Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กระเพาะอาหาร  ลำไส้  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ปวดท้องจากกรดในกระเพาะอาหาร 

บทนำ

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์ (H2 antagonist หรือ H2 receptor antagonist) เป็นกลุ่มยาที่ใช้ต้านสารฮีสตามีน (Histamine) โดยจะออกฤทธิ์ที่ตัวรับของเซลล์ในร่างกายที่มีชื่อเรียกว่า เอช 2 รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ (H2 receptor antagonist) ซึ่งพบมากในกระเพาะอาหาร ทำให้ช่วยลดการหลั่งกรดและแก้ปัญหาเรื่องอาหารไม่ย่อยด้วยภาวะการหลั่งกรดในกระเพาะอาหารไม่สมดุล ตัวอย่างของยาที่ถูกพัฒนาขึ้นมาเช่น Cimetidine และติดตามมาด้วย Ranitidine ปัจจุบันในวงการเภสัชกรรมได้มีการพัฒนายากลุ่มนี้ขึ้นมาอีกเป็นจำนวนพอสมควร อาทิเช่น Burimamide, Ebrotidine, Famoti dine, Fanetizole, Lafutidine, Loxtidine, Lupitidine, Metiamide, Niperotidine, Nizatidine, Pepcid complete, Oxmetidine Roxatidine, Zolantidine

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุ Ranitidine ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติโดยอยู่ในหมวดของยาอันตราย การเลือกใช้ยาในกลุ่มนี้ควรต้องเป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์ ด้วยประสิทธิภาพของยาแต่ละรายการต้องสอดคล้องกับอาการโรคและเงื่อนไขทางสุขภาพของผู้ป่วยเป็นสำคัญ

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เอช-2-แอนตาโกนิสต์

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีสรรพคุณดังนี้

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการหลั่งกรดในกระเพาะอาหาร ทำให้ลดการระคายเคืองของเยื่อบุกระเพาะอาหารและลำไส้ รวมถึงของแผลภายในกระเพาะอาหาร-ลำไส้ และทำให้สภาวะการหลั่งกรดของกระเพาะอาหารมีสมดุลมากขึ้น จึงเป็นเหตุให้มีฤทธิ์ในการรักษาตามสรรพคุณ

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาเม็ด ขนาด 20, 40, 150, 200, 300 และ 400 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาแคปซูล ขนาด 150 และ 300 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาฉีด 50 มิลลิกรัม/2 มิลลิลิตร

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีขนาดรับประทานอย่างไร?

ขอยกตัวอย่างของยาในกลุ่มเอช 2 แอนตาโกนิสต์ที่มีการใช้บ่อย 4 รายการดังนี้

1. Cimetidine:

1.1 สำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 12 ปีขึ้นไป:

  • รักษาแผลในลำไส้ รับประทาน 800 มิลลิกรัมก่อนนอน
  • รักษาอาการอาหารไม่ย่อย รับประทาน 100 - 200 มิลลิกรัมก่อนอาหาร 1 ชั่วโมงเมื่อมีอาการ ขนาดรับประทานอาจให้ซ้ำอีก 1 ครั้งภายใน 24 ชั่วโมง
  • บำบัดอาการกรดหลั่งมาก รับประทาน 300 มิลลิกรัมวันละ 4 ครั้ง เช้า กลางวัน เย็นและก่อนนอน
  • รักษาอาการกรดไหลย้อน รับประทาน 800 – 1,600 มิลลิกรัม/วัน โดยแบ่งรับประทานเป็นเวลา 12 สัปดาห์

1.2 สำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี: ไม่มีข้อมูลแนะนำขนาดยานี้ชัดเจน การใช้ยานี้จึงขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

2. Famotidine:

2.1. สำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 12 ปีขึ้นไป:

  • รักษาแผลในลำไส้ รับประทาน 40 มิลลิกรัมวันละครั้ง หรือแบ่งเป็น 20 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง
  • ป้องกันการเกิดแผลในลำไส้ รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละครั้งก่อนนอน
  • รักษาแผลในกระเพาะอาหาร รับประทาน 40 มิลลิกรัมวันละครั้งก่อนนอน
  • รักษาอาการอาหารไม่ย่อย รับประทาน 10 มิลลิกรัมเมื่อมีอาการ ขนาดรับประทานอาจให้ซ้ำอีก 1 ครั้งภายใน 24 ชั่วโมง
  • บำบัดอาการกรดหลั่งมาก รับประทาน 20 มิลลิกรัมทุกๆ 6 ชั่วโมง
  • รักษาอาการกรดไหลย้อน รับประทาน 20 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง อาจต้องให้ยาถึง 6 สัปดาห์

