Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

โคเคน (Cocaine) เป็นสารเคมีประเภท Tropane alkaloid ซึ่งพบได้จากใบของต้นโคคา(Coca) ถูกค้นพบครั้งแรกในแถบอเมริกาใต้ ตามกฎหมายไทยระบุให้เป็นยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 2 ดังนั้นการนำโคเคนมาใช้ทางการแพทย์จึงต้องอยู่ในการควบคุมของกฎหมายยาเสพติดให้โทษ

โคเคนมีฤทธิ์กระตุ้นสมองอย่างแรงในระยะสั้น ทำให้รู้สึกสนุกและมีแรง แต่สิ่งสำคัญหลัง การใช้โคเคนที่ไม่ได้เป็นการรักษาจากแพทย์จะทำให้เกิดการเสพติด วิธีการเสพโคเคนมีทั้งสูด ดมผ่านทางจมูก หรือละลายน้ำแล้วฉีดเข้าร่างกาย มีการศึกษาเรื่องการกระจายตัวของโคเคนใน ร่างกายพบว่า โคเคนถูกดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารได้ประมาณ 30% ผ่านจากเนื้อเยื่อในโพรงจมูกโดยการสูดพ่นประมาณ 25 - 43% เมื่อโคเคนเข้าสู่กระแสเลือดก็จะถูกลำเลียงไปที่ตับเพื่อเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเคมี ปกติร่างกายจะใช้เวลาอย่างต่ำประมาณ 1 ชั่วโมงเพื่อกำจัดปริมาณโคเคน 50% ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

ผู้เสพติดที่นิยมฤทธิ์ของโคเคน อาจไม่เคยทราบว่าผลเสียที่มีต่อร่างกายนั้นมากมายจน ถึงขั้นเสียชีวิต (ตาย) ได้ทีเดียว อาการหลังจากที่ร่างกายได้รับโคเคนเริ่มจากหลอดเลือดเกิดการหดตัวซึ่งเป็นเหตุให้เกิดความดันโลหิตสูง และหัวใจต้องทำงานหนัก (จนหยุดเต้นถึงขั้นเสียชีวิตได้) รูม่านตาขยายจนอาจเป็นอันตรายต่อประสาทตา อุณหภูมิร่างกายเพิ่มสูงขึ้น มีอา การปวดท้อง คลื่นไส้ การใช้โคเคนเป็นเวลานานๆจะทำให้เบื่ออาหารและทำให้สุขภาพทรุดโทรม ระดับความรุนแรงที่สุดของโคเคนจะทำให้เกิดอาการหัวใจวายและถึงขั้นเสียชีวิตในเวลาต่อม

นอกจากนี้ ผู้เสพโคเคนโดยวิธีฉีด จะมีความเสี่ยงจากการใช้เข็มร่วมกันโดยอาจได้รับเชื้อ เอชไอวี (HIV) และ/หรือโรคไวรัสตับอักเสบ - บี และ/หรือโรคไวรัสตับอักเสบ - ซี หรือโรคอื่น ๆที่ติดต่อโดยผ่านมากับเลือด

ผลกระทบด้านอื่นๆอันเกิดจากการเสพโคเคนที่ยังพบเห็นได้อีกเช่น การดมกลิ่น/การได้กลิ่นเสียไป มีเลือดออกเรื้อรังที่จมูก กลืนลำบาก หากเสพต่อเนื่องอาจเป็นปัจจัยเสี่ยงเกิดมะเร็งได้หลายชนิดเช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งลำไส้ใหญ่

นอกจากนี้ผลข้างเคียงที่พบเห็นได้บ่อยคือ อาการชักเกร็งขณะฉีดโคเคน การใช้โคเคนร่วมกับการดื่มเหล้าหรือใช้ร่วมกับเฮโรอีน จะก่อให้เกิดอันตรายอย่างมากต่อร่างกายจนถึงขั้นเสียชีวิต โดยมีอาการนำคือเกิดผื่นคันขึ้นอย่างมากตามร่างกาย หัวใจเต้นเร็ว ประสาทหลอน ตัวร้อนผ่าว ร่วมกับความดันโลหิตสูงอย่างมาก จากนั้นจะเกิดอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ และเสีย ชีวิตในที่สุด

กล่าวได้ว่า ผู้เสพโคเคนแม้เพียงครั้งแรกก็สามารถเสพติดหรืออาจเสียชีวิตได้แล้ว สำหรับ ทางการแพทย์ได้ใช้โคเคนเป็นยาชาเฉพาะที่เพื่อลดอาการเจ็บปวดจากหัตถการทางการแพทย์ เช่น การผ่าตัดศัลยกรรมในช่องปาก กล่องเสียง และจมูก เป็นต้น และเราจะพบเห็นการใช้โคเคนได้เฉพาะในสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น

*****อนึ่ง การใช้โคเคนทางการแพทย์เป็นการรักษาที่ยังไม่เป็นที่ยอมรับให้นำมาใช้อย่างทั่วไปทางคลินิก เป็นเพียงยังอยู่ในขั้นตอนของการศึกษาวิจัยเพื่อให้ได้ประโยชน์ที่สูงกว่าโทษที่จะเกิดขึ้นจากโคเคนเท่านั้น

โคเคนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โคเคน

โคเคนมีสรรพคุณดังนี้เช่น

  • เป็นยาชาเฉพาะที่สำหรับหัตถการทางการแพทย์ที่บริเวณภายในปาก กล่องเสียง และในโพรงจมูกที่ไม่สามารถใช้ยาชาชนิดอื่นได้เช่น ผู้ป่วยแพ้ยาชาอื่นๆ
  • ระงับอาการปวดในผู้ป่วยโรคมะเร็งระยะสุดท้ายของชีวิต

โคเคนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ฤทธิ์ทางคลินิกที่ใช้ระงับอาการปวด โดยโคเคนจะยับยั้งการกระตุ้นของกระแสประสาท และเข้าปิดกั้นการส่งถ่ายประจุเกลือโซเดียมที่มีความจำเป็นต่อการส่งสัญญาณประสาทไปยังอวัยวะต่างๆ

โคเคนยังมีฤทธิ์ทำให้หลอดเลือดหดตัว ทำให้เกิดการปิดกั้นการดูดกลับของสารประเภท Norepinephrine ในระบบประสาทอัตโนมัติ

จากกลไกเหล่านี้จึงทำให้โคเคนมีฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

โคเคนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

การใช้โคเคนมีเฉพาะในสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น โดยมีรูปแบบของยาเป็น

  • ชนิดสารละลายที่มีความเข้มข้น 40 และ 100 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาผง และ
  • ยาประเภทใช้เป็นยาป้าย (Paste)

โคเคนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ขนาดการใช้โคเคนในการทำหัตถการทางการแพทย์และระงับอาการปวดต่างๆ จะขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา ทั้งนี้ต้องขึ้นกับอาการของผู้ป่วย อายุ ปัญหาสุขภาพอื่นเช่น โรคประจำ ตัว อยู่ในภาวะตั้งครรภ์ หรืออยู่ในช่วงให้นมบุตรหรือไม่ รวมถึงไม่สามารถใช้ยาอื่นๆได้ (เช่น ในผู้ ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายที่ดื้อต่อยาแก้ปวดอื่นๆ) และเพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วยแพทย์จะใช้โคเคนที่ปริมาณต่ำสุดในการบำบัดรักษา สำหรับผู้ใหญ่อาจใช้การคำนวณขนาดให้โคเคน 1 มิลลิกรัม/น้ำ หนักตัว 1 กิโลกรัม

*อนึ่ง การใช้โคเคนทางการแพทย์เป็นการรักษาที่ยังไม่เป็นที่ยอมรับให้นำมาใช้ทั่วไปทางคลินิก เป็นเพียงยังอยู่ในขั้นตอนของการศึกษาวิจัยเพื่อให้ได้ประโยชน์สูงกว่าโทษที่จะเกิดขึ้นจากโคเคน

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาโคเคน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

โคเคนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

การได้รับยา/สารโคเคนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น รู้สึกสับสน กระสับกระส่าย คลื่นไส้ อาเจียน หนาวสั่น หูดับ หัวใจเต้นผิดจังหวะ มีอาการชักเกร็ง ความดันโลหิตสูงหรือไม่ก็ความดันโลหิตต่ำ หัวใจหยุดเต้น เจ็บหน้าอก มีอาการบวมตามร่าง กาย ตัวร้อน และไตทำงานผิดปกติ อนึ่ง อาการทางหัวใจอาจส่งผลให้ผู้ป่วยเสียชีวิต (ตาย) ได้

