Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ตับ  ระบบมะเร็งวิทยา  โรคเด็ก 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคมะเร็ง  ก้อนในท้องด้านบนขวา 

บทนำ

เฮปาโตบลาสโคมา/มะเร็งเฮปาโตบลาสโตมา หรือ มะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมา(Hepatoblastoma ย่อว่า HB) เป็นมะเร็งตับปฐมภูมิของเด็ก/มะเร็งตับในเด็ก(Primary liver cancer, คือมะเร็งเกิดจากเซลล์ตับเอง ไม่ใช่มะเร็งอวัยวะอื่นๆแพร่กระจายมาตับ)โดยเฉพาะเด็กเล็ก โดยประมาณ 95% ของผู้ป่วยจะมีอายุต่ำกว่า 4 ปี (มักพบในช่วงอายุต่ำกว่า 1-2ปี)

เฮปาโตบลาสโตมา เป็นมะเร็งพบน้อย สถิติในสหรัฐอเมริกา พบในอายุน้อยกว่า1ปี 11.2ราย ต่อเด็ก1 ล้านคน และเป็นประมาณ 1.5 รายของมะเร็งในเด็กทั้งหมด(มะเร็งชนิดนี้พบในผู้ใหญ่เพียงเป็นการรายงานผู้ป่วยประปราย) พบในเด็กชายบ่อยกว่าเด็กหญิง ประมาณ 2-3:1 นอกจากนั้นคือ โรคส่วนใหญ่มักเกิดกับตับกลีบขวา ไม่ค่อยเกิดในตับกลีบซ้าย สำหรับในประเทศไทย มะเร็งชนิดนี้ พบได้น้อยมากเช่นกันและยังไม่มีการศึกษาสถิติการเกิดที่ชัดเจน

โรคมะเร็งตับในเด็ก(Pediatric liver cancer) มีหลากหลายชนิดเช่นเดียวกับโรคมะเร็งตับในผู้ใหญ่ แต่ชนิดที่พบได้บ่อยที่สุดเกือบทั้งหมดของมะเร็งตับในเด็ก คือ ชนิดที่เรียกว่า “เฮปาโตบลาสโตมา หรืออีกการออกเสียง คือ เฮพาโทบลาสโตมา(Hepatoblastoma)” ซึ่งในบทความนี้ จะกล่าวเฉพาะ ‘มะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาในเด็ก’เท่านั้น เพราะเป็นชนิดพบบ่อย และทั่วไปเมื่อกล่าวถึง มะเร็งตับในเด็ก หรือ”มะเร็งเฮปาโตบลาสโตมา” จะหมายถึง ”มะเร็งเฮปาโตบลาสโตมาในเด็ก

มะเร็งเฮปาโตบลาสโตมา แบ่งเป็น2กลุ่มตาการพยากรณ์โรค คือ กลุ่มที่โรครุนแรงน้อย กับ กลุ่มที่โรครุนแรง

ก. กลุ่มโรคลุกลาม/รุนแรงน้อย เรียกว่ากลุ่ม ‘Standard-risk HB’ คือ มะเร็งลุกลามจำกัดเฉพาะในตับ และสามารถผ่าตัดก้อนมะเร็งออกได้หมด ร่วมกับมีสารมะเร็ง ชนิด Alphafetoprotein(AFP)ในเลือดมากกว่า100 ng/mL(นาโนกรัม/ลิตร)

ข.กลุ่มโรครุนแรง(High risk HB) คือ มะเร็งมีการแพร่กระจาย และ/หรือลุกลามทั่วตับ และ/หรือลุกลามออกนอกตับ และร่วมกับมีค่า AFPในเลือด น้อยกว่า100 ng/mL

โรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

เฮปาโตบลาสโตมา

สาเหตุเกิดมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาที่แน่นอนยังไม่ทราบ แต่พบปัจจัยเสี่ยง ได้แก่

โรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมามีอาการอย่างไร?

อาการที่พบบ่อยที่สุดของมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมา คือ การคลำได้ก้อนเนื้อในตับ/ในช่องท้องด้านขวาตอนบน(ตำแหน่งตับ)โดยไม่มีอาการเจ็บปวดร่วมด้วย นอกจากนั้น อาจมีอาการอื่นๆร่วมด้วยได้ เช่น

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาได้จาก

นอกจากนั้น คือ

โรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมามีกี่ระยะ?

ระยะโรคของมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมา เป็นระยะโรคที่ต้องประเมินหลังผ่าตัด คือ ดูจากการผ่าตัดว่าโรคลุกลามไปอวัยวะใดบ้าง ดูว่าสามารถผ่าตัดก้อนเนื้อออกได้หมดหรือไม่ และจากการตรวจก้อนเนื้อที่ผ่าตัดทางพยาธิวิทยาว่า เซลลมะเร็งลุกลามอย่างไร ที่เรียกว่า “Surgical staging” โดยทั่วไปแบ่งโรคเป็น 4 ระยะ คือ

โรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมารุนแรงไหม?

การพยากรณ์โรค/ความรุนแรงของมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมา ขึ้นกับ

ทั้งนี้

รักษาโรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาอย่างไร?

วิธีหลักในการรักษามะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมา คือ

นอกจากนั้น ในกรณีที่โรคลุกลามมาก แต่จำกัดอยู่เฉพาะในตับ ไม่ลุกลามเข้าอวัยวะข้างเคียง หรือเข้าต่อมน้ำเหลือง แพทย์อาจพิจารณาผู้ป่วยเป็นรายๆไปเพื่อ

  • การรักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนตับ(Liver transplantation)

มีผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมา ขึ้นกับวิธีรักษา ได้แก่

มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาไหม?

ปัจจุบัน ยังไม่มีการแนะนำอย่างเป็นทางการในวิธีตรวจคัดกรองให้พบมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาระยะยังไม่มีอาการ

ควรพบแพทย์เมื่อไร?

ในเด็กทุกคน โดยเฉพาะเด็กเล็กที่ยังบอกเล่าอาการไม่ได้ ผู้ปกครองต้องคอยหมั่นดูแล เอาใจใส่ และเมื่อคลำพบก้อนเนื้อผิดปกติ ไม่ว่าเกิดในส่วนใดของร่างกาย ต้องรีบนำเด็กพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล

ป้องกันโรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาอย่างไร?

เนื่องจากยังไม่ทราบสาเหตุเกิดโรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมา การป้องกันโรคเต็มร้อยจึงเป็นไปไม่ได้ แต่อาจลดปัจจัยเสี่ยงลงได้ ถ้ามารดามีความพร้อมและดูแลการตั้งครรภ์เป็นอย่างดี เช่น

ดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมาอย่างไร?ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

เนื่องจากผู้ป่วยโรคมะเร็งตับเฮปาโตบลาสโตมา จะอยู่ในกลุ่มผู้ป่วยที่ยังเป็นเด็กเล็ก การดูแลจึงต้องอาศัยบิดามารดา ญาติพี่น้อง ซึ่งต้องเป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์ พยาบาล ที่ให้การรักษาเด็ก และต้องนำเด็กพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลตรงตามนัดเสมอ (แนะนำอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งเด็ก ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง โรคมะเร็งเด็ก)

ผู้ดูแลเด็ก ควรต้องมีสมุดจดบันทึกอาการเด็ก และข้อสงสัย เพื่อการบอกเล่า ปรึกษา สอบถาม แพทย์ พยาบาล ได้ครบถ้วน ถูกต้อง รวมทั้งควรจดบันทึกคำแนะนำของ แพทย์ พยาบาล ด้วย เพื่อการดูแลเด็กได้ถูกต้องเช่นกัน

ผู้ดูแลเด็ก ต้องหมั่นสังเกตอาการต่างๆของเด็ก เพราะเด็กเล็กเกินกว่าจะบอกเล่าได้ ซึ่งควรต้องรีบนำเด็กพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนกำหนดแพทย์นัดเสมอเมื่อเด็ก

บรรณานุกรม

  1. Czauderna.P , Garnier H. (2018). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5770992/ [2018,Nov10]
  2. DeVita, V., Hellman, S., and Rosenberg, S. (2005). Cancer: principles& practice of oncology (7th edition). New York: Lippincott Williams & Wilkins.
  3. Halperin,E., Wazer, D., Perez,C., and Brady,L. (2013). Principle and practice of radiation oncology.(6th ed). Walter KLUWER/Lippincott Williams & Wilkins. Philadelphia.
  4. Hiyama, E. Transl Pediatr.(2014); 3(4):293-299
  5. http://www.acco.org/hepatoblastoma/ [2018,Nov10]
  6. https://emedicine.medscape.com/article/986802-overview#showall [2018,Nov10]
  7. http://www.chp.edu/our-services/transplant/liver/education/liver-disease-states/hepatoblastoma-liver-cancer [2018,Nov10]
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22692949% [2018,Nov10]
  9. https://en.wikipedia.org/wiki/Hepatoblastoma [2018,Nov10]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom