Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เต้านม  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มะเร็งเต้านม  

บทนำ

มะเร็งเต้านมเกิดจากเนื้อเยื่อเต้านมมีการเปลี่ยนแปลงไปเป็นเซลล์มะเร็งซึ่งมีหลายชนิด บางชนิดต้องอาศัยฮอร์โมนเพศหญิงหรือเอสโตรเจนในการเจริญเติบโตที่เรียกว่า ชนิด Estrogen Receptor Positive (ER+) โดยชนิดนี้สามารถรักษาได้ด้วยยาต้านฮอร์โมนเอสเตรเจนอาทิ ทา มอกซิเฟน (Tamoxifen) หรือยายับยั้งเอนไซม์อโรมาเทส (Aromatase inhibitors, ยายับยั้งเอน ไซม์สร้างเอสโตรเจนในหญิงวัยหมดประจำเดือน) ซึ่งสามารถใช้ในผู้หญิงในวัยหมดระดู (วัยหมดประจำเดือน) แล้วเท่านั้น

ยาแอนแอสโทรโซล (Anastrozole) เป็นยาในกลุ่มยับยั้งการทำงานของเอนไซม์อโรมา เทสซึ่งเป็นเอนไซม์ที่ร่างกายใช้ในการสังเคราะห์เอสโตรเจน ยานี้จึงเปรียบเสมือนการลดฮอร์ โมนเอสโตรเจนลง เซลล์มะเร็งเต้านมชนิดที่จำเป็นต้องใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจนในการกระตุ้นการเจริญเติบโตจึงถูกยับยั้งและลดอัตราการเกิดเนื้องอกหรือมะเร็งที่เต้านมได้

ปัจจุบัน ยาแอนแอสโทรโซลได้รับการจัดเป็นหนึ่งในยาจำเป็น (Essential Medicines)โดยองค์การอนามัยโลก และเป็นยาควบคุมพิเศษตามกฎหมายของไทย กล่าวคือ ยานี้สามารถใช้ได้เมื่อแพทย์เป็นผู้สั่งจ่ายเท่านั้น

ยาแอนแอสโทรโซลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

แอนแอสโทรโซล

ยาแอนแอสโทรโซลมีข้อบ่งใช้/สรรพคุณสำหรับ

ก. เป็นยาเสริมการรักษา (Adjuvant Treatment) ในสตรีวัยหมดระดู (วัยหมดประจำเดือน) ที่เป็นมะเร็งเต้านมที่ใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจนในการเติบโต (Estrogen Receptor Positive; ER+) ในโรคมะเร็งระยะเริ่มต้น (Early Brest Cancer) หรือใช้เป็นยาเสริมการรักษาในผู้ป่วยที่เคยได้รับยาทามอกซิเฟน (Tamoxifen) มาแล้วเป็นเวลา 2 - 3 ปีแต่อาการแย่ลง

ข. เป็นยารักษาสตรีวัยหมดระดูที่เป็นมะเร็งเต้านมชนิด ER+ ในระยะลุกลาม (Advanced Breast Cancer)

ยาแอนแอสโทรโซลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาแอนแอสโทรโซลออกฤทธิ์โดยการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์อโรมาเทส (Aroma tase inhibitors) เอนไซม์ที่ทำหน้าที่เปลี่ยนฮอร์โมนแอนโดรเจน (Androgen) ที่ร่างกายผลิตขึ้นให้ไปเป็นฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) ซึ่งมะเร็งเต้านมชนิดที่ต้องการฮอร์โมนเอสเตรเจนในการกระตุ้นการเจริญเติบโต (Estrogen Receptor Positive; ER+) จะถูกยับยั้งการเจริญ เติบโตเนื่องจากระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนต่ำลง

เหตุที่ยานี้สามารถใช้ได้เฉพาะในสตรีหลังหมดระดูเนื่องจากในช่วงที่สตรียังมีระดู รังไข่จะเป็นอวัยวะหลักในการสร้างฮอร์โมนเอสโตรเจน หากรับประทานยานี้อาจทำให้เกิดวงจรสะ ท้อนกลับเชิงบวก (Positive feedback) ทำให้ร่างกายผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนมากขึ้นเพื่อมาทดแทนฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดลงไป หากแต่สตรีหลังหมดระดูการสร้างฮอร์โมนเอสโตรเจนเกิดขึ้นตามบริเวณเนื้อเยื่อส่วนปลาย (เช่น เนื้อเยื่อเกี่ยวพันของลำตัวและของเต้านม) และส่วน มากจะออกฤทธิ์เฉพาะที่เท่านั้น ยานี้จึงออกฤทธิ์ที่เนื้อเยื่อร่างกายโดยเฉพาะบริเวณเต้านมให้ลดการสร้างเอสโตรเจนลง

ยาแอนแอสโทรโซลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาแอนแอสโทรโซลที่มีจำหน่ายในประเทศไทยมีรูปแบบเภสัชภัณฑ์ยาเป็นยาเม็ดเคลือบ ฟิล์มชนิดรับประทาน ขนาดความแรงเม็ดละ 1 มิลลิกรัม

ยาแอนแอสโทรโซลมีขนาดรับประทานหรือวิธีใช้ยาอย่างไร?

ยาแอนแอสโทรโซลมีขนาดใช้ยาสำหรับผู้ใหญ่ทานครั้งละ 1 เม็ดวันละ 1 ครั้งสำหรับผู้ ป่วยที่ใช้ยานี้เป็นยาเสริมในการรักษามะเร็งเต้านมที่ใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจนในการเติบโต (Estrogen Receptor Positive; ER+) ให้ทานต่อเนื่องทุกวันเป็นเวลานาน 5 ปี

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ผู้รักษาได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ
  • ในเด็ก: เนื่องจากมะเร็งเต้านมเป็นมะเร็งในผู้ใหญ่ ปัจจุบันจึงยังไม่มีข้อมูลการศึกษาการใช้ยานี้ในเด็ก

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาแอนแอสโทรโซล ควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาแอนแอสโทรโซลให้รับประทานโดยทันทีที่นึกขึ้นได้ หากใกล้เวลาการรับประทานยาในมื้อถัดไป ให้ข้ามมื้อยานั้นไปและรับประทานยาตามมื้อยาถัดไปตามปกติ โดยไม่ต้องเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่า

ยาแอนแอสโทรโซลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาแอนแอสโทรโซลอาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการไม่พึงประสงค์) บางประการเช่น ปวดหรือมีอาการเกร็งที่บริเวณข้อและกระดูก คลื่นไส้อาเจียน วิงเวียน ปวดศีรษะ ไอ รู้สึกร้อนวูบวาบ เหนื่อยล้า ไม่มีแรง ท้องเสีย ช่องคลอดแห้ง หากอาการเหล่านี้เกิดขึ้นและมีแนวโน้มว่าอาการแย่ลงหรือไม่ทุเลา ให้แจ้งให้แพทย์ทราบ/ไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัด

หากรับประทานยาแล้วเกิดอาการแพ้ยาเช่น มีผื่นคัน อาการบวมของริมฝีปาก เปลือกตา/หนังตา ใบหน้า หรือหายใจไม่สะดวก/หายใจลำบาก หรืออาการไม่พึงประสงค์ที่มีความรุนแรง เช่น การมองเห็นภาพเปลี่ยนไปหรือไม่ชัดเจน ปวดบริเวณช่วงอก/เจ็บหน้าอก หรือหัวใจเต้นเร็ว ให้พบแพทย์/ไปโรงพยาบาลโดยทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้ยาแอนแอสโทรโซลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาแอนแอสโทรโซลดังนี้เช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาแอนแอสโทรโซลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาแอนแอสโทรโซลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาแอนแอสโทรโซลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ก. ยาที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจนหรืออนุพันธุ์ของฮอร์โมนเอสโตรเจนเป็นส่วนประกอบ: เนื่องจากยาเหล่านี้มีฤทธิ์หักล้างกับยาแอนแอสโทรโซลในทางเภสัชวิทยากล่าวคือ ยาแอนแอส โทรโซลออกฤทธิ์ยับยั้งการสังเคราะห์ฮอร์โมนเอสโตรเจน จึงควรหลีกเลี่ยงการรับประทานหรือใช้ยาที่มีส่วนประกอบของฮอร์โมนเอสโตรเจนร่วมด้วย เพราะจะเพิ่มระดับของฮอร์โมนดังกล่าวในร่างกาย จึงอาจนำไปสู่ความล้มเหลวทางการรักษาของยาแอนแอสโทรโซล ข. ยาทามอกซิเฟน (Tamoxifen): เนื่องจากยาทามอกซิเฟนสามารถลดปริมาณยาแอนแอส โทรโซลในกระแสเลือด ซึ่งอาจนำไปสู่ความล้มเหลวทางการรักษาของยาแอนแอสโทรโซลจึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาสองชนิดนี้ร่วมกัน ค. ยาวาฟาริน (Warfarin): เนื่องจากยาแอนแอสโทรโซลอาจส่งผลกระทบต่อระดับยาวาฟา รินในกระแสเลือดทั้งอาจเพิ่มหรืออาจลดระดับยาวาฟารินในเลือดได้ จึงอาจส่งผลต่อประสิทธิ ภาพการต้านการแข็งตัวของเลือดของยาวาฟาริน ผู้ป่วยอาจได้รับการตรวจวัดค่าไอเอ็นอาร์ (INR; International Normal Ratio) ซึ่งเป็นค่าที่ใช้ประเมินประสิทธิภาพการต้านการแข็งตัวเลือดของยาวาฟาริน โดยแพทย์อาจจำเป็นต้องปรับขนาดยาวาฟารินตามความเหมาะสม ง. ยาอริพริพาโซล (Aripripazole) สำหรับรักษาโรคจิตเภท, ยาโดฟีทิไลด์ (Dofeti lide) ยารักษาโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ, ยาโลมิทาไพด์ (Lomitapide) ยารักษาโรคไข มันในเลือดสูงหรือคอเลสเตอรอลสูง, ยาเมธาโดน (Methadone) ยาบรรเทาอาการปวด/ยาแก้ปวด: เมื่อใช้ยาเหล่านี้ร่วมกับยาแอนแอสโทรโซลอาจทำให้ระดับยาเหล่านี้ในเลือดสูงขึ้น ควรเฝ้าระวังผลข้างเคียงหรือพิษของยาเหล่านี้หากใช้ร่วมกับยาแอนแอสโทรโซล จ. ยาในกลุ่มคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ (Cardiac glycosides) เช่น ยาดิจอกซิน (Digo xin): การใช้ยาในกลุ่มนี้ร่วมกับยาแอนแอสโทรโซลอาจทำให้ระดับยาในกลุ่มคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ในเลือดลดลง ผู้ป่วยที่ใช้ยากลุ่มนี้ร่วมกับยาแอนแอสโทรโซล แพทย์อาจต้องตรวจวัดระดับยาของกลุ่มคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ในกระแสเลือด เพื่อให้แน่ใจว่ามีระดับยาของกลุ่มคาร์ดิแอกไกลโคไซด์ในกระแสเลือดที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพในการรักษา

ควรเก็บรักษายาแอนแอสโทรโซลอย่างไร?

ควรเก็บรักษายาแอนแอสโทรโซลดังนี้

  • เก็บยานี้ในภาชนะบรรจุดั้งเดิมของบริษัทผู้ผลิต
  • ไม่ควรนำยานี้ออกจากแผงยาก่อนการรับประทาน
  • เก็บยานี้ในอุณหภูมิห้อง เลือกบริเวณที่แห้ง หลีกเลี่ยงบริเวณที่สัมผัสแสงแดดโดยตรง
  • เก็บยานี้ให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ยาแอนแอสโทรโซลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาแอนแอสโทรโซลที่มีการจัดจำหน่ายในประเทศไทยมีดังต่อไปนี้

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
อาริมิเด็กซ์ (Arimidex) บริษัท แอสตร้าเซนเนก้า (ประเทศไทย) จำกัด
เฟมิเซต (Femizet) บริษัท เฟรเซนีอุส คาบี (ไทยแลนด์) จำกัด
อะรีเมต วัน (Aremed 1) บริษัท ฟาร์มาแลนด์ (1982) จำกัด
แอนแอสโทรโซล สตาดา (Anastrozole Stada) บริษัท สตาดา (ประเทศไทย) จำกัด
อนาเทอโร (Anaetero) บริษัท เฮทเทอโร (ไทยแลนด์) จำกัด

บรรณานุกรม

1. American Pharmacists Association. Anastrozole, Drug Information Handbook with International Trade Names. 23;2014:140-142.

http://wwwapp1.fda.moph.go.th/consumer/conframe.asp [2015,June20]
4. Arimidex Summary of Product Characteristics. AstraZeneca UK limited Sep 18, 2014.
http://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/cancers-in-general/treatment/cancer-drugs/anastrozole[2015,June20]
6. 19th WHO Model List of Essential Medicines (April 2015)http://www.who.int/medicines/publications/essentialmedicines/EML2015_8-May-15.pdf " rel="external nofollow [2015,June20]
2. Australian Medicins Handbook (AMH). Immunomodulators and Antineoplactics: Aromatase inbitors. 2014: 606-607. 3. เว็บไซต์คณะกรรมการอาหารและยา 5.Anastrozole (Arimidex). Cancer Research UK.



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom