Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อรา 

บทนำ

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซล หรือยากลุ่มเอโซล (Azole antifungals) เป็นหมวดหนึ่งของยาต้านเชื้อราซึ่งมีหลายประเภท นักวิทยาศาสตร์ได้ใช้โครงสร้างทางเคมีมาเป็นแนวทางในการจัด แบ่ง อีกทั้งยาแต่ละตัวมีฤทธิ์ในการต่อต้านเชื้อราแตกต่างกันออกไป สำหรับยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลอาจจัดแบ่งย่อยประเภทได้อีกดังนี้

  1. กลุ่มอิมิดาโซล (Imidazoles) ประกอบไปด้วยตัวยาเช่น Bifonazole, Butoconazole, Clotrimazole, Econazole, Fenticonazole, Isoconazole, Ketoconazole, Luliconazole, Miconazole, Omoconazole, Oxiconazole, Sertaconazole, Sulconazole , Tioconazole
  2. กลุ่มไตรเอโซล (Triazoles) ประกอบไปด้วยตัวยาเช่น Albaconazole, Fluconazole, Isavuconazole, Itraconazole, Posaconazole, Ravuconazole, Terconazole, Voriconazole
  3. กลุ่มไทเอโซล (Thiazoles) ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้เช่น Abafungin

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลจัดเป็นยาที่มีฤทธิ์กว้างคือ สามารถฆ่าเชื้อราได้หลายชนิดโดยอาศัยการทำลายที่ผนังของเซลล์ในตัวเชื้อรา วงการแพทย์ได้นำมารักษากับผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อรา ทั้งกับระบบต่างๆของร่างกายและการติดเชื้อราเฉพาะที่ เฉพาะอวัยวะเช่น มือ เท้า เล็บ หรือศีรษะ เป็นต้น

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุบางรายการของยากลุ่มนี้ลงในบัญชียาหลักแห่ง ชาติอาทิเช่น Voriconazole, Clotrimazole, Ketoconazole และ Micronazole โดยจัดเป็นหมวดยาอันตรายและบางรายการเป็นยาควบคุมพิเศษ

กลุ่มยาต้านเชื้อรามีผลข้างเคียงที่อันตรายมากมายเช่น ผลต่อตับหัวใจ ซึ่งล้วนแต่เป็นอวัยวะที่สำคัญทั้งสิ้น การใช้ยาจึงควรต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น ห้ามมิให้ผู้ป่วยไปหาซื้อยามารับประ ทานเองโดยเด็ดขาด

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เอโซล

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีสรรพคุณใช้รักษาการติดเชื้อราประเภทต่างๆดังนี้

1. Aspergillosis 2. Aspergilloma 3. Blastomycosis 4. Bone marrow transplantation 5. Candida infections 6. Candida urinary tract infection 7. Coccidioidomycosis 8. Chronic mucocutaneous candidiasis 9. Cutaneous fungal infection 10.Dermatophy tosis 11. Esophageal candidiasis 12. Eumycetoma 13. Febrile neutropenia 14. Fungal infection prophylaxis 15. Fungal meningitis 16. Fungal peritonitis 17. Fungal pneumonia 18. Fusariosis 19. Histoplasmosis 20. Microsporidiosis 21. Ocular fungal infection 22. Onychomycosis (fingernail) 23. Onychomycosis (toenail) 24. Oral thrush 25. Paracoccidioidomycosis 26. Pseudoallescheriosis 27. Systemic fungal infection 28. Sporotrichosis 29. Tinea capitis 30. Tinea corporis 31. Tinea cruris 32. Tinea versicolor 33. Vaginal yeast infection

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีกลไกการออกฤทธิ์ดังนี้

ก. ยากลุ่มอิมิดาโซลและกลุ่มไตรเอโซล จะเข้าไปลดการสังเคราห์ Ergosterol โดยการรบกวนการทำงานของเอนไซม์ Cytochrome P450 (เอนไซม์ในกระบวนการสร้างผนังเซลล์ของเชื้อรา) การขาด Ergosterol ซึ่งเป็นสาระสำคัญของผนังเซลล์ของเชื้อราทำให้เกิดการซึมผ่านหรือการรั่ว ไหลของสารภายในเซลล์ของเชื้อรา

ข. ยากลุ่มไทเอโซล จะเข้าทำลายผนังเซลล์ของเชื้อราโดยตรง ด้วยการปิดกั้นการทำงานของเอนไซม์ที่มีชื่อว่า Sterol 24-C-methyltransferase

จากเหตุผลทั้งหมดข้างต้นทั้งหมดจึงเป็นเหตุให้เชื้อราหยุดการแพร่พันธุ์และตายลงในที่สุด

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาเม็ดสำหรับรับประทาน ขนาด 50 และ 200 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาเม็ดชนิดอมในปาก ขนาด 10 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาเม็ดชนิดเหน็บช่องคลอด ขนาด 100, 200 และ 500 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาแคปซูล ขนาด 50, 100, 150 และ 200 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาน้ำสำหรับรับประทาน ขนาด 10 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาเจลป้ายภายในปาก ขนาดบรรจุ 10 กรัม/หลอด
  • ยาครีม ขนาดบรรจุ 5, 10, 15, 20 และ 25 กรัม/หลอด
  • ยาครีม ขนาดบรรจุ 450 และ 500 กรัม/กระปุก
  • ยาหยอดหู ความเข้มข้น 1 มิลลิกรัม/100 มิลลิลิตร
  • ยาป้ายปาก ความเข้มข้น 1 มิลลิกรัม/100 มิลลิลิตร
  • ยาฉีด ขนาดความแรง 200 มิลลิกรัม/ขวด
  • ยาฉีด ขนาดความแรง 2 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาฉีด ขนาดความแรง 100 มิลลิกรัม/50 มิลลิลิตร
  • ยาฉีด ขนาดความแรง 200 มิลลิกรัม/100 มิลลิลิตร
  • ยาฉีด ขนาดความแรง 400 มิลลิกรัม/200 มิลลิลิตร
  • แชมพูสระผมรักษารังแค ขนาดบรรจุ 6, 50, 100 และ 200 มิลลิลิตร/ขวด

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ด้วยยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีตัวยาหลากหลายรายการ ขนาดรับประทานหรือการใช้ยาภาย นอก (เช่น ยาหยอดหู ยาป้ายปาก) จึงขึ้นกับการพิจารณาของแพทย์ โดยต้องอาศัยข้อมูลของตัวผู้ ป่วย (เช่น ติดเชื้อราที่อวัยวะใด มีอาการรุนแรงมากหรือน้อย) รวมกับการเลือกใช้ยาให้ตรงตามอา การและมีความปลอดภัยมากที่สุด ดังนั้นการรับประทานหรือการใช้ในลักษณะใดก็ตามจึงต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยากลุ่มเอโซล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทาน/ใช้ยากลุ่มเอโซลสามารถรับประทาน/ใช้ยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้ เคียงกับการรับประทาน/ใช้ยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า แต่การลืมรับ ประทานยาบ่อยๆหลายครั้งนอกจากจะทำให้อาการโรคไม่ดีขึ้นแล้ว ในบางกรณียังอาจส่งผลให้เกิดการลุกลามของโรคมากยิ่งขึ้นและเกิดเชื้อดื้อยาได้

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น อาหารไม่ย่อย ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ประจำเดือนมาผิดปกติ ท้องผูก ผื่นคัน ลมพิษ วิงเวียน เป็นลม ผมร่วง ปัสสาวะมีสีคล้ำ การตรวจเลือดจะพบค่าของเอนไซม์ของตับเพิ่มขึ้นและเกลือโพแทสเซียมต่ำ มีภาวะดีซ่าน เกิดกลุ่มอาการ Stevens-Johnson syndrome และกลุ่มอาการข้างเคียงที่รุนแรงและสามารถเกิดขึ้นได้ เช่น ตับล้มเหลว หัวใจล้มเหลว หรือมีอาการของโรคหลอดเลือดหัวใจ เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลอย่างไร?

ข้อควรระวังการใช้ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลได้แก่

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลอย่างไร?

ควรเก็บรักษายาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลดังนี้

  • สำหรับยาชนิดรับประทาน ให้เก็บที่อุณหภูมิระหว่าง 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius)
  • สำหรับยาฉีด ให้เก็บภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส

ทั้งนี้ ยาทุกชนิดที่รวมถึงยากลุ่มเอโซลห้ามเก็บในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ควรเก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยากลุ่มเอโซลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Chintaral (จินตารอล)Chinta
Dandril (แดนดริล)Osoth Interlab
Dezor (เดซอร์)HOE Pharmaceuticals
Diazon (ดิเอซอน)Unison
Fungazol (ฟังกาซอล)Biolab
Fungiderm-K (ฟังจิเดอร์ม-เค)Greater Pharma
Ninazol (นินาซอล)T. O. Chemicals
Ninazol Tablet (นินาซอล แท็บเล็ท)T. O. Chemicals
Nizoral Cream/Nizoral Cool CreamJanssen-Cilag
(ไนโซรอล ครีม/ไนโซรอล คูล ครีม)
Nizoral Shampoo (ไนโซรอล แชมพู)Johnson & Johnson
Nizoral Tablet (ไนโซรอล แท็บเล็ท)Johnson & Johnson
Sporaxyl Cream (สปอร์แอ็กซิล ครีม)Bangkok Lab & Cosmetic
Daktacort (ด๊ากตาคอร์ท)Janssen-Cilag
Daktarin (ด๊ากตาริน)Janssen-Cilag
Daktarin Oral Gel (ด๊ากตาริน ออรอล เจล)Janssen-Cilag
Kelaplus (เคลาพลัส)T. O. Chemicals
Fungisil (ฟังจิซิล)Silom Medical
Miconazole GPO (ไมโคนาโซล จีพีโอ)GPO
Nikarin (นิคาริน)T. O. Chemicals
Noxraxin (น็อกซ์ราซิน)Osoth Interlab
Ranozol (ราโนซอล)ST Pharma
Skindure (สกินเดียว)March Pharma
Trimicon (ไตรไมคอน)Unison
Canazol (คานาซอล)T. O. Chemicals
Canazol-BE (คานาซอล-บีอี)T. O. Chemicals
Candacort (แคนดาคอร์ท)HOE Pharmaceuticals
Candazole (แคนดาโซล)HOE Pharmaceuticals
Candid (แคนดิด)Glenmark
Candid Mouth Paint (แคนดิด เมาท์ เพนท์)Glenmark
Candinas Troche (แคนดินาส ทรอช)Thailand Jan Laboratories
Candinox 1 (แคนดิน็อกซ์ 1)Charoen Bhaesaj Lab
Candinox Troche (แคนดิน็อกซ์ ทรอช)Charoen Bhaesaj Lab
Canesten (คาเนสเทน)Bayer HealthCare Consumer Care
Canesten Cream (คาเนสเทน ครีม)Bayer HealthCare Consumer Care
Cotren (โคเทรน)Biolab
Cotren Vaginal Tablet (โคเทรน วาจินอล แท็บเล็ท)Biolab
VFEND (วีเอฟอีเอนดี)Pfizer
Hofnazole (ฮอฟนาโซล)Pharmahof
Itra (ไอทรา)MacroPhar
Itracon (ไอทราคอน)Unison
Itrasix (ไอทราซิกซ์)Sinensix Pharma
Itrazole (ไอทราโซล)Millimed
Norspor (นอร์สปอร์)Pond’s Chemical
Spazol (สปาซอล)Siam Bheasach
Sporal/Sporal OS (สปอรอล/สปอรอล โอเอส)Janssen-Cilag
Sporlab (สปอร์แลบ)Biolab
Spornar (สปอร์นาร์)Charoen Bhaesaj Lab
Sporzol (สปอร์ซอล)SR Pharma
Biozole (ไบโอโซล)Biolab
Diflucan (ไดฟลูแคน)Pfizer
Flucozole (ฟลูโคโซล)Siam Bheasach
Flunco (ฟลันโค)T. O. Chemicals
Funa (ฟูนา)L. B. S.

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Antifungal_medication#Adverse_effects [2014,Nov22]
2 http://www.drugs.com/drug-class/azole-antifungals.html[2014,Nov22]
3 http://en.wikipedia.org/wiki/Abafungin [2014,Nov22]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=ketoconazole [2014,Nov22]
5 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Canazol%20Lozenge/?type=brief [2014,Nov22]
6 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Canazol%20Vaginal%20Tablet/?type=brief [2014,Nov22]
7 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Candid/?type=brief [2014,Nov22]
8 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=voriconazole [2014,Nov22]
9 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/VFEND/?type=brief [2014,Nov22]
10 http://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/antifungal-azole-vaginal-route/side-effects/drg-20069654 [2014,Nov22]
11 http://www.medicinenet.com/fluconazole-oral/page2.htm#SideEffects [2014,Nov22]
12 http://quizlet.com/16647182/chapter-11-antifungal-agents-flash-cards/ [2014,Nov22]
13 http://www.drugspedia.org/drugclassification/view2/59/78 [2014,Nov22]
14 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Diflucan/?type=brief [2014,Nov22]
15 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=fluconazole [2014,Nov22]
16 http://www.medicinenet.com/fluconazole_suspension-oral/page4.htm#Storage [2014,Nov22]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom