Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ซึมเศร้า 

บทนำ

ยาเวนลาฟาซีน (Venlafaxine) เป็นยารักษาอาการซึมเศร้าหรือยาต้านเศร้า ถูกจัดหมวดหมู่ อยู่ในกลุ่มยา Serotonin-norepinephrine reuptake inhibitor (SNRI) โดยตัวยาจะออกฤทธิ์ทำให้สมองหลั่งสารสื่อประสาทประเภท Serotonin และ Norepinephrine ออกมาได้มากขึ้น ยานี้ถูกเปิดตัวครั้งแรกโดยบริษัทยา Wyeth ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1993 (พ.ศ. 2536) และจัดจำหน่ายโดยบริษัท Pfizer มีการระบุสรรพคุณการรักษาเพิ่มเติมจากยาต้านเศร้าว่า ช่วยคลายความวิตกกังวลรวมถึงความกังวลต่อการเข้าสังคมอีกด้วย หากเปรียบเทียบยานี้กับยาต้านเศร้ากลุ่มอื่นเช่น TCAs, MAOIs, ยา Bupropion รวมถึงยาในกลุ่ม SSRIs พบว่ายาเวนลาฟาซีนมีความปลอดภัยและความเสี่ยงที่จะกระตุ้นให้ผู้ป่วยอยากทำร้ายตัวเองหรือฆ่าตัวตายน้อยกว่ายากลุ่มอื่น

อนึ๋ง ยังมีข้อมูลเพิ่มเติมที่ผู้ป่วยควรทราบก่อนเริ่มใช้ยาชนิดนี้เช่น

อีกประการ กรณีที่ผู้ป่วยมีโรคประจำตัวอื่นๆร่วมด้วยควรต้องแจ้งให้แพทย์ทราบ ทั้งนี้เกี่ยวเนื่องกับตัวยาเวนลาฟาซีนอาจกระตุ้นหรือทำให้โรคประจำตัวเหล่านั้นมีอาการรุนแรงขึ้นมา หรืออาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาที่ใช้รักษาโรคประจำตัวดังกล่าว

กลุ่มโรคที่ควรแจ้งให้แพทย์ทราบก่อนการใช้ยานี้ได้แก่ โรคอารมณ์สองขั้ว โรคตับแข็งหรือพยาธิสภาพของตับ โรคไต โรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง โรคไขมันในเลือดสูง โรคเบาหวาน โรคไทรอยด์ มีประวัติเป็นโรคลมชัก มีภาวะต่างๆของโรคเลือด มีเกลือโซเดียมในร่างกายต่ำ อยู่ในภาวะตั้งครรภ์หรือเลี้ยงบุตรด้วยน้ำนมของมารดา

การใช้ยานี้จะต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด ห้ามปรับขนาดการใช้ยาด้วยตนเอง การใช้ยากับผู้ป่วยโรคซึมเศร้าอาจต้องใช้เวลา 4 สัปดาห์ขึ้นไปจึงจะเห็นประสิทธิผลของการรักษา และหากอาการไม่ดีขึ้นควรต้องปรึกษาแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัด เพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา

รูปแบบยาแผนปัจจุบันที่พบเห็นได้ของยาเวนลาฟาซีนจะเป็นยาชนิดรับประทาน มีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารและกระจายตัวในร่างกายได้ประมาณ 27 - 57% เมื่อยาเข้าสู่กระแสเลือดจะมีการรวมตัวกับพลาสมาโปรตีนก่อนที่จะถูกลำเลียงไปเผาผลาญและเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีที่ ับ ทั้งตัวยาที่ยังไม่ได้เปลี่ยนแปลงและเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเคมีแล้วจะถูกขับออกจากร่างกายไปกับปัสสาวะ

ยาเวนลาฟาซีนจัดเป็นยาประเภทยาอันตราย มีข้อห้ามใช้ ข้อควรระวัง หรือแม้แต่การใช้กับผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวย่อมมีความแตกต่างกันออกไป ดังนั้นการใช้ยานี้อย่างเหมาะสมปลอดภัยควรต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เวนลาฟาซีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เวนลาฟาซีน

ยาเวนลาฟาซีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

เวนลาฟาซีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเวนลาฟาซีนมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะออกฤทธิ์กับสารสื่อประสาทในสมองหลายตัวที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์/จิตใจเช่น ยับยั้งการดูดกลับของสารสื่อประสาทที่มีชื่อว่า Serotonin และ Norepinephrine นอกจากนี้ยังมีฤทธิ์ชะลอการดูดกลับสารสื่อประสาท Dopamine ได้เล็กน้อย รวมถึงทำให้ร่างกายลดการตอบสนองกับสารสื่อประสาท Beta-adrenergic อีกด้วย จากกลไกข้างต้น ส่งผลให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

เวนลาฟาซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเวนลาฟาซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาแคปซูลชนิดรับประทาน ขนาด 37.5, 75 และ 150 มิลลิกรัม/แคปซูล

เวนลาฟาซีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาเวนลาฟาซีนมีขนาดรับประทานแตกต่างกันในแต่ละอาการ/ภาวะและความรุนแรงของอาการ ดังนั้นขนาดยาจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา ในที่นี้ขอยกตัวอย่างขนาดยาในกรณีทั่วไปในภาวะ/โรคซึมเศร้า, ภาวะ/โรควิตกกังวล และอาการตื่นตระหนก ดังนี้เช่น

ก. สำหรับภาวะซึมเศร้า: ผู้ใหญ่ที่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: รับประทาน 75 มิลลิกรัมวันละครั้ง แพทย์อาจปรับขนาดรับประทานเพิ่มขึ้นครั้งละ 75 มิลลิกรัมทุกๆ 4 วัน ขนาดรับประทานสูงสุดอยู่ที่ 225 มิลลิกรัม/วัน กรณีที่มีอาการซึมเศร้าอย่างรุนแรงแพทย์อาจปรับขนาดรับประทานได้ถึง 375 มิลลิกรัม/วัน

ข. สำหรับรักษาอาการวิตกกังวล: ผู้ใหญ่ที่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: รับประทานเริ่มต้น 75 มิลลิกรัม/วัน แพทย์อาจเพิ่มขนาดยาเป็นลำดับครั้งละ 75 มิลลิกรัมในทุกๆ 4 วันโดยขนาดรับประทานสูงสุดอยู่ที่ 225 มิลลิกรัม/วัน

ค. สำหรับรักษาอาการตื่นตระหนก: ผู้ใหญ่ที่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: รับประทาน 37.5 มิลลิกรัม วันละครั้ง แพทย์อาจปรับขนาดรับประทานครั้งละ 75 มิลลิกรัมทุกๆ 7 วัน ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 225 มิลลิกรัม/วัน

*อนึ่ง:

  • สำหรับขนาดรับประทานในผู้ป่วยโรคไตที่ไม่รุนแรงจนถึงระดับกลางให้ลดขนาดรับประทาน 25 - 50%
  • ผู้ป่วยโรคตับในระดับไม่รุนแรงจนถึงระดับกลางให้ลดขนาดรับประทานลง 50%
  • ผู้ป่วยโรคไตหรือโรคตับขั้นรุนแรง: การใช้ยานี้ต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป
  • ควรรับประทานยานี้พร้อมอาหารหรือหลังอาหารทันที
  • เด็กและผู้อายุต่ำกว่า 18 ปี: ยังไม่มีข้อมูลที่ชัดเจนในการนำยานี้มาใช้ การใช้ยานี้ในผู้ป่วยกลุ่มอายุดังกล่าวจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาเวนลาฟาซีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเวนลาฟาซีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

เวนลาฟาซีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเวนลาฟาซีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น มีอาการหนาวสั่น อ่อนเพลีย ผิวหนังบวมคล้ายลมพิษ ผิวแพ้แสงแดดง่าย หน้าแดง ความดันโลหิตสูง ชีพจรเต้นผิดจังหวะ หัวใจเต้นเร็ว อาจมีความดันโลหิตต่ำติดตามมา เบื่ออาหาร ท้องผูก คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ตับอ่อนอักเสบ มีภาวะโลหิตจาง เลือดออกในกระเพาะอาหาร-ลำไส้ (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง เลือดออกในระบบทางเดินอาหาร) ระดับคอเลสเตอรอลในกระแสเลือดสูงขึ้น น้ำหนักตัวลด ตับอักเสบ ผู้ป่วยบางรายมีอาการกล้ามเนื้อสลาย นอกจากนี้ยังพบอาการปวดศีรษะ ฝันแปลกๆ วิงเวียน ปากแห้ง นอนไม่หลับ ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน เหงื่อออกมาก เกลือโซเดียมในร่างกายต่ำ มีผื่นคัน หูอื้อ ตาพร่า ปัสสาวะขัด เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้เวนลาฟาซีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเวนลาฟาซีนเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ร่วมกับยากลุ่ม MAOIs
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร และผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี
  • หยุดการใช้ยานี้หากพบว่าผู้ป่วยมีอารมณ์ก้าวร้าวเกิดขึ้น
  • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่ป่วยที่มีประวัติด้วยโรคลมชัก
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเวนลาฟาซีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่ม เติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เวนลาฟาซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเวนลาฟาซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาเวนลาฟาซีนอย่างไร?

ควรเก็บยาเวนลาฟาซีนในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

เวนลาฟาซีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเวนลาฟาซีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Efexor XR (เอฟเฟ็กเซอร์ เอ็กซ์อาร์) Pfizer
Valosine SR (วาโลซีน เอ็กซ์อาร์) Standard Chem & Pharm

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Venlafaxine [2015,Aug29]
  2. http://www.drugs.com/venlafaxine.html [2015,Aug29]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Efexor%20XR/?type=full#Dosage [2015,Aug29]
  4. http://www.drugs.com/drug-interactions/venlafaxine-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Aug29]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน zanda i3rookeee
Frame Bottom