Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

อาการทางสมอง 

บทนำ

ยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ (NMDA receptor antagonist หรือ N-Methyl- D-aspartate receptor antagonist) จัดเป็นกลุ่มของยาสลบ ยาสงบประสาท/ยาคลายเครียด โดยจะออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของตัวรับ (Receptor) ที่มีชื่อว่า N-Methyl-D-aspartate receptor (ตัวรับที่เกี่ยวข้องกับสารสื่อประสาทที่กระตุ้นการทำงานของเซลล์สมอง) ในสมอง ยา กลุ่มนี้ถูกนำไปใช้ทั้งกับมนุษย์และกับสัตว์ และเคยมีรายงานผลเสียของการใช้ยานี้ในสัตว์โดยจะทำให้สมองได้รับความเสียหาย แต่จนถึงปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่ามีผลเสียดังกล่าวเกิดขึ้นกับมนุษย์หรือไม่

ยาในกลุ่มเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์อาจแยกย่อยเป็นรายการยาได้มากมาย ดังนี้เช่น Agmatine, Alaproclate, Amantadine, Alpha-Aminoadipic acid, Apigenin, Aptiganel, Atomoxetine, Besonprodil, Bumetanide, Caroverine, 7-Chlorokynurenic acid, 4-Chlorokynurenine, Coronaridine, Delucemine, Dexanabinol, Dextrallorphan, Dextromethorphan, Dextrorphan, 5,7-Dichlorokynurenic acid, Diphenidine, Dizocil pine, Eliprodil, Alpha-Endopsychosin, Enflurane, Ephenidine, Esketamine, Flufenamic acid, Fluorolintane, Flupirtine, Furosemide, Gacyclidine, Gavestinel, Hodgkinsine, Huperzine A, Ibogaine, Ifenprodil, Indantadol, Inhalational anaesthetic Isoflurane, Ketamine, Ketobemidone, Ketofol, Kynurenic acid, Lanicemine, Levomethadone, Licostinel, Lubeluzole, Memantine, Metaphit, Methoxphenidine, Midafotel, Milnaci pran, Neramexane, Niflumic acid, Nitric oxide, Nitromemantine, Nitrous oxide, Norketamine, Nortilidine, Orphenadrine, Perzinfotel, Phencyclidine, Piretanide, Psychotridine, Racemorphan, Ralfinamide, Remacemide, Rhynchophylline, Sabelu zole, Selfotel, Tenocyclidine, Tiletamine, Traxoprodil

หากจะกล่าวถึงประโยชน์โดยรวมของยากลุ่มนี้ที่เด่นๆได้แก่

ตัวยาที่พบเห็นการใช้อย่างโดดเด่นและเป็นที่นิยมของยากลุ่มนี้ได้แก่ ยา Ketamine, Dextromethorphan, Phencyclidine, Methoxetamine และ Nitrous oxide

กลไกการออกฤทธิ์โดยรวมของยากลุ่มนี้จะเกิดการเข้าจับกับตัวรับที่เรียกว่า NMDA receptor และมีการยับยั้งการทำงานของสารสื่อประสาทที่เรียกว่า Glutamate ยาหลายตัวของหมวดนี้ถูกจัดเป็นยาควบคุมในหลายประเทศทั่วโลกรวมถึงประเทศไทยด้วย ความจำเพาะเจาะจงของยาแต่ละตัวจะเหมาะกับอาการโรคที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละโรค การใช้ยาแต่ละราย การจึงขึ้นอยู่กับแพทย์ที่ทำการรักษาเท่านั้น

เอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เอนเอ็มดีเอ-รีเซพเตอร์-แอนตาโกนิสต์

ยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

เอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์เข้าจับกับตัวรับที่เรียกว่า NMDA receptor ส่งผลยับยั้งการทำงานของสารสื่อประสาทที่เรียกว่า Glutamate การมี Gluamate สูงจะเกิดการกระตุ้นเซลล์สมองมากจนทำให้เกิดการตายของเซลล์ได้ และถึงแม้การมี Gluamate ในสมองต่ำจะลดอาการปวดได้ก็จริง แต่อาจจะก่อปัญหาเรื่องกระบวนการรับรู้ของสมองติดตามมา การใช้ยาที่เหมาะสมโดยแพทย์นอกจากจะส่งผลในการรักษาแล้วยังก่อให้เกิดความปลอดภัยต่อผู้ป่วยได้เป็นอย่างดี

เอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

เอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

เนื่องจากยาในกลุ่มเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีหลากหลายรายการ ความเหมาะสมของตัวยาแต่ละรายการกับกลุ่มโรคมีความแตกต่างกันออกไป และยังมีข้อห้ามใช้กับผู้ป่วยกลุ่มต่างๆอีกมากมายที่ต่างกัน ดังนั้นการใช้ยากลุ่มนี้ได้อย่างปลอดภัยจึงต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้ที่ทำการรักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

เพื่อประสิทธิผลของการรักษา ควรรับประทานยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ ตรงเวลา หากลืมรับประทานยานี้สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

เอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ฝันร้าย รู้สึกสับสน เกิดอาการประสาทหลอน เกิดการกระตุ้นกล้ามเนื้อมากขึ้น/กล้ามเนื้อกระตุก อาจทำให้ความดันโลหิตเพิ่มขึ้นหรือลดลง หัวใจเต้นเร็วหรือช้า กดการทำงานของระบบทางเดินหายใจ (หายใจช้า เบา ตื้น) อาจพบอาการผื่นคันตาผิวหนัง คลื่นไส้ อาเจียน มีน้ำลายมาก เห็นภาพซ้อน หนังตากระตุก ทางเดินหายใจตีบ/หายใจลำบาก มีสารคัดหลั่งออกมาที่หลอดลม/มีเสมหะมากขึ้น อาการปากแห้ง เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ อ่อนแรง ปวดศีรษะ ไอ ท้องผูก วิงเวียน สมรรถภาพทางเพศถดถอย ปวดท้อง ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน ประจำเดือนผิดปกติ (ในผู้หญิง) น้ำหนักตัวลด ซึมเศร้า อารมณ์แปรปรวน บางคนอาจเกิดความคิดอยากฆ่าตัวตาย ก้าวร้าวขึ้น ตัวสั่น ปวดศีรษะไมเกรน ชัก ชีพจรเต้นผิดปกติ ตรวจเลือดพบการทำงานของตับผิดปกติ ตับอักเสบ ดีซ่าน ปัสสาวะขัด เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้เอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์เช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์อย่างไร?

ควรเก็บยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ในช่วงอุณหภูมิที่ระบุในเอกสารกำกับยา ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

เอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเอนเอ็มดีเอ รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Calypsol (คาลิปซอล) Gedeon Richter
Ketalar (เคตาลาร์) Pfizer
Ketamine-p (เคตามีน-พี) PP Lab3
ATTENTROL (แอทเทนทรอล) Sun
ATTERA (แอทเทอรา) Mesmer
AXEPTA (เอ็กเซฟตา) Intas
Strattera (สแตรทเทรา) Eli Lilly
ANTUSSIA (แอนทัสเซีย) Asian Pharm
ANTUST TABLET (แอนทัส แทบเบล็ท) Medicine Products
A-TUSSIN (เอ-ทัสซิน) Osoth Interlab
CHLORHIST COUGH (คลอฮีส ค็อก) Sriprasit Pharma
COMFY (คอมไฟ) Polipharm
ROCAL (โรคอล) ANB
ROMILAR (โรมิลาร์) Bayer

บรรณานุกรม

  1. http://www.healthcommunities.com/alzheimers-disease/nmda-receptor-antagonist_jhmwp.shtml [2015,Sept19]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/NMDA_receptor_antagonist [2015,Sept19]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Category:NMDA_receptor_antagonists [2015,Sept19]
  4. http://www.bayareapainmedical.com/wNMDAantagonists.html [2015,Sept19]
  5. http://www.psychiatrictimes.com/articles/ketamine-and-nmda-receptor-antagonists-depression [2015,Sept19]
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Ibogaine#Uses [2015,Sept19]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน panlvgin Thuksa Saelao Wannamon
Frame Bottom