มีข้อควรระวังการใช้โคเคนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโคเคนดังนี้เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้แพ้โคเคน
  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาชาเฉพาะที่ประเภทสารเอสเทอร์ (Ester-type)
  • ห้ามใช้โคเคนกับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
  • ห้ามใช้โคเคนกับผู้ป่วยด้วยโรคลมชัก ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ผู้ป่วยโรคหัวใจเต้นผิด จังหวะ และผู้ป่วยต่อมไทรอยด์เป็นพิษ
  • ห้ามนำโคเคนในรูปแบบของยาชามาหยอดตาโดยเด็ดขาด
  • ผู้ป่วยที่ได้รับโคเคนเพียง 20 มิลลิกรัมก็อาจจะก่อให้เกิดอาการข้างเคียง/ผลข้างเคียงได้แล้ว ถึงแม้เป็นการใช้ด้วยคุณสมบัติที่เป็นยาชาเฉพาะที่ก็จริง
  • ระวังการใช้โคเคนกับผู้สูงอายุและเด็ก
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาชาโคเคนที่มีความเข้มข้นเกิน 40 มิลลิกรัม/มิลลิลิตรกับเด็กทั้งนี้เพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดพิษที่สูงต่อกลุ่มผู้ป่วยเด็ก
  • ห้ามใช้ยาโคเคนที่หมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาโคเคนที่หมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมโคเคนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

โคเคนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

โคเคนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

  • การใช้โคเคนร่วมกับยา Disulfiram (ยาโรคพิษสุรา) สามารถเพิ่มความเป็นพิษของโคเคนต่อหัวใจได้จึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ร่วมกัน
  • หลีกเลี่ยงการใช้โคเคนร่วมกับยา Tamoxifen, Tramadol ด้วยโคเคนจะทำให้ฤทธิ์การรักษาของ Tamoxifen และ Tramadol ลดน้อยลงไป
  • การใช้โคเคนร่วมกับยา Venlafaxine (ยาโรคซึมเศร้า) อาจทำให้ระดับยา Venlafaxine ในกระแสเลือดมากขึ้นจนได้รับผลข้างเคียงติดตามมา การจะใช้ยาทั้ง 2 ตัวร่วมกันแพทย์จะเฝ้าระวังฤทธิ์ของ Venlafaxine หรือปรับขนาดการใช้ให้เหมาะสมเป็นกรณีไป
  • หลีกเลี่ยงการใช้โคเคนร่วมกับยา Voriconazole ด้วยจะทำให้ความเข้มข้นของโคเคนในกระ แสเลือดเพิ่มมากขึ้นจนได้รับผลข้างเคียงตามมา หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ให้เหมาะสมกับผู้ป่วยหรือหยุดการใช้ยา Voriconazole ก่อนที่จะใช้ยาโคเคน

ควรเก็บรักษาโคเคนอย่างไร?

ควรเก็บยาโคเคนในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บโคเคนในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น

อนึ่ง ห้ามทำลายยาที่หมดอายุโดยการทิ้งในท่อน้ำ ทิ้งตามห้องน้ำ หรือตามร่องระบายน้ำต่างๆ ควรทำลายโคเคนที่หมดอายุตามระเบียบปฏิบัติของกระทรวงสาธารณสุข

โคเคนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโคเคนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
COCAINE HYDROCHLORIDE Topical Solution (4%) (โคเคน ไฮโดรคลอไรด์ ทอปิคอล โซลูชั่น) Cody Laboratories Inc.
Esimil (เอสไซมิล) Novartis

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Cocaine#Discovery [2015,May23]
  2. http://office.bangkok.go.th/doh/daptd/Knowledge/knowledge001.html[2015,May23]
  3. http://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/cocaine [2015,May23]
  4. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2317989/?page=1[2015,May23]
  5. http://www.drugbank.ca/drugs/DB00907[2015,May23]
  6. http://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/cocaine-topical-route/description/drg-20063139[2015,May23]
  7. http://www.rxlist.com/cocaine-drug/overdosage-contraindications.htm[2015,May23]
  8. http://www.webmd.com/drugs/2/drug-1383/cocaine-topical/details/list-contraindications [2015,May23]
  9. http://reference.medscape.com/drug/cocaine-topical-cocaine-343371#5 [2015,May23]
  10. http://reference.medscape.com/drug/cocaine-topical-cocaine-343371#0[2015,May23]
  11. http://www.healthcentral.com/medications/medications/cocaine-top-1383/dosage[2015,May23]
  12. http://www.healthcentral.com/other/medications/cocaine-top-1383/images?ic=2601 [2015,May23]
  13. http://www.drugs.com/pro/cocaine-hydrochloride-topical-solution.html[2015,May23]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน Sertthaphong Daw283 Bobby1 hackerza1231 nmaliwan2537
Frame Bottom