2.2 สำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี: ไม่มีข้อมูลแนะนำขนาดยานี้ชัดเจน การใช้ยานี้จึงขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

3. Nizatidine:

3.1 สำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 12 ปีขึ้นไป:

  • รักษาแผลในกระเพาะและ/หรือลำไส้ รับประทาน 300 มิลลิกรัมวันละครั้งก่อนนอน หรือแบ่งเป็น 150 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง
  • ป้องกันการเกิดแผลในกระเพาะอาหารและ/หรือลำไส้ รับประทาน 150 มิลลิกรัมวันละครั้งก่อนนอน
  • ป้องกันภาวะอาหารไม่ย่อย รับประทาน 75 มิลลิกรัมก่อนอาหาร 30 - 60 นาที เมื่อมีอาการอาจให้ยาซ้ำอีก 1 ครั้งภายใน 24 ชั่วโมง
  • รักษาอาการกรดไหลย้อน รับประทาน 150 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง

3.2 สำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี: ไม่มีข้อมูลแนะนำขนาดยานี้ชัดเจน การใช้ยานี้จึงขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

4. Ranidine:

4.1 สำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 12 ปีขึ้นไป:

  • รักษาแผลในกระเพาะอาหารและ/หรือลำไส้ รับประทาน 150 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง หรือ 300 มิลลิกรัมวันละครั้ง
  • ป้องกันการเกิดแผลในกระเพาะอาหารและ/หรือลำไส้ รับประทาน 150 มิลลิกรัมวันละครั้งก่อนนอน
  • ป้องกันและบำบัดอาการอาหารไม่ย่อย รับประทาน 75 มิลลิกรัมเมื่อมีอาการ อาจให้ยาซ้ำอีก 1 ครั้งภายใน 24 ชั่วโมง
  • รักษาภาวะกรดหลั่งมาก รับประทาน 150 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง
  • รักษาอาการกรดไหลย้อน รับประทาน 150 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง อาจปรับขนาดรับประทานเพิ่มขึ้นถ้าจำเป็น

4.2 สำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี: ไม่มีข้อมูลแนะนำขนาดยานี้ชัดเจน การใช้ยานี้จึงขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

*****หมายเหตุ:

  • การใช้ยาไม่ว่าจะเป็นรายการใดในยากลุ่มเอช 2 แอนตาโกนิสต์ควรต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์อย่างเคร่งครัด ห้ามไม่ให้ผู้ป่วยปรับขนาดรับประทานยาเอง
  • ยาในกลุ่มนี้รับประทานก่อนหรือหลังอาหารก็ได้

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึง ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยา เอช 2 แอนตาโกนิสต์สามารถรับประทานยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไปไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาในกลุ่มเฮช 2 แอนตาโกนิสต์ อาจทำให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้าง เคียง) ได้ดังนี้ เช่น ท้องผูก ท้องเสีย วิงเวียน ปวดศีรษะ คลื่นไส้ หรืออาเจียน ปัสสาวะขัด

จะเห็นว่ายากลุ่มนี้มีผลข้างเคียงค่อนข้างน้อย หรือในผู้ป่วยหลายคนก็ไม่พบผลข้างเคียงแต่อย่างใด แต่หากพบอาการผิดปกตินอกเหนือไปจากนี้ เช่น ใบหน้าบวม หายใจไม่ออก/หายใจลำบากหลังใช้ยา ให้หยุดการใช้ยาทันทีแล้วรีบไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลโดยเร็ว

มีข้อควรระวังการใช้ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์ดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายาเอช 2 แอนตาโกนิสต์อย่างไร?

สามารถเก็บยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์ภายใต้อุณหภูมิห้อง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเอช 2 แอนตาโกนิสต์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Cidine (ซิดีน) Medifive
Citidine (ซิทิดีน) Atlantic Lab
Siamidine (ไซมิดีน) Siam Bheasach
Ulcemet (อัลซิเมท) T. O. Chemicals
Cigamet (ซิกาเมท) General Drugs House
Manomet (มาโนเมท) March Pharma
Stomedine (สโตเมดีน) Osoth Interlab
Alserine (แอลเซอรีน) Union Drug
Chintamet (จินตาเมท) Chinta
Cimet (ไซเมท) Chinta
Cimetidine Utopian (ไซเมทิดีน ยูโทเปียน) Utopian
Cimet-P (ไซเมท-พี) P P Lab
Clinimet (คลินิเมท) Bangkok Lab & Cosmetic
G.I. (จี.ไอ.) T. Man Pharma
Iwamet (อิวาเมท) Masa Lab
Lakamed (ลาคาเมด) T. Man Pharma
Peptidine (เปปทิดีน) A N H Products
Sertidine (เซอร์ทิดีน) Chew Brothers
Shintamet (ชินตาเมท) YSP Industries
Sincimet (ซินซิเมท) SSP Laboratories
Tacamac (ทาคาแม็ก) Medicine Products
Ulcacin (อัลเคซิน) Utopian
Ulcine (อัลซีน) Pharmahof
Vescidine (เวสซิดีน) Vesco Pharma
Cencamat (เซนเคแมท) Pharmasant Lab
Cimag (ซิแม็ก) T P Drug
Cimetidine GPO (ไซเมทิดีน จีพีโอ) GPO
Cimetin (ไซเมทิน) T. Man Pharma
Ciminpac (ไซมินแพค) Inpac Pharma
Duotric (ดูโอทริค) Asian Pharm
Gastasil (แก๊สตาซิล) Heromycin Pharma
K.B. Cymedin (เค.บี. ไซมิดิน) K.B. Pharma
Milamet (มิลาเมท) Milano
Promet (โปรเมท) Millimed
Setard (ซิทาร์ด) Charoon Bhesaj
Simaglen (ซิมาเกลน) Unison
Startidine (สตาร์ทิดีน) Inpac Pharma
Tagapro (ทากาโปร) Medicine Products
Ulcimet (อัลซิเมท) Polipharm
Ulsamet (อัลซาเมท) Burapha
Acicare (อะซิแคร์) Unique
Ranit-VC Injection (รานิท-วีซี อินเจ็คชั่น) Vesco Pharma
Xanidine (ซานิดีน) Berlin Pharm
Ranidine (รานิดีน) Biolab
Ratic (ราติค) Atlantic Lab
Zantac (แซนแท็ค) GlaxoSmithKline
Histac (ฮีสแท็ค) Ranbaxy
Ranicid (รานิซิด) M & H Manufacturing
Ranin-25 (รานิน-25) Umeda
Rantodine (แรนโทดีน) Utopian
R-Loc (อาร์-ล็อค) Zydus Cadila
Zanamet (ซานาเมท) T. O. Chemicals
Aciloc (อะซิล็อก) Cadila
Ramag (ราแม็ก) T P Drug
Ranid (รานิด) T. Man Pharma
Rantac 150 (แรนแท็ก 150) Medicine Products
Ratica (ราติกา) L. B. S.
Utac (ยูแท็ก) Millimed
Axid (เอซิด) Eli Lilly
Famosia (ฟาโมเซีย) Asian Pharm
Famotidine March Pharma (ฟาโมทิดีน มาร์ช ฟาร์มา) March Pharma
Pharmotidine (ฟาร์โมทิดีน) Community Pharm PCL
Vesmotidine (เวสโมทิดีน) Vesco Pharma
Famotab (ฟาโมแท็บ) Bangkok Lab & Cosmetic
Pepfamin (เปปฟามิน) Siam Bheasach
Ulfamet (อัลฟาเมท) T. O. Chemicals
Agufam (อะกูฟาม) ST Pharma
Famoc (ฟาม็อก) Berlin Pharm
Famonox (ฟาโมน็อก) Charoen Bhaesaj Lab
Famopsin (ฟาม็อพซิน) Remedica
Pepcine (เปปซีน) Masa Lab
Peptoci (เปปโทซี) Pharmasant Lab
Fad (ฟาด) T. Man Pharma
Famocid (ฟาโมซิด) Sun Pharma
Famopac (ฟาโมแพ็ค) Inpac Pharma
Fasidine (ฟาซิดีน) Siam Medicare
Pepdenal (เปปดีนอล) MacroPhar
Ulceran (อัลซีแรน) Medochemie

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/H2_antagonist [2014,Oct25]
2 http://en.wikipedia.org/wiki/Category:H2_receptor_antagonists [2014,Oct25]
3 http://www.webmd.com/drugs/2/drug-4091-7033/ranitidine-hcl-oral/ranitidinetablet-oral/details [2014,Oct25]
4 http://www.patient.co.uk/health/h2-blockers [2014,Oct25]
5 http://www.webmd.com/heartburn-gerd/h2-blockers-acid-reducers-for-gastroesophageal-reflux-disease-gerd [2014,Oct25]
6 http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/H-2+Blockers [2014,Oct25]
7 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=cimetidine [2014,Oct25]
8 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=ranitidine [2014,Oct25]
9 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=famotidine [2014,Oct25]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน 19321 bigboss47307 Izax hon monday000
Frame Bottom