประกอบด้วย Somatropin 5 มิลลิกรัม/1.5 มิลลิลิตร หรือ 15 ยูนิตสากล/ขวด
  • ยาฉีดชนิดผงปราศจากเชื้อที่มีส่วนประกอบของ Somatropin ขนาด 4 ยูนิตสากล/ขวด

โซมาโทรปินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาโซมาโทรปินมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยา เช่น

ก.สำหรับภาวะพร่องฮอร์โมนเจริญเติบโต:

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนัง แต่ห้ามเกิน 0.004 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/สัปดาห์ โดยแบ่งการฉีดตามคำสั่งแพทย์
  • เด็กอายุตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนังขนาด 0.024–0.034 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน และอาจต้องใช้ยา 6–7 ครั้ง/สัปดาห์ทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

ข.สำหรับภาวะผอมหนังหุ้มกระดูก:

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนังขนาด 0.1 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม วันละ1ครั้ง ก่อนนอน ขนาดสูงสุดของการฉีดยาไม่เกิน 6 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กอายุตั้งแต่ 2ปีขึ้นไป: ฉีดยาเข้าใต้ผิวหนังขนาด 0.04–0.07 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม วันละ1ครั้ง

อนึ่ง:

  • เด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี: ห้ามใช้ยานี้
  • ความถี่ของการนัดหมายให้ผู้ป่วยมารับการฉีดยานี้ จะขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา ผู้ป่วยควรมาพบแพทย์เพื่อรับการฉีดยาตามนัดหมายทุกครั้ง
  • มีข้อห้ามให้ยาโซมาโทรปินกับโรคประจำตัวบางประเภท ผู้ป่วยต้องแจ้งให้แพทย์ พยาบาล ทราบทุกครั้งที่เข้ารับการรักษาว่า ตนเองมีโรคประจำตัวอะไรอยู่บ้าง
  • การใช้ยานี้กับเด็กที่ป่วยด้วยโรคไตเรื้อรัง จะต้องถูกปรับขนาดการใช้ยา ลดลงโดยเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษา
  • เรียนรู้เรื่องผลลัพท์ ผลข้างเคียง จากการใช้ยาโซมาโทรปินเพื่อเป็น ประโยชน์ต่อตนเองในการให้ข้อมูลและแจ้งผลการรักษากับ แพทย์ พยาบาล

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาโซมาโทรปิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมมารับการฉีดยาควรทำอย่างไร?

กรณีลืมมารับการให้ยาโซมาโทรปิน ให้ผู้ป่วยแจ้ง แพทย์ พยาบาล เพื่อนัดหมายมารับการฉีดยาโซมาโทรปินโดยเร็ว

โซมาโทรปินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาโซมาโทรปินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้โซมาโทรปินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโซมาโทรปิน เช่น

  • ห้ามใช้โซมาโทรปินกับผู้ที่มีประวัติแพ้ยานี้ หรือ แพ้ส่วนประกอบของยานี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคมะเร็ง ผู้ป่วยที่เพิ่งได้รับการผ่าตัดหัวใจ ผู้ที่ได้รับการผ่าตัดช่องท้อง ผู้ที่มีภาวะการหายใจล้มเหลว
  • ห้ามใช้ยานี้กับ สตรีมีครรภ์/ตั้งครรภ์ เด็กที่อายุต่ำกว่า 2 ปี รวมถึงผู้สูงวัยที่มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตรโดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น ยาตกตะกอนแข็ง สียาเปลี่ยนไป
  • หากพบอาการผิดปกติหลังได้รับยาโซมาโทรปิน เช่น ปวดศีรษะ เจ็บหน้าอก/ แน่นหน้าอก เกิดผื่นคัน หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก ให้สันนิษฐานว่าเกิดอาการแพ้ยาขึ้นแล้ว ต้องรีบพบแพทย์/แจ้งแพทย์/พยาบาล/มาโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
  • มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามแพทย์นัดทุกครั้ง เพื่อรับการให้ยาและดูความก้าวหน้าของการรักษาจากแพทย์
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาฮอร์โมนโซมาโทรปินด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

โซมาโทรปินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโซมาโทรปินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาโซมาโทรปินร่วมกับ ยาฮอร์โมนคุมกำเนิด เช่น ยาเม็ดคุมกำเนิด (อย่างเช่น Estrogens) ด้วยจะทำให้ประสิทธิภาพการรักษาหรือการออกฤทธิ์ของยาโซมาโทรปินต่ำลง
  • การใช้ยาโซมาโทรปินร่วมกับยา Bexarotene สามารถเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดตับอ่อนอักเสบ หากมีความจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมเป็นกรณีไป
  • การใช้ยาโซมาโทรปินร่วมกับยา Levomethadyl acetate/ Levacetylmethadol อาจเป็นเหตุให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ กรณีที่ต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาโซมาโทรปินร่วมกับยา Tadalafil ด้วยยาโซมาโทรปินสามารถทำให้ระดับยา Tadalafil ในกระแสเลือดต่ำลงจนส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา Tadalafil หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมเป็นกรณีบุคคลไป

ควรเก็บรักษาโซมาโทรปินอย่างไร?

สามารถเก็บยาโซมาโทรปิน ภายใต้อุณหภูมิ 15–30 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โซมาโทรปินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโซมาโทรปิน ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Eutropin (ยูโทรปิน)LG Life Sciences
GenHeal (เจนฮิล)Great Eastern
SciTropin A (ไซโทรปิน เอ)SciGen

อนึ่ง ยาชื่อการค้าของยานี้ในต่างประเทศ เช่น Hhumatrope, Genotropin, Humatrope, Norditropin, Nutropin, Serostim, Zorbtive, Lg Eutropin, Saizen, Norditropin nordilet

บรรณานุกรม

  1. https://www.drugs.com/mtm/somatropin.html[2017,March18]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Growth_hormone[2017,March18]
  3. http://www.biotecharticles.com/Biotechnology-products-Article/Production-of-Recombinant-Human-Growth-Hormone-Somatotropin-367.html[2017,March18]
  4. http://www.mims.com/thailand/drug/info/somatropin/?type=brief&mtype=generic[2017,March18]
  5. https://www.drugs.com/dosage/somatropin.html[2017,March18]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom