Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ (Alpha 2-adrenergic receptor agonist หรือ Alpha 2-adrenergic agonist หรือ Alpha 2 agonist) เป็นกลุ่มย่อยของยาประเภท อะดรีเนอร์จิก อะโกนิสต์ (Adrenergic agonist) มีการออกฤทธิ์โดยการกระตุ้นตัวรับ(Receptor)ย่อยของ Adrenergic receptor ที่ชื่อว่า แอลฟา 2 อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ (Alpha2 adrenergic receptors) ทำให้เกิดการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ในร่างกายที่ชื่อว่า Adenylate cyclase และ Protein kinase A จนส่งผลให้ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงของสารชีวะเคมี(Biochemical substances)ต่างๆ รวมถึงมีการตอบสนองต่อสารสื่อประสาทต่างๆแตกต่างกันออกไปตามแต่ละชนิดของเนื้อเยื่อ/อวัยวะที่มีตัวรับ Alpha2 adrenergic receptors อย่างเช่น ทำให้ ความดันโลหิตลดลง กล้ามเนื้อลดการหดเกร็ง การครองสมาธิดีขึ้น เกิดการสงบประสาท/คลายเครียด หลอดลมยายตัว บำบัดการติดยา/สารเสพติด ดังนั้นจึงอาจกล่าวโดยสรุปว่า ยากลุ่มนี้เป็นยาที่มีโครงสร้างใกล้เคียงหรือเลียนแบบสารสื่อประสาทของร่างกาย ที่ช่วยกระตุ้นให้การทำงานของเนื้อเยื่อ/อวัยวะต่างๆเกิดความสมดุลมากขึ้นจนกลับสู่ภาวะปกติ

ในที่นี้ ขอยกตัวอย่างยาในกลุ่มแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ ดังนี้ เช่น Amitraz, Apraclonidine, Brimonidine, Cannabivarin, Clonidine, Detomidine, Dexmedetomidine, Dihydroergotamine, Dipivefrine, Dopamine, Ephedrine, Ergotamine, Epinephrine, Esproquin, Etilefrine, Ethylnorepinephrine, 6-Fluoronorepinephrine, Guanabenz, Guanfacine, Guanoxabenz, Levonordefrin, Lofexidine, Medetomidine, Methyldopa, Mivazerol, Naphazoline, Norepinephrine, Phenylpropanolamine, Piperoxan, Pseudoephedrine, Rilmenidine, Romifidine, Talipexole, Tetrahydrozoline, Tizanidine, Tolonidine, Urapidil, Xylazine, Xylometazoline,

อนึ่ง ยาบางรายการข้างต้น องค์การอนามัยโลกระบุให้เป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานที่สถานพยาบาลต่างๆ ควรมีสำรองไว้ใช้เพื่อให้บริการรักษาผู้ป่วย ทั้งยังถูกบรรจุอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติของประเทศไทยอีกด้วย เช่นยา Epinephrine, Dopamine, Methyldopa

รูปแบบของผลิตภัณฑ์ของยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ มีทั้งยาชนิดรับประทาน ยาฉีด ยาใช้เฉพาะที่ ยาหยอดตา ยาพ่นจมูก การจะเลือกใช้ยาตัวใดในกลุ่มยานี้เพื่อการรักษากลุ่มอาการโรคต่างๆ จะต้องอาศัยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทั้งสิ้นเป็นผู้สั่งใช้ยา และห้ามมิให้ผู้บริโภค/ผู้ป่วยไปซื้อหายาเหล่านี้มาใช้เองโดยเด็ดขาด

แอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์มีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

แอลฟา2-อะดรีเนอร์จิกรีเซพเตอร์อะโกนิสต์

สรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ของยาในกลุ่มยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ขึ้นกับ โครงสร้างทางเคมีของแต่ละตัวยาย่อย และชนิดของเนื้อเยื่อ/อวัยวะที่มีตัวรับของตัวยาเหล่านั้น ซึ่งพอสรุปสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ที่นำมาใช้ทางคลินิกของยา กลุ่มนี้ เช่น

  • ช่วยลดหรือเพิ่มความดันโลหิต
  • หยุดการไหลของเลือดจากบาดแผล/ใช้เป็นยาห้ามเลือด
  • ช่วยเพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจให้กลับมาเป็นปกติ
  • ป้องกันการเกิดอาการไมเกรน
  • บำบัดอาการสมาธิสั้น
  • บำบัดอาการปัสสาวะบ่อย
  • บำบัดอาการผู้ที่ติดยา/สารเสพติด

แอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ มีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะออกฤทธิ์ในบริเวณตัวรับชนิด Alpha2 adrenergic receptors ส่งผลให้ร่างกายมีการตอบสนอง โดยเป็นไปตามธรรมชาติของตัวยาที่มากระตุ้นหรือที่ออกฤทธิ์ที่เนื้อเยื่อ/อวัยวะภายในร่างกายอย่างเช่น หลอดเลือด หลอดลม หัวใจ กระเพาะปัสสาวะ ฯลฯ การตอบสนองของร่างกายดังกล่าว จะต้องได้รับตัวยาในปริมาณที่ถูกต้องและเหมาะสมกับอาการโรคของผู้ป่วย จึงจะส่งผลดีและช่วยบำบัดอาการเจ็บป่วย และเป็นที่มาของสรรพคุณ ดังนั้นการใช้ยาต่างๆในกลุ่มยานี้ จึงต้องเป็นการสั่งการใช้โดยแพทย์ผู้รักษาผู้ป่วยเท่านั้น

แอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

แอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

การบริหารยา/ใช้ยากลุ่มแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ กับผู้ป่วยแต่ละราย จะต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น โดยมีปัจจัยของลักษณะโรค อายุ เพศ วัย โรคประจำตัว รวมถึงยาอื่นๆที่ผู้ป่วยมีใช้อยู่ก่อน นำมาประกอบกัน เพื่อแพทย์สั่งจ่ายการใช้ยาในกลุ่มแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ ได้ถูกต้องเหมาะสม และปลอดภัยที่สุดต่อผู้ป่วย

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยา แอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้ เช่น

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

กรณีลืมรับประทานยา/ใช้ยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ ผู้ป่วยสามารถรับประทานยา/ใช้ยาเมื่อนึกขึ้นได้ หากเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยา/ใช้ยาในครั้งถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า ให้ข้ามมื้อยาที่ลืมรับประทาน/ลืมใช้ไป และรับประทานยา/ใช้ยาในขนาดปกติ

อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไป การรับประทานยา/ใช้ยากลุ่มแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ ต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษา ผู้ป่วยต้องรับประทานยา/ใช้ ยาตรงเวลา และไม่ควรปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง

แอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

การใช้ยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้แอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ป่วยที่แพ้ยาในกลุ่มนี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามปรับขนาดการใช้ยานี้หรือหยุดการใช้ยานี้ด้วยตนเอง
  • ห้ามไปซื้อหายานี้มาใช้เองโดยมิได้ขอคำปรึกษาจากแพทย์
  • กรณีพบอาการแพ้ยานี้ เช่น มีผื่นคันขึ้นเต็มตัว หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก ตัวบวม ต้องรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
  • หากใช้ยานี้ตามระยะเวลาที่แพทย์แนะนำแล้วอาการไม่ดีขึ้น ผู้ป่วยควรรีบกลับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาล เพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
  • แจ้งแพทย์ พยาบาล เภสัชกร ถึงประวัติโรคประจำตัว และมียาชนิดใดที่ใช้อยู่บ้างโดยละเอียดก่อนที่จะเข้ารับการรักษาทุกครั้ง
  • ปฏิบัติตามคำสั่งแพทย์ พยาบาล เภสัชกร อย่างเคร่งครัด และมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอาย

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยากลุ่มแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

แอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์อย่างไร?

ควรเก็บยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ ตามเงื่อนไขที่ระบุในเอกสารกำกับยาหรือตามคำแนะนำของแพทย์/เภสัชกร เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

อะดรีเนอร์จิก อะโกนิสต์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาแอลฟา2-อะดรีเนอร์จิก รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ ที่จำหน่ายในประเทศไทยมียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Hypodine (ไฮโปดีน)Central Poly Trading
Clonidine Hydrochloride Injection (โคลนิดีน ไฮโดรคลอไรด์ อินเจ็กชั่น)APP Pharmaceuticals, LLC
Clonidine Hydrochloride Tablet (โคลนิดีน ไฮโดรคลอไรด์ แท็บเล็ท) Qualitest Pharmaceuticals
Catapres (คาทาเพรส)Boehringer Ingelheim
Duraclon (ดูราคลอน)Xanodyne
Clonidine Patch (โคลนิดีน แพทช์)Mylan Pharmaceuticals Inc
Aorinyl (เอโอไรนิล)Medicine Products
Clinepect (คลิเนเพค)Bangkok Lab & Cosmetic
Phenylpropanolamine Pharmasant (ยาฟีนิลโพรพาโนลามีน ฟาร์มาซัน)Pharmasant Lab
T Man Cough Syrup (ทีแมนคัพไซรัป)T. Man Pharma
DBL Dopamine (ดีบีแอล โดพามีน)Hospira
Dopamex (โดพาเม็กซ์)Biolab
Dopamine HCl Hospira (โดพามีน ไฮโดรคลอไรด์ ฮอสพิรา)Hospira
Dopin (โดพิน)Union Drug

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_adrenergic_drugs [2016,Aug6]
  2. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4389556/ [2016,Aug6]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Adrenergic_agonist [2016,Aug6]
  4. http://www.cvpharmacology.com/vasoconstrictor/alpha-agonist [2016,Aug6]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Zijio
Frame Bottom