Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม  อาการทางจิตเวช 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาแอซาพิโรน (Azapirone) เป็นกลุ่มยาที่นำมาใช้รักษาอาการทางจิตประสาทเช่น ภาวะวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า สามารถใช้เป็นยาเดี่ยวๆหรือจะใช้ร่วมกับยาอื่นเพื่อการรักษาก็ได้โดยขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์เป็นสำคัญ การออกฤทธิ์ของกลุ่มยาแอซาพิโรนจะเกิดที่สมองบริเวณตัวรับ (Receptor) ที่มีชื่อว่า Serotonin receptor และมีฤทธิ์คล้ายกับยากลุ่ม Benzodiazepines แต่มีความแตกต่างกันตรงที่กลุ่มยาแอซาพิโรนมักไม่ทำให้เกิดภาวะเสพติด ไม่ค่อยก่อให้เกิดอาการดื้อยาหรือถอนยาเหมือนกลุ่ม Benzodiazepines บางครั้งยังมีการใช้ยาแอซาพิโรนไปบำบัดอาการติดสุราเรื้อรังในผู้ป่วยบางกลุ่มอีกด้วย ข้อจำกัดของแอซาพิโรนไม่เหมาะที่จะนำมารักษาอาการป่วยทางจิตที่มีระดับขั้นรุนแรง ซึ่งแพทย์ต้องหันไปใช้ยากลุ่มอื่นที่เหมาะสมมากกว่า

อาจแบ่งกลุ่มยาแอซาพิโรนตามหมวดของการรักษาอาการทางจิตได้ดังนี้

กลุ่มที่ใช้รักษาอาการวิตกกังวล อาการซึมเศร้า: เช่น Alnespirone, Binospirone, Buspirone, Enilospirone, Eptapirone, Gepirone, Ipsapirone, Revospirone, Tandospirone, Zalospirone

กลุ่มที่ใช้รักษาอาการทางจิตเภทไบโพลาร์/อารมณ์สองขั้ว (Bipolar disorder): เช่น Perospirone, Tiospirone, Umespirone

ธรรมชาติของยากลุ่มแอซาพิโรนนี้มีการดูดซึมต่ำจากระบบทางเดินอาหาร ตัวยาออกฤทธิ์เร็ว และจะถูกกำจัดออกจากกระแสเลือดภายในประมาณ 1 - 3 ชั่วโมงหลังการใช้ยา ดังนั้นการใช้ยาในแต่ละวันอาจต้องรับประทาน 2 - 3 ครั้ง ซึ่งจะมีแต่ยา Umespirone ตัวเดียวที่ร่างกายต้องใช้เวลาถึงประมาณ 23 ชั่วโมงในการกำจัดยาออกจากกระแสเลือด แต่ทางคลินิกยังมิได้นำยา Umespirone มาใช้อย่างเป็นทางการด้วยยังต้องศึกษาข้อมูลของยานี้เพิ่มเติม

มีเกณฑ์บางประการที่แพทย์ใช้พิจารณาประกอบก่อนการสั่งจ่ายยาแอซาพิโรนคือ

ทั้งนี้หลังจากมีการสั่งจ่ายยาแอซาพิโรนให้กับผู้ป่วย โดยปกติแพทย์จะกำชับผู้ป่วยให้ปฏิบัติตัวดังนี้

  • ห้ามปรับขนาดรับประทานหรือหยุดการใช้ยาแอซาพิโรนโดยทันทีเพราะอาจทำให้ผู้ป่วยต้องเสี่ยงกับอาการที่เรียกว่าถอนยา
  • ยากลุ่มนี้จะแสดงประสิทธิผลได้นั้นต้องใช้เวลาประมาณ 2 - 4 สัปดาห์ขึ้นไป
  • ห้ามรับประทานยานี้พร้อมดื่มสุรา/เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตามด้วยจะก่อให้เกิดอาการข้างเคียงจากยานี้อย่างมากมาย
  • กรณีรับประทานยาแอซาพิโรนแล้วมีอาการคล้ายแพ้ยาเช่น อึดอัด/หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก ผื่นคัน ลมพิษขึ้นเต็มตัว หลังมือ-หลังเท้าบวม ต้องรีบหยุดการใช้ยานี้ทันทีแล้วนำตัวผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็ว/ทันที/ฉุกเฉิน

อนึ่งสำหรับประเทศไทยเท่าที่พบเห็นการใช้ยากลุ่มนี้เห็นจะได้แก่ยา Buspirone ใช้รักษาอาการวิตกกังวล และ Gepirone ใช้ในอเมริกาเพื่อรักษาอาการซึมเศร้าและอาการวิตกกังวล ขณะที่ประเทศญี่ปุ่นเลือกที่จะใช้ ยา Tandospirone เพื่อรักษาอาการวิตกกังวลและอาการซึมเศร้า

แอซาพิโรนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

แอซาพิโรน

ยาแอซาพิโรนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อ

แอซาพิโรนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาแอซาพิโรนคือ ตัวยาจะมีกลไกออกฤทธิ์ต่อตัวรับ (Receptor) ในสมองเช่น 5-HT1A (5-Hydroxytryptophan 1A), 5-HT2A (5-Hydroxytryptophan 2A), D2 (Dopamine2), รวมถึง Alpha1 และ Alpha2-adrenergic receptors การออกฤทธิ์ปิดกั้นที่ 5-HT2A และ D2 receptors จะส่งผลให้เกิดฤทธิ์บำบัดอาการทางจิตเภทเช่น ตัวยา Perospirone กับยา Tiospirone, ในขณะที่การออกฤทธิ์บริเวณตัวรับกลุ่ม 5-HT ส่งผลบำบัดอาการวิตกกังวลเช่น ยา Buspirone, ด้วยกลไกการปรับสมดุลของสารสื่อประสาทในสมองของยากลุ่มแอซาพิโรนนี้เองจึงทำให้อารมณ์ความรู้สึกกลับมาใกล้เคียงเหมือนปกติ จึงเป็นที่มาของสรรพคุณ

แอซาพิโรนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาแอซาพิโรนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดชนิดรับประทานที่มีขนาดยาแตกต่างกันในแต่ละชนิดย่อยของตัวยาและในแต่ละบริษัทผู้ผลิต

แอซาพิโรนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ขนาดรับประทานของยากลุ่มแอซาพิโรนจะขึ้นอยู่กับอาการและระดับความรุนแรงของผู้ป่วย นอกจากนี้ยังต้องพิจารณาเรื่องอายุและระยะเวลาของการใช้ยาในแต่ละบุคคลที่ย่อมมีความแตกต่างกันออกไป แพทย์ผู้รักษาเท่านั้นที่จะสั่งจ่ายยาให้กับผู้ป่วยได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและปลอดภัย

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาแอซาพิโรน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาแอซาพิโรนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษา ควรรับประทานยาแอซาพิโรนให้ตรงเวลา

แอซาพิโรนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

อาจกล่าวได้ว่ายากลุ่มแอซาพิโรนก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ได้น้อยกว่ายากลุ่ม Benzodiazepine และยากลุ่ม SSRIs อีกทั้งไม่ค่อยก่อให้เกิดฤทธิ์ของการเสพติด

ในทางคลินิกอาจพบอาการข้างเคียงในภาพรวมของยาแอซาพิโรนได้ดังนี้เช่น มีอาการวิงเวียน ปวดศีรษะ กระสับกระส่าย คลื่นไส้ และท้องเสีย ทั้งนี้ยาแต่ละตัวอาจมีอาการข้างเคียงที่พบเห็นได้มากกว่านี้ และการใช้ยากับผู้ป่วยนั้นบางครั้งก็ไม่ก่อให้เกิดอาการข้างเคียงใดๆเลยก็เป็นได้ อย่างไรก็ตามหากพบอาการข้างเคียงที่รบกวนการดำเนินชีวิตประจำวัน ควรต้องกลับไปปรึกษาแพทย์/ไปโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา

มีข้อควรระวังการใช้แอซาพิโรนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้แอซาพิโรนเช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาแอซาพิโรนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่ม เติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

แอซาพิโรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาแอซาพิโรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาแอซาพิโรนอย่างไร?

ควรเก็บยาแอซาพิโรนภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

แอซาพิโรนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาแอซาพิโรนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Anxiolan (แอนซิโอแลน) Medochemie
Buspar (บัสปาร์) Bristol-Myers Squibb
Lv Kang (แอลวี คาง) Kerui Pharmaceutical
Sediel (เซเดียว) Dainippon Sumitomo Pharma

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Azapirone [2015,Nov7]
  2. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8638511 [2015,Nov7]
  3. http://www.anxietysecrets.com/loungeFrame-11.html [2015,Nov7]
  4. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16856115 [2015,Nov7]
  5. http://www.mims.com/Thailand/drug/search?q=buspirone [2015,Nov7]
  6. http://www.drugs.com/buspirone.html [2015,Nov7]
  7. http://www.drugs.com/drug-interactions/buspirone-with-isocarboxazid-441-0-1389-0.html [2015,Nov7]
  8. http://www.drugs.com/international/tandospirone.html [2015,Nov7]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน panlvgin Thuksa Saelao Wannamon
Frame Bottom