Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ระบบประสาท  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หลากหลายอาการทางระบบประสาท 

บทนำ

สาร/ยาแคนนาบินอยด์(Cannabinoid) เป็นกลุ่มของสารประกอบที่สามารถออกฤทธิ์คล้ายกับสารสื่อประสาทในสมอง การออกฤทธิ์ของยาแคนนาบินอยด์จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อมีการรวมตัวกับตัวรับ(Receptor)ที่มีความจำเพาะเจาะจงหรือที่เรียกกันว่า แคนนาบินอยด์ รีเซพเตอร์ (Cannabinoid receptor) ที่มีอยู่ตามอวัยวะต่างๆของร่างกาย ส่งผลให้อวัยวะเหล่านั้นเกิดการเปลี่ยนแปลง เช่น

สารแคนนาบินอยด์ที่นักวิทยาศาสตร์ค้นพบ มีมากกว่า 30 ชนิดขึ้นไป บางชนิดก็ได้นำมาใช้รักษาโรคได้แล้ว เช่น กระตุ้นความอยาอาหาร/ยาเจริญอาหาร ลดอาการอาเจียน/ยาแก้อาเจียน บำบัดผู้ป่วยอัลไซเมอร์ แต่สารแคนนาบินอยด์อีกหลายตัวก็ยังอยู่ในกระบวนการของงานศึกษาวิจัย และรอการยืนยันความปลอดภัยที่จะนำมาใช้กับมนุษย์

แคนนาบินอยด์มีกี่ประเภท อะไรบ้าง?

แคนนาบินอยด์

นักวิทยาศาสตร์ได้แบ่งสาร/ยาจำพวกแคนนาบินอยด์ออกเป็น 3 ประเภท คือ

1. แคนนาบินอยด์ที่ผลิตได้ในร่างกาย (Endocannabinoids): เป็นกลุ่มสารประกอบที่ร่างกายสร้างขึ้นได้เอง และมีชื่อเรียกจำเพาะตามโครงสร้างเคมี ดังนี้ เช่น

  • Anandamide: พบได้ในสมองและในอวัยวะต่างๆของร่างกาย หากร่างกายผลิต Anandamide ได้มากอย่างเหมาะสม จะช่วยให้คลายความวิตกกังวล และลดอารมณ์ซึมเศร้า
  • 2-Arachidonoylglycerol: พบได้ใน สมอง น้ำนมของมารดา สารแคนนาบินอยด์ตัวนี้มีความสำคัญต่อการทำงานของเอนไซม์ที่ชื่อว่า Phospholipase C ที่ทำหน้าที่ย่อยสารชีวะโมเลกุลอย่าง ไขมันในกลุ่มที่ชื่อ Phospholipids ในร่างกาย
  • Noladin ether: พบได้ในสมอง มีฤทธิ์ต่อพฤติกรรมต่างๆของมนุษย์ เช่น อารมณ์ในการแสดงออก
  • N-Arachidonoyl dopamine: พบในสมองส่วนต่างๆ เช่น Hippocampus, Cerebellum, และ Striatum สามารถส่งผลต่อกายภาพของร่างกาย คือ ทำให้อุณหภูมิร่างกายต่ำ การเคลื่อนไหวของร่างกายทำได้น้อยลง และเกิดภาวะไร้ความรู้สึกเจ็บ/ปวด
  • Virodhamine: เป็นสารแคนนาบินอยด์ที่ยังอยู่ระหว่างงานวิจัย และพบว่าสารประกอบนี้สามารถทำให้อุณหภูมิร่างกายของหนูทดลองลดลง
  • Lysophosphatidylinositol: ยังมีรายละเอียดน้อยเกี่ยวกับสารประกอบชนิดนี้ แต่พบว่ามีความสำคัญต่อกระบวนการกระตุ้นให้เกิดการแบ่งเซลล์ ซึ่งรวมถึงเซลล์มะเร็งด้วย

2. แคนนาบินอยด์ที่พบในพืช(Phytocannabinoids): พบสารนี้ได้ในพืชต่างๆ แต่มีมากในพืชจำพวกกัญชา สารแคนนาบินอยด์กลุ่มนี้ถูกแบ่งแยกย่อยเป็นสารประกอบต่างๆหลายชนิด ดังนี้ เช่น

อนึ่ง ยังมีสาร/ยาแคนนาบินอยด์ของกลุ่มพืชอีกหลายรายการ ที่ยังไม่สามารถระบุคุณสมบัติและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา หรือไม่ก็อยู่ในระหว่างการศึกษาวิจัยจึงไม่ขอนำมากล่าวในบทความนี้

3. แคนนาบินอยด์สังเคราะห์ (Synthetic cannabinoids): วิทยาการปัจจุบันทำให้การค้นคว้าตัวยาสำคัญก้าวหน้าขึ้น และพัฒนาไปถึงขั้นสังเคราะห์สาร/ตัวยาต่างๆขึ้นเพื่อนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ สารแคนนาบินอยด์ก็สามารถสังเคราะห์ได้ด้วยเทคโนโลยีเช่นกัน ที่พบเห็นในปัจจุบันมีดังนี้ เช่น

ทั้งนี้ ในตลาดยา ยังมียา/สารแคนนาบินอยด์สังเคราะห์อีกหลายรายการที่ยังไม่ได้รับการตั้งชื่อ นักวิทยาศาสตร์จะใส่รหัสประจำตัวให้ยาในกลุ่มแคนนาบินอยด์ที่กำลังศึกษานี้ เพื่อรอการวิจัยและพัฒนาต่อไป

กลไกการออกฤทธิ์ของแคนนาบินอยด์เป็นอย่างไร?

สาร/ยาแคนนาบินอยด์มีกลไกการออกฤทธิ์ โดยยาจะเข้าจับกับตัวรับในร่างกาย นักวิทยาศาสตร์ได้แบ่งตัวรับของแคนนาบินอยด์ออกเป็น 2 ชนิด คือ

1. Cannabinoid receptor type1: ตัวรับชนิดนี้พบมากที่สมอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสมองส่วนที่เรียกว่า Basal ganglia และ Limbic system รวมถึง Hippocampus, Striatum, Cerebellum ตลอดจนกระทั่งในอวัยวะของระบบสืบพันธุ์

2. Cannabinoid receptor type2: เป็นตัวรับที่พบมากในเซลล์ของอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย เช่น ม้าม รวมถึงพบได้ในระบบประสาทส่วนปลายของร่างกาย(ส่วนนอกสมอง) การออกฤทธิ์ของแคนนาบินอยด์แต่ละชนิดจะมีความจำเพาะต่อตัวรับทั้ง type1 และ type2 อย่างเหมาะสม ส่งผลเกิดการกระตุ้นในลักษณะของสัญญาณเหมือนกับสารสื่อประสาท ทำให้อวัยวะต่างๆตอบสนองออกมา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องระบบการหายใจ การทำงานของหัวใจ มีผลต่อระบบประสาทสั่งการ ต่อการเคลื่อนไหวของอวัยวะในระบบทางเดินอาหาร บรรเทาอาการคลื่นไส้อาเจียน แสดงฤทธิ์ลดอาการเจ็บปวด และลดการอักเสบ

อย่างไรก็ตาม การใช้ยาแคนนาบินอยด์อย่างเหมาะสมและตรงอาการเท่านั้นจึงจะก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ซึ่งแพทย์เท่านั้นที่จะสั่งใช้ยากลุ่มนี้ได้อย่างเหมาะสมกับผู้ป่วยที่สุด

ประโยชน์ของแคนนาบินอยด์มีอะไรบ้าง?

ประโยชน์ของยาแคนนาบินอยด์ เช่น

ทั้งนี้การเลือกใช้ยาแคนนาบินอยด์ได้อย่างปลอดภัย ควรต้องอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของแพทย์เท่านั้น ไม่ควรใช้สาร/ยาแคนนาบินอยด์ตามคำบอกต่อหรือหลงเชื่อโดยขาดหลักทางวิชาการ

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Cannabinoid#Phytocannabinoids [2018,March10]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Anandamide#Synthesis_and_degradation [2018,March10]
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25233417 [2018,March10]
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Tetrahydrocannabinol [2018,March10]
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Cannabigerol [2018,March10]
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Nabilone [2018,March10]
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Levonantradol [2018,March10]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน gohung99 Wptongz
Frame Bottom