Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เลือดออกในทางเดินอาหาร 

บทนำ

โซมาโตสแตติน (Somatostatin) เป็นฮอร์โมนในมนุษย์ ผลิตจากสมองส่วน Hypothalamus รวมถึงเนื้อเยื่อในเซลล์ตับอ่อนและเนื้อเยื่อของกระเพาะอาหาร-ลำไส้ มีหน้าที่คอยยับยั้งการทำงานของฮอร์โมนที่ช่วยเรื่องการเจริญเติบโตของมนุษย์ ฮอร์โมนโซมาโตสแตตินยังมีชื่อเรียกอื่นที่นักวิทยาศาสตร์ใช้กันเป็นประจำเช่น

  • Growth hormone–inhibiting hormone (GHIH)
  • Growth hormone release–inhibiting hormone (GHRIH)
  • Somatotropin release–inhibiting factor (SRIF)
  • Somatotropin release–inhibiting hormone (SRIH)

โดยหน้าที่หลักๆของฮอร์โมนโซมาโตสแตตินอาจจำแนกได้ดังนี้เช่น

จากฤทธิ์และหน้าที่ตามที่ได้ระบุมาทำให้นักวิทยาศาสตร์จึงผลิตยาที่มีโครงสร้างเลียนแบบฮอร์โมนตัวนี้ขึ้นเพื่อนำมาใช้ประโยชน์ทางคลินิก โดยใช้ยับยั้งสภาวะของผู้ป่วยที่ร่างกายมีการผลิตฮอร์โมนบางชนิดมากจนเกินไปจนก่อให้เกิดอาการโรคนั่นเอง หรือในบางสถานการณ์ต้องใช้ยานี้เพื่อหยุดการหลั่งฮอร์โมนบางตัวทั้งนี้เพื่อช่วยบำบัดอาการของโรคบางอย่างที่เกิดขึ้นเช่น ช่วยลดอาการเลือดออกจากแผลในกระเพาะอาหารและลำไส้ หรือใช้เป็นยาช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดตับอ่อน รวมถึงใช้ยับยั้งการหลั่งน้ำย่อยของตับอ่อนและของลำไส้เล็กภายหลังจากการผ่าตัดอวัยวะดังกล่าว

ยาประเภทฮอร์โมนทั้งหลายที่รวมถึงยาโซมาโตสแตตินล้วนแล้วแต่มีการออกฤทธิ์ได้อย่างมากมายถึงแม้จะใช้ในขนาดต่ำๆ และถือเป็นข้อห้ามใช้ยาโซมาโตสแตตินกับกลุ่มผู้ป่วยสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร รวมถึงเด็ก/ผู้ที่อายุต่ำกว่า 16 ปี

ยาโซมาโตสแตตินยังสามารถก่อให้เกิดผลข้างเคียงต่อระบบการทำงานต่างๆของร่างกายเช่น อาจเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำในช่วงแรกของการได้รับยา จากนั้นอีก 2 - 3 ชั่วโมงก็อาจเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดสูงติดตามมาได้

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้จัดให้ยาโซมาโตสแตตินอยู่ในหมวดยาอันตรายและมีรูปแบบผลิตภัณฑ์เป็นยาฉีด อีกทั้งต้องอาศัยหัตถการทางการแพทย์ที่ถูกต้องร่วมประกอบในการให้ยานี้กับผู้ป่วย การใช้ยานี้จึงต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์แต่เพียงผู้เดียวและจะพบเห็นการใช้ยานี้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น

โซมาโตสแตตินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โซมาโตสแตติน

ยาโซมาโตสแตตินมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

หมายเหตุ: ในต่างประเทศได้มีการสังเคราะห์ยาเลียนแบบฮอร์โมนโซมาโตสแตตินที่มีชื่อว่า Octreotide โดยบริษัท Novartis Pharmaceuticals ยา Octreotide สามารถอยู่ในร่างกายได้นานกว่ายาโซมาโตสแตติน ทางคลินิกได้นำมารักษาโรคที่เกิดจากร่างกายมีฮอร์โมนบางตัวสูงด้วยถูกกระตุ้นให้เกิดการผลิตมากจนเกินไปเช่น ผู้ป่วยที่มีภาวะ Carcinoid syndrome (กลุ่มอาการที่เกิด จากสารที่สร้างจากเนื้องอกบางชนิดและก่อให้เกิดอาการต่างๆเป็นๆหายๆเช่น ท้องเสีย ร้อนวูบวาบ) และ Acromegaly (โรคที่ร่างกายเจริญเติบโตสูงใหญ่เกินปกติ)

โซมาโตสแตตินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาโซมาโตสแตตินสามารถออกฤทธิ์/มีกลไกการออกฤทธิ์เช่น

จากอิทธิพลของการยับยั้งฮอร์โมนต่างๆรวมถึงยับยั้งสารคัดหลั่ง (เช่น เอนไซม์/น้ำย่อย) ดังที่ได้กล่าวมา ส่งผลให้เกิดการบรรเทาอาการปวดของแผลในกระเพาะอาหารและลำไส้ได้ในระดับหนึ่ง และช่วยลดภาวะแทรกซ้อนและอาการที่มีเลือดออกจากแผลในทางเดินอาหาร รวมถึงให้ผลการรักษาบรรเทาอาการต่างๆตามสรรพคุณ

โซมาโตสแตตินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโซมาโตสแตตินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาฉีด ขนาดความแรง 3 มิลลิกรัม (3,000 ไมโครกรัม) ต่อ 1 ขวด/Vial

โซมาโตสแตตินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาโซมาโตสแตตินมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาเช่น

  • ผู้ใหญ่อายุ 16 ปีขึ้นไป: เริ่มต้นด้วยการฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำอย่างช้าๆโดยใช้เวลามากกว่า 1 นาทีในขนาด 3.5 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม จากนั้นให้หยดยาเข้าหลอดเลือดดำขนาด 3.5 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/ชั่วโมงเป็นเวลา 12 ชั่วโมง ระยะเวลาการรักษาอยู่ที่ 50 ชั่ว โมง - 14 วันทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ซึ่งต้องนำอาการของผู้ป่วยมาพิจารณาประกอบกัน
  • เด็กและผู้ที่อายุต่ำกว่า 16 ปี: ยังไม่มีคำแนะนำทางคลินิกในการใช้ยานี้ในผู้ป่วยกลุ่มวัยนี้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาโซมาโตสแตติน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมให้ยาควรทำอย่างไร?

เนื่องจากยาโซมาโตสแตตินเป็นยาฉีดที่ใช้เฉพาะในสถานพยาบาลเท่านั้น ซึ่งบุคคลากรทางการแพทย์จะมีตารางเวลาการให้ยานี้กับผู้ป่วยโดยเป็นไปตามคำสั่งแพทย์และกระทำในสถานพยาบาล การลืมให้ยานี้กับผู้ป่วยจึงมีความเป็นไปได้น้อยมาก

โซมาโตสแตตินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาโซมาโตสแตตินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำและติดตามมาด้วยภาวะน้ำตาลในเลือดสูง คลื่นไส้ ปวดท้อง ท้องเสีย มีอาการร้อนวูบวาบ อาจพบอาการผื่นคัน เกล็ดเลือดต่ำ อาจพบความดันโลหิตสูงขึ้นชั่วครู่

มีข้อควรระวังการใช้โซมาโตสแตตินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้โซมาโตสแตตินเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้ที่อายุต่ำกว่า 16 ปี
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
  • แพทย์จะคอยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ระดับอิเล็กโทรไลต์/เกลือแร่ในเลือด และการขับออกของปัสสาวะในขณะที่ได้รับยานี้
  • ในขณะที่ทำการให้ยานี้แพทย์/พยาบาลจะคอยตรวจสอบควบคุมสัญญาณชีพของผู้ป่วยให้ อยู่ในภาวะปกติอยู่ตลอดเวลา
  • กรณีพบอาการแพ้ยานี้ต้องหยุดให้ยานี้ทันทีแล้วรักษาผู้ป่วยตามอาการอย่างเหมาะสม
  • หลังการให้ยานี้และมีอาการดีขึ้น ให้ผู้ป่วยปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโซมาโตสแตตินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

โซมาโตสแตตินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโซมาโตสแตตินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาโซมาโตสแตตินอย่างไร?

ควรเก็บยาโซมาโตสแตตินตามเงื่อนไขที่ระบุมากับเอกสารกำกับยา เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โซมาโตสแตตินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Somatostatin Lyomark (โซมาโตสแตติน ไลโอมาร์ค) Lyomark Pharma
Somatostatin-Eumedica (โซมาโตสแตติน ยูเมดิกา) Eumedica

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Somatostatin [2016,Feb6]
  2. http://www.drugs.com/cdi/sandostatin-lar-depot-kit.html [2016,Feb6]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Somatostatin%20Lyomark/?type=brief [2016,Feb6]
  4. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Somatostatin-Eumedica/?type=brief [2016,Feb6]
  5. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Somatostatin [2016,Feb6]
  6. http://www.drugs.com/drug-interactions/insulin-with-sandostatin-1340-0-1739-1107.html [2016,Feb6]
  7. http://www.drugs.com/drug-interactions/coreg-with-sandostatin-531-266-1739-1107.html [2016,Feb6]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom