Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ซึมเศร้า 

ทั่วไป

ยารักษาโรคซึมเศร้า เอสเอสอาร์ไอ หรือยากลุ่ม Selective serotonin reuptake inhibitors ที่ย่อว่า เอสเอสอาร์ไอ (SSRI) ซึ่งต่อไปในบทความนี้ ขอเรียกว่า “ยารักษาโรคซึมเศร้า” จะช่วยบรรเทาภาวะซึมเศร้า คลายความวิตกกังวล อีกทั้งยังนำไปใช้ในวัตถุประสงค์อื่นๆอีกเช่น รักษาภาวะการกินอาหารผิดปกติกล่าวคือ กินมากหรือน้อยจนเกินไปอย่างใดอย่างหนึ่ง รักษาอาการย้ำคิดย้ำทำ บรรเทาอาการป่วยจากโรคหลอดเลือดสมอง และรักษาการหลั่งเร็วในบุรุษ เป็นต้น อาจแบ่งรายการยาที่อยู่ในหมวด Selective serotonin reuptake inhibitors ดังนี้ คือ Citalopram, Dapoxetine, Escitalopram, Fluoxetine, Fluvoxamine, Indalpine, Paroxetine, Sertraline, Zimelidine

ในด้านการตลาดพบว่า Fluoxetine เป็นยาในอันดับต้นที่ถูกนำมาใช้รักษาภาวะซึมเศร้า โดยเริ่มทำการตลาดที่ปี ค.ศ. 1987 (พ.ศ. 2530) ห่างกันไม่เกิน 4 ปี Sertraline ก็ถูกนำเข้ามาเป็นอันดับที่ 2 และทยอยตามมาด้วย Paroxetine, Fluvoxamine Citalopram, และ Escitalopram ตามลำดับ นอกจากนี้ยังมีผลข้างเคียงสำคัญๆที่อาจนำมาเปรียบเทียบเมื่อจะใช้ยาเหล่านี้เช่น จากตัวอย่างการศึกษาทางคลินิกพบว่า

  • มีการก่อให้เกิดภาวะสมรรถภาพทางเพศในบุรุษเสื่อม (Libido problem) จากยากลุ่มนี้โดยเรียงจากมากไปน้อยดังนี้ Citalopram 72.7%, Paroxetine 70.7%, Sertraline 62.9%, Fluraxamine 62.3%, และ Fluoxetine 57.7%
  • หรือในด้านทำให้น้ำหนักตัวของผู้ป่วยเพิ่มสูงขึ้นหลังจากการใช้ยาไป 6 - 12 เดือน จัดลำดับจากมากไปน้อยเช่นกัน ดังนี้ Paroxetin, Fluoxetine, Citalopram, และ Sertraline เป็นต้น

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุยาบางตัวในกลุ่มนี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติ เช่น Fluoxetine และ Sertraline โดยจัดอยู่ในหมวดยาอันตราย การเลือกใช้ยาให้เหมาะสมและปลอดภัยกับผู้ป่วย ต้องอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เอสเอสอาร์ไอ

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีสรรพคุณดังนี้

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยารักษาโรคซึมเศร้ากลุ่ม Selective serotonin reuptake inhibitors คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการดูดกลับของสารซีโรโทนิน (Serotonin, สารสื่อประสาทชนิดหนึ่งที่ทำหน้าที่หลายอย่าง เช่น ด้านอารมณ์/จิตใจ) เข้าสู่สมอง ส่งผลให้เกิดฤทธิ์บรรเทาอาการซึมเศร้าตามสรรพคุณ

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาแคปซูล ขนาดความแรง 20 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาเม็ด ขนาดความแรง 10, 12.5, 20, 50, และ 100 มิลลิกรัม/เม็ด

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีขนาดรับประทานอย่างไร?

ด้วยในกลุ่มยารักษาโรคซึมเศร้ามีหลายรายการ ขนาดรับประทานจึงขึ้นกับการพิจารณาของแพทย์ โดยต้องอาศัยข้อมูลของตัวผู้ป่วย รวมกับเลือกใช้ยาให้ตรงตามอาการและมีความปลอดภัยมากที่สุด ดังนั้นการรับประทานจึงต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงกลุ่มยารักษาโรคซึมเศร้า ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานกลุ่มยารักษาโรคซึมเศร้าสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อนึ่ง ถึงแม้ยาในกลุ่มนี้ไม่มีฤทธิ์ของการเสพติดก็จริง แต่ถ้าหยุดการใช้ยาเองทันที หรือลืมรับประทานยาบ่อยๆหลายครั้ง ก็สามารถก่อให้เกิดอาการการถอนยาได้ (Withdrawal-like symtoms) ซึ่งมักจะพบอาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนเช่น มีอาการคลื่นไส้ ปวดศีรษะ วิงเวียน หรือมีอาการเหมือนเป็นไข้หวัดใหญ่ เป็นต้น

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยารักษาโรคซึมเศร้าสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น คลื่นไส้ ความรู้สึกทางเพศด้อยลงไป ท้องเสีย ปวดศีรษะ สับสน นอนไม่หลับ เหงื่อออกมาก ปากแห้ง หัวใจเต้นเร็ว เพิ่มความอยากอาหาร ทำให้เพิ่มน้ำหนักตามมา วิตกกังวล และง่วนนอน

มีข้อควรระวังการใช้ยารักษาโรคซึมเศร้าอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยารักษาโรคซึมเศร้าดังนี้

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาในกลุ่มนี้
  • ไม่ควรหยุดรับประทานยากลุ่มนี้ทันที หรือลืมรับประทานบ่อยครั้ง ด้วยอาจเกิดภาวะถอนยาได้
  • ไม่แนะนำการใช้ยากลุ่มนี้กับสตรีตั้งครรภ์ ด้วยพบว่าทารกหลังคลอด เมื่อมารดาใช้ยากลุ่มนี้มักมีปัญหาเกี่ยวกับการทำงานของปอดหรือการทำงานของหัวใจติดตามมา
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ที่ป่วยที่มีประวัติด้วยโรคลมชัก ผู้ป่วยโรคตับ โรคไต
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยารักษาโรคซึมเศร้าด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายารักษาโรคซึมเศร้าอย่างไร?

สามารถเก็บยารักษาโรคซึมเศร้าที่อุณหภูมิห้อง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยารักษาโรคซึมเศร้าที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Priligy (พริลิจี้) A.Menarini
Esidep (อีซีเดพ) Ranbaxy
Lexapro (ลีซาโพร) Lundbeck
Anzac (แอนแซค) Bangkok Lab & Cosmetic
Deproxin (เดพร็อกซิน) Siam Bheasach
Flulox 20 (ฟลูล็อกซ์ 20) Medicine Products
Flumed (ฟลูเมด) Medifive
Fluoxine (ฟลูโอซีน) T. O. Chemicals
Fluxetin Atlantic (ฟลูเซทิน แอทแลนติก) Atlantic Lab
Foxetin (โฟเซทิน) GPO
Hapilux (แฮพิลักซ์) Sandoz
Loxetine-20 (โลซีไทน์-20) March Pharma
Prozac 20 (โพรแซค 20) Eli Lilly
Faverin (ฟาเวอริน) Abbott
Fluvoxin (ฟลูโวซิน) Sun Pharma
Seroxat/Seroxat CR (ซีโรแซท/ซีโรแซท ซีอาร์) GlaxoSmithKline
Serlift (เซอร์ลิฟท์) Ranbaxy
Serlin 50 (เซอร์ลิน 50) Zydus Cadila
Sertra (เซอร์ทรา) Medifive
Sertraline GPO (เซอร์ทราลีน จีพีโอ) GPO
Sertraline Sandoz (เซอร์ทราลีน แซนดอซ) Sandoz
Sisalon (ไซซาลอน) Unison
Starin (สตาริน) Atlantic Lab
Zoloft (โซลอฟท์) Pfizer

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Selective_serotonin_reuptake_inhibitor#List_of_agents [2014,Oct11]
2 http://www.emedexpert.com/compare/ssris.shtml#2 [2014,Oct11]
3 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/search?keyword=fluoxetine [2014,Oct11]
4 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=sertraline [2014,Oct11]
5 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=fluoxetine [2014,Oct11]
6 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=paroxetine [2014,Oct11]
7 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=fluvoxamine [2014,Oct11]
8 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=escitalopram [2014,Oct11]
9 http://www.emedicinehealth.com/understanding_antidepressant_medications/page4_em.htm [2014,Oct11]
10 http://www.ementalhealth.ca/Ottawa-Carleton/Selective-Serotonin-Reuptake-Inhibitors-SSRIs/index.php?m=article&ID=20507 [2014,Oct11]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 6 คน sirikul popeppo Nongbeer a1v4d PPaapp Panupol
Frame Bottom