Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

อาการแพ้ 

บทนำ

ยากลุ่มเฮช1 แอนตาโกนิสต์ หรือยาต้านฮิสตามีนเอช1แอนตาโกนิสต์ (H 1 antagonist หรือ H 1 receptor antagonist) เป็นกลุ่มยาต้านสารฮิสตามีน (Histamine) ที่ยามีมากกว่า 100 รายการ วงการแพทย์นำมาใช้รักษาอาการแพ้ต่างๆเช่น อาการแพ้จากโรคหวัดที่มีอาการไอจามร่วมด้วย รักษาอาการแพ้ทางผิวหนัง เช่น ผื่นคัน ลมพิษ บรรเทาอาการท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน หรือใช้เป็นยาสงบประสาททำให้นอนหลับ (ยาคลายเครียด) เป็นต้น รูปแบบของยาที่ผลิตออกมาจำหน่ายในท้องตลาดมีทั้งชนิดรับประทาน ครีม โลชั่นทาผิว ยาหยอดตา หรือยาหยอดจมูก เป็นต้น

ทางเภสัชกรรมได้แบ่งยาในกลุ่มนี้ออกเป็น 3 รุ่นดังนี้

รุ่นที่ 1 (First generation)

มีคุณสมบัติการรักษาของแต่ละตัวยาใกล้เคียงกัน ถูกแบ่งออกตามโครงสร้างเคมีดังต่อไปนี้

รุ่นที่ 2 (Second generation)

เป็นยารุ่นที่มีผลข้างเคียงน้อยกว่ายารุ่นที่ 1 โดยเฉพาะเรื่องอาการง่วงนอน ด้วยโครงสร้างทางเคมีที่ผ่านเข้าในสมองได้น้อย ประกอบด้วยตัวอย่างยาดังนี้เช่น Astemizole, Ketotifen, Cetirizine, Loratadine, Rupatadine, Mizolastine, Acrivastine, Ebastine, Bilastine, Bepotastine, Terfena dine, Quifenadine, Azelastine, Levocabastine, Olopatadine

รุ่นที่ 3 (Third generation)

เป็นยารุ่นที่ถูกพัฒนามาจากรุ่นที่ 2 (Derivatives of second generation) โดยมีประสิทธิภาพของการรักษาที่สูงขึ้นและมีผลข้างเคียงต่ำกว่ายารุ่นที่ 2 มีตัวอย่างยาดังนี้เช่น Levocetirizine, Desloratadine, และ Fexofenadine

ทั้งนี้ การเลือกใช้ยากลุ่มนี้ที่เหมาะสมต่อผู้ป่วยแต่ละรายคงต้องเป็นไปตามคำวินิจฉัยของแพทย์ การเลือกซื้อหามารับประทานเองอาจทำให้ผู้ป่วยได้รับอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) หรืออาจใช้ผิดวัตถุประสงค์ และอาจทำให้อาการของผู้ป่วยแย่ลง

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เอช-1-แอนตาโกนิสต์

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีสรรพคุณดังนี้

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาต้านฮิสตามีนกลุ่มเฮช1 แอนตาโกนิสต์มีกลไกการออกฤทธิ์ โดยตัวยาจะเข้าไปแข่งขัน/ต้านกับสารฮิสตามีน โดยไปจับกับตัวรับ H1 receptor (คือ ตัวรับสารฮิสตามีนที่ทำให้สารนี้ทำงานได้ประสิทธิภาพ) ซึ่งอยู่ตามปลายประสาท ตามผนังเซลล์ของกล้ามเนื้อเรียบ หรือแม้แต่ในเซลล์ของต่อมต่างๆตามร่างกาย ซึ่งจากกลไกดังกล่าวทำให้การกระตุ้นจากสารฮิสตามีนที่ก่ออาการแพ้ลดน้อยลง จึงมีฤทธิ์ในการรักษาตามสรรพคุณ

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาเม็ด ขนาด 4, 10 และ 25 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาครีมทาผิว ขนาดบรรจุ 20 กรัม
  • โลชั่นทาผิว ขนาดบรรจุ 60 มิลลิลิตร
  • ยาชนิดน้ำเชื่อม ขนาด 0.2 มิลลิกรัม/100 มิลลิลิตร
  • ยาชนิดน้ำเชื่อม ขนาด 1 และ 2 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาชนิดน้ำเชื่อม ขนาด 5 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร
  • ยาฉีดความเข้มข้น 1 มิลลิกรัม/100 มิลลิลิตร ขนาดบรรจุ 10 มิลลิลิตร
  • ยาหยอดตา ยาหยอดจมูก ที่มีขนาดตัวยาได้หลายขนาด ตามวัตถุประสงค์การใช้ยา

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ด้วยในกลุ่มยาต้านฮิสตามีนกลุ่มเอช1 แอนตาโกนิสต์มีหลายรายการ ขนาดการบริหารยา/วิธีการใช้ยาจึงขึ้นกับการพิจารณาของแพทย์ โดยต้องอาศัยข้อมูลของตัวผู้ป่วย (เช่น อาการ อายุ โรคประจำตัว) รวมกับเลือกใช้ยาให้ตรงตามอาการและมีความปลอดภัยมากที่สุด ดังนั้นการจะใช้ยาไม่ว่าจะเป็นแบบรับประทาน ยาทาภายนอก ยาฉีด จะต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาต้านฮิสตามีนกลุ่มเอช1 แอนตาโกนิสต์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

เมื่อลืมรับประทาน/ทา/หยอดยา กลุ่มยาต้านฮิสตามีนกลุ่มเอช1 แอนตาโกนิสต์สามารถรับประทาน/ทา/หยอดยา เมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการใช้ยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้

ก. ยารุ่นที่ 1: มักก่อให้เกิดอาการข้างเคียงดังนี้ เช่น มีอาการง่วงนอน วิงเวียน การได้ยินเสียงผิดปกติ การมองเห็นไม่ชัดเจน วิตกกังวล หิวบ่อย น้ำหนักขึ้น นอนไม่หลับ ไอแห้งๆ ปัสสาวะขัด ใจสั่น ปวดศีรษะ ประสาทหลอน ปวดปลายประสาท มีอาการชัก เป็นต้น

ข. ยารุ่นที่ 2: พบอาการข้างเคียงน้อยกว่ายารุ่นที่ 1 เช่น มีอาการง่วงนอน อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ คลื่นไส้ และปากแห้ง

ค. ยารุ่นที่ 3: อาจพบอาการข้างเคียงคือ อ่อนเพลีย ปากแห้ง ปวดศีรษะ และวิงเวียน

มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์ดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาต้านฮิสตามีนกลุ่มเอช1 แอนตาโกนิสต์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

  • การใช้ยาต้านฮีสตามีนกลุ่มเฮช1 แอนตาโกนิสต์ร่วมกับยาที่ออกฤทธิ์กดการทำงานของสมอง (CNS depressant) จะส่งเสริมฤทธิ์ที่มีอาการง่วงนอน ฤทธิ์สงบประสาทมีเพิ่มขึ้น หากต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะเป็นผู้ปรับขนาดของยาให้เหมาะสมเป็นกรณีไป
  • การใช้ยา Orphenadrine ร่วมกับยาแก้ปวดเช่น Tramadol สามารถเพิ่มฤทธิ์ของการสงบประสาทและทำให้ง่วงนอนได้มาก ช่วยให้ควบคุมอาการปวดได้ดีขึ้น
  • การใช้ยา Terfenadine ร่วมกับยาต้านเชื้อรา เช่น Ketokonazole อาจส่งผลต่อการทำงานของหัวใจ เคยมีรายงานกับผู้ป่วยบางรายถึงขั้นเสียชีวิต (ตาย) ได้ จึงห้ามใช้ยาทั้ง 2 รายการนี้ร่วมกันโดยเด็ดขาด
  • การใช้ยา Fexofenadine ร่วมกับยาลดกรดที่มีส่วนประกอบของเกลืออะลูมิเนียม (เช่น Alumi nium hydroxide) และเกลือแมกนีเซียม (เช่น Magnesium hydoxide) จะทำให้การดูดซึมของ Fexofenadine ลดลง จนอาจส่งผลต่อการรักษา ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานยาพร้อมกันหรือรับประทานในเวลาใกล้เคียงกัน

ควรเก็บรักษายาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์อย่างไร?

สามารถเก็บยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์ได้ที่อุณหภูมิห้อง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาต้านฮิสตามีนเอช1 แอนตาโกนิสต์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาต้านฮีสตามีนกลุ่มเฮช1 แอนตาโกนิสต์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Chlorpheniramine ANB (คลอเฟนิรามีน เอเอ็นบี) ANB
Chlorpheniramine GPO (คลอเฟนิรามีน จีพีโอ) GPO
Chlorpheniramine Medicpharma (คลอเฟนิรามีน เมดิกฟาร์มา) Medicpharma
Chlorpheniramine T Man (คลอเฟนิรามีน ทีแมน) T. Man Pharma
Chlorpheniramine T.O. (คลอเฟนิรามีน ที.โอ) T. O. Chemicals
Chlorpyrimine (คลอไพริมีน) Atlantic Lab
Carinose (คาริโนส) Community Pharm PCL
Clarid (คลาริด) Biolab
Clarityne (คลาริไทน์) MSD
Halodin (ฮาโลดิน) T. O. Chemicals
Logadine (โลกาดีน) General Drugs House
Lolergy (โลเลอร์จี) GPO
Loradine (ลอราดีน) Greater Pharma
Loranox (ลอราน็อกซ์) Charoen Bhaesaj Lab
Alerest (อาเลเรสท์) Community Pharm PCL
Cetrimed (ซิไทรเมด) Medifive
Zyrtec (เซอร์เท็ค) GlaxoSmithKline
Procodyl (พร็อกโคดิล) Bangkok Lab & Cosmetic
Phensedyl (เฟนเซดิล) Aventis
Atarax (อาทาแร็กซ์) GlaxoSmithKline
Hadarax (ฮาดาแร็กซ์) Greater Pharma
Allerdryl (อัลเลอร์ดริล) Greater Pharma
Antipru Lotion (แอนติพรู โลชั่น) BJ Benjaosoth

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Category:H1_receptor_antagonists [2014,Oct25]
2 http://en.wikipedia.org/wiki/H1_antagonist#First-generation_.28non-selective.2C_classical.29 [2014,Oct25]
3 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11291777 [2014,Oct25]
4 http://www.allergysa.org/journals/2009/june/h1-antihistamines.pdf [2014,Oct25]
5 http://www.pharmacology2000.com/Histamine/histamine.htm [2014,Oct25]
6 http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Antihistamines [2014,Oct25]
7 http://www.rxlist.com/clemastine-fumarate-syrup-drug/warnings-precautions.htm [2014,Oct25]
8 http://druginfosys.com/Drug.aspx?drugCode=164&drugName=&type=11 [2014,Oct25]
9 http://tmedweb.tulane.edu/pharmwiki/doku.php/first_generation_h1_blockers [2014,Oct25]
10 http://www.rxlist.com/drug-interactions/orphenadrine-citrate-oral-and-tramadol-oral-interaction.htm [2014,Oct25]
11 http://www.rxlist.com/seldane-drug/side-effects-interactions.htm [2014,Oct25]
12 http://www.rxlist.com/allegra-drug/side-effects-interactions.htm [2014,Oct25]
13 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=chlorpheniramine&page=3 [2014,Oct25]
14 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Carinose/?type=brief [2014,Oct25]
15 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=cetirizine [2014,Oct25]
16 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Procodyl/ [2014,Oct25]
17 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Atarax/?type=brief [2014,Oct25]
18 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Allerdryl/?type=brief [2014,Oct25]
19 http://www.healthcentral.com/allergy/r/medications/antihistamine-oral-5113/dosage [2014,Oct25]
20 http://en.wikipedia.org/wiki/Desloratadine [2014,Oct25]
21 http://en.wikipedia.org/wiki/Levocetirizine [2014,Oct25]